“Στις αρχές του 1972, πραγματοποιήθηκε ένα πείραμα εκπαίδευσης στελεχών στην OPR33 (Λαϊκή Επαναστατική Οργάνωση). Επιλέχθηκαν οκτώ άτομα, πέντε άνδρες και τρεις γυναίκες. Το πείραμα ονομάστηκε “La Escuelita” (Το Μικρό Σχολείο). Υποθέτουμε ότι η χρήση του υποκοριστικού δεν είχε ως στόχο να αφαιρέσει την σοβαρότητα του πειράματος, αλλά να υποδηλώσει ότι αυτή η πιλοτική εμπειρία ήταν η αρχή μιας σειράς εκπαιδευτικών προγραμμάτων, στο πλαίσιο μιας αναρχικής πολιτικό-στρατιωτικής στρατηγικής.”

Το κείμενο (που πρακτικά είναι η απάντηση στην στρατηγικη και τακτική του foquismo), ήρθε στα χέρια μας μέσω ενός συντρόφου που αναφέρθηκε σε αυτό κατά την διάρκεια της  αναρχικής συνάντησης με θέμα “να μιλήσουμε για την επανάσταση”, μιας παράλληλης εκδήλωσης της  Σύμπραξης για την επαναστατική αλληλεγγύη εν όψει του βαλκανικού αναρχικού φεστιβάλ βιβλίου τον Μάιο του 2025 στην Θεσσαλονίκη.

Το αρχικό κείμενο εμπλουτίστηκε με 4 παραρτήματα (ιδιαίτερα σημαντική είναι, κατά την άποψή μας, η Huerta Grande – Το Μεγάλο Περιβόλι) και σε ορισμένα σημεία θα διαβάσετε μερικές παραγράφους δυο φορές.

---

 

Το Μικρό Σχολείο

Η FAU1, η OPR και η Escuelita.

Εισαγωγή.

Είμαστε σκέψη και δράση

Ιδεαλισμός και πραγματικότητα

Ηθική και οικονομία

Επιστήμη και επάγγελμα

Πόσο μακριά θα φτάσουμε;

Δεν θα φτάσουμε ποτέ

Γιατί το να φτάσεις σημαίνει να σταματήσεις

Θα είμαστε πάντα σε κίνηση

Γιατί πάντα θα υπάρχουν ιδανικά που δεν θα έχουν επιτευχθεί

Πράγματα που πρέπει να δημιουργηθούν

Ιδέες που πρέπει να μετατραπούν σε πραγματικότητα.

Ο Δρ. Carlos Maria Fosalba ήταν ηγέτης των φοιτητών, ηγέτης του Ιατρικού Συνδικάτου και ιδρυτής του CASMU2.

Ο Juan Carlos Mechoso3, στο δεύτερο τόμο του έργου του Acción Directa Anarquista-Una Historia de FAU- Tomo II La Fundación (Άμεση Αναρχική Δράση – Ιστορία της FAU – Τόμος II Η Ίδρυση), αφιερώνει αρκετές σελίδες στη μορφή αυτού του αναρχικού, που παρά τη σύντομη ζωή του, είχε μια υποδειγματική πορεία ως ηγέτης των φοιτητών, συνδικαλιστής και ιδρυτής του CASMU, ως εκφραστής των ιδεών και της ανάγκης ίδρυσης μιας συγκεκριμένης αναρχικής οργάνωσης, ως άνθρωπος με υψηλά ανθρώπινα ιδεώδη, ως δημοσιογράφος, ομιλητής και πολεμιστής, εν ολίγοις, ένα παράδειγμα ζωής και αγώνα.

Αναπαράγουμε το κεφάλαιο ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΖΩΗ, από το έργο Άμεση Αναρχική Δράση – Μια Ιστορία της FAU, του Juan Carlos Mechoso, εκδ. Recortes.

 

-Πρέπει να προσέξουμε να μην χαθεί το νόημα των πραγμάτων.

Να μην χαθούν ορισμένες αξίες που μας είναι αγαπητές και θεμελιώδεις. Πρόκειται για μια δραστηριότητα που δίνει περιθώρια για ορισμένες παραμορφώσεις. Αυτά τα σχόλια ήταν συχνά όταν οργανώθηκε συστηματικά και συγκεκριμένα η δραστηριότητα της Chola4. Οι προφυλάξεις ήταν αποτέλεσμα της ελευθεριακής μας αντίληψης και των ιστορικών αλλά και των νέων εμπειριών που βιώναμε.

Αρχικά, δινόταν σημασία στις λέξεις που χρησιμοποιούνταν σε σχέση με τις απαραίτητες λειτουργίες. Λόγω της μαγικής σχέσης που έχουν οι λέξεις και τα πράγματα.

-Μαζί με τη λέξη έρχεται το περιεχόμενο και μαζί με αυτό, η απόκλιση.

Κανένας αρχηγός πουθενά. Οι συνάδελφοι με συγκεκριμένες ευθύνες να φέρουν τον τίτλο του υπεύθυνου. Αυτό ειπώθηκε με έμφαση.

Η δραστηριότητα της Chola και της OPR, δεν είχε ποτέ αρχηγούς ή διοικητές. Είχε υπεύθυνους και το περιεχόμενο δεν διέφερε καθόλου. Φυσικά, μαζί με αυτό ήρθαν και άλλα πράγματα που σχημάτισαν μια ενότητα σε αυτή την εκστρατεία για τη δημιουργία μιας κουλτούρας αντίστασης στους αρχηγούς και τους αξιωματούχους.

Μαζί με μια σειρά από καθημερινές πρακτικές, που είχαν υιοθετηθεί από μέσα από μια ιδεολογία, προτεραιότητα είχε η εκπαίδευση των συντρόφων. Μια εκπαίδευση όσο το δυνατόν πιο ευρεία.

Ας δούμε πρώτα μερικές από αυτές τις μικρές, καθημερινές πρακτικές που βοήθησαν τόσο πολύ στην εκπαίδευση.

-Η αυτοκριτική και το πρόβλημα των αξιών δεν πρέπει να μένουν κενές ομιλίες, αποκομμένες από αυτό που κάνουμε κάθε μέρα. Αυτό το έλεγαν και το βίωναν.

Το πρόβλημα των αξιών βιώνονταν στην καθημερινότητα. Όλες οι ομάδες της Chola είχαν ένα δελτίο αξιολόγησης που καθοδηγούσε τις συμπεριφορές. Σε σύντομα διαστήματα, ένα ή δύο μήνες, γινόταν αυτή η αξιολόγηση.

Η ίδια η ομάδα αυτο-αξιολογούταν και σε αυτή την περίπτωση μπορούσαν να κάνουν παρατηρήσεις τόσο στον υπεύθυνο της ομάδας όσο και στον υπεύθυνο της Ένωσης.

Το φύλλο αξιολόγησης περιείχε αξίες όπως: αλληλεγγύη, αδελφοσύνη, σεμνότητα, αφοσίωση. Το πλήρες φύλλο, που παρατίθεται σε ξεχωριστή σελίδα, βοηθούσε για να δοθεί μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα.

Αυτό έφερε θετικά αποτελέσματα. Κατ’ αρχάς, η κριτική και η αυτοκριτική δεν ήταν κενές λέξεις, δεν ήταν για τα μάτια του κόσμου. Κατέστη φυσιολογικό, κάτι απολύτως θεμιτό το να αμφισβητείται ένας υπεύθυνος και να ζητείται ακόμη και η αλλαγή των καθηκόντων του.

Εξουδετερώθηκαν αυθαίρετοι μηχανισμοί εξουσίας. Αυτοί οι μηχανισμοί που με ορατό και αόρατο τρόπο δημιουργούσαν διεφθαρμένες πρακτικές.

Είχε ξεκινήσει μια σαφής τάση να τους στερούν χώρο, να τους υποτιμούν. Ήταν μια διαδικασία που απαιτούσε καλή δουλειά, δεν ήταν όλα εύκολα. Τουλάχιστον σε αυτή την “δυτική, χριστιανική και καπιταλιστική” κουλτούρα, το ζήτημα της εξουσίας και της εξύψωσης του εγώ δεν είναι καθόλου ασήμαντο. Σίγουρα δεν ήταν το ίδιο να τους ενδυναμώνεις με το να τους αντιμάχεσαι.

-Ο συνάδελφος που είναι υπεύθυνος για την Ένωση πρέπει να βελτιωθεί πολύ. Η μετριοφροσύνη του αφήνει περιθώρια βελτίωσης.

Αυτά τα σχόλια ενός μέλους της Ομάδας έγιναν κάτι φυσιολογικό και θετικό. Καθώς το δικαίωμά του ήταν πραγματικό και όχι μια τυπική φράση, η ομάδα βελτιωνόταν. Και ήταν δύσκολο για έναν υπεύθυνο να παραμείνει στη θέση του αυθαίρετα.

Δεν ήταν πλέον θέμα ενός αφεντικού που ξυπνούσε μια μέρα και έλεγε “ας κάνουμε μια αυτοκριτική”. Και ως λογική αντίδραση, πολλοί, από φόβο για το τι θα μπορούσε να ακολουθήσει, το μετέτρεπαν σε καθαρό κομφορμισμό. Και όλα παρέμεναν όπως πριν, μέχρι την επόμενη φορά. Όπως λέγεται μερικές φορές χαριτολογώντας: “Κάθε κριτική που λέει ότι όλα είναι καλά, είναι ευπρόσδεκτη”.

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η καθημερινή πρακτική αυτών των αξιών δεν έκανε να χαθεί από τα μάτια ο συγκεκριμένος χαρακτήρας της δραστηριότητας. Ας πούμε, για παράδειγμα, ότι υπήρχαν περιπτώσεις καθαρά εκτελεστικές και μόνιμες εργασίες που έπρεπε να γίνουν. Για παράδειγμα, κανείς δεν αμφισβητούσε ότι κατά τη διάρκεια της επιχείρησης ο υπεύθυνος ήταν αυτός που αποφάσιζε για τα προβλήματα που μπορούσαν να προκύψουν και που δεν είχαν προβλεφθεί στο προηγούμενο σχεδιασμό.

-Ναι, η δραστηριότητα μπορεί να είναι τεχνικά στρατιωτική, αλλά πρέπει να συνηθίσουμε να χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν λιγότερο αυτή τη λέξη. Πρέπει να χρησιμοποιούμε όρους όπως πολιτική-επαναστατική δράση. Έλεγε ο Gerardo Gatti σε ένα άρθρο του Fomento.

Δημιουργήθηκαν σημαντικά πολιτιστικά στοιχεία που ενσωμάτωναν τις αξίες που είχαν προτεραιότητα.

Δημιουργήθηκαν συνήθειες που έκαναν τους αγωνιστές να βλέπουν με σαφήνεια τα δικαιώματα και τα καθήκοντά τους.

Πολλά πράγματα άρχισαν να γίνονται “φυσικά”.

Το να είσαι αυταρχικός, αυθαίρετος, αλαζονικός, αδιάφορος δεν ήταν πράγματα που περνούσαν απαρατήρητα και πολύ λιγότερο που να γίνονταν ανεκτά σιωπηλά.

Ο όρος “διοικητής” χρησιμοποιούνταν χαριτολογώντας. Υπήρχε μια ιδεολογία που ωθούσε και χρωμάτιζε όλα αυτά. Μερικοί σύντροφοι είχαν διαμορφωθεί ακούγοντας ιστορίες αγώνων, διεκδικήσεων ελευθερίας, για μια μελλοντική κοινωνία δίκαιη και σεβαστή προς τον άνθρωπο.

Απορρίπτοντας ταυτόχρονα όλους τους μηχανισμούς εξουσίας που επιζητούν υποταγή, που δοξάζουν τις αρχές και τους ψεύτικους ήρωες.

Απορρίπτοντας μέχρι αηδίας τα εργαλεία ρομποτοποίησης του ανθρώπου που υπηρετούν τους ισχυρούς, όπως οι μηχανισμοί καταστολής.

Η αλήθεια είναι ότι στο πλαίσιο αυτής της κουλτούρας, το να μοιάζεις με στρατιωτικό δεν ήταν ικανοποιητικό.

Ήταν η επαναστατική Ισπανία, ήταν οι ιστορικοί αγώνες των εργατών, ή ήταν οι εκδικητές εργάτες, ήταν ο Rosigno και ο Durruti, ήταν ο Sacco και ο Vanzeti, ήταν οι μάρτυρες του Σικάγου, ήταν εκείνοι οι ταπεινοί και ανιδιοτελείς οργανωτές των πρώτων συνδικάτων: ήταν οι Hijos del Pueblo και οι A las Barricadas.

Αυτή η μυστικιστική ατμόσφαιρα υπήρχε, αναπαράγονταν και έδινε δύναμη. Δεν ήταν ο Mao ή ο Ho Chi Min, ήταν ο Bakunin, ο Malatesta και ο Che. Ήταν το ελευθεριακό κίνημα. Από εκεί προέρχονταν οι ανησυχίες για να μην δημιουργηθούν στρατιώτες της επανάστασης, αλλά επαναστάτες σύντροφοι. Υπήρχε ένα ισχυρό φράγμα για την αποτροπή της μιλιταριστικής παρέκκλισης και των αυταρχικών πρακτικών.

Έτσι ήταν σχεδόν φυσιολογικό ότι ο ένοπλος μηχανισμός ήταν υποταγμένος στον πολιτικό, ότι τα γεγονότα γίνονταν με βάση τη γενική στρατηγική της Οργάνωσης, με βάση τις συγκυριακές της εκτιμήσεις.

Η υπεροψία του όπλου δεν έβρισκε γόνιμο έδαφος. Ούτε η υπεροψία γενικά.

Αυτή η έμφαση στην πειθαρχία και την αυτοπειθαρχία, στον συλλογικό πρωταγωνιστικό ρόλο, στην απουσία διακριτικών, στον σεβασμό του μαχητή ως ανθρώπινης οντότητας, στην ισότιμη μεταχείριση, στην απόρριψη του αυταρχισμού, αποδυνάμωνε την αποτελεσματικότητα, την ανάπτυξη και την εκτέλεση του συγκεκριμένου ένοπλου έργου; Μπορούμε να πούμε ότι όχι.

Στο σύντομο διάστημα που διήρκεσε η εμπειρία, μπορούμε να βγάλουμε πολύ διαφορετικά συμπεράσματα. Δεν θα πούμε σε καμία περίπτωση ότι όλα πήγαν ρολόι, ότι όλα ήταν τέλεια. Όχι, δεν ήταν έτσι. Αλλά στο πλαίσιο των λαθών και των ελλείψεων που αντιμετωπίζαμε και ξεπερνούσαμε ή προσπαθούσαμε να ξεπεράσουμε, είδαμε ότι η αποτελεσματικότητα, η ενδυνάμωση του έργου επιτυγχάνονταν. Ότι η αυτοπειθαρχία και η πεποίθηση έκαναν θαύματα. Με μεγάλους περιορισμούς και έλλειψη μέσων, τα πράγματα εξελίσσονταν κανονικά.

Υπήρχε αφοσίωση, προθυμία, ικανότητα του καθενός να επιλύει τα προβλήματα. Υπήρχε ένα αποδεκτό επίπεδο ακρίβειας που αυξανόταν συνεχώς.

Η Fomento5, η Aguilar6, οι Ομοσπονδίες, οι Ομάδες συνέχιζαν να δουλεύουν, δημιουργώντας μια κουλτούρα του να κάνεις πράγματα που δεν είχε ως πρότυπο αυτό που είχε προκύψει εκείνη την ιστορική στιγμή και που εξαπλωνόταν σε ολόκληρη την ήπειρο, με μεγάλους και πολύ σεβαστούς ηρωισμούς και με πολλή μίμηση.

-Πρέπει να δημιουργήσουμε το δικό μας, με το δικό μας μυαλό, σε σχέση με την ιστορία αυτού του τόπου και τις ιδέες μας. Η μίμηση είναι κακός σύμβουλος, λέγαμε πολλές φορές.

Δημιουργήθηκε κάτι που δεν μπορεί να επιβληθεί, που δεν προκύπτει από αποφάσεις συνεδριάσεων ή από καλά εγχειρίδια. Αναπτύχθηκε μια ικανότητα στοχασμού, αποτελεσματικής συμμετοχής του αγωνιστή, στο να αγαπάς και να κατανοείς την υπόθεση στην οποία βρισκόσουν. Δεν ήταν ιδανικό και ο χρόνος ήταν σύντομος, φυσικά. Αλλά έμεινε μια πεποίθηση: μπορείς να κάνεις μια “στρατιωτική” ελευθεριακή δραστηριότητα. Και ότι είναι μύθος ότι όλα πάνε καλύτερα με αυταρχισμό και ιεραρχίες.

-Η Οργάνωση πρέπει να έχει αξίες που προδιαγράφουν αυτό που θέλουμε για το αύριο. Αυτό επιβεβαιωνόταν πάντα. Μέσα σε αυτή την ανησυχία για την εκπαίδευση του αγωνιστή, για την ανάπτυξη της ικανότητάς του να σκέφτεται, υπάρχει μια συγκεκριμένη εμπειρία που απεικονίζει καλά αυτή την κατάσταση: Η Escuelita (To Μικρό Σχολείο).

Τι ήταν η Escuelita; Ήταν μια εμπειρία που πραγματοποιήθηκε με βάση νέους ανθρώπους της Chola που ανέλαβαν μεγαλύτερες ευθύνες. Ήταν μια δραστηριότητα μεταφοράς γνώσεων από διάφορα θέματα: φιλοσοφία, ψυχολογία, ιστορία, παιδαγωγική.

Στόχος ήταν να δημιουργηθούν συζητήσεις, προβληματισμοί, σχετικά με αυτά τα θέματα. Αρκετοί εξειδικευμένοι σύντροφοι, οι περισσότεροι καθηγητές, ήταν υπεύθυνοι για τη μεταφορά της γνώσης. Η δραστηριότητα αυτή πραγματοποιούνταν με μεγάλη τακτικότητα και ακρίβεια.

Ο Nando και ο Silva ήταν δύο μεγάλοι ενθουσιώδεις υποστηρικτές της. Για να κατανοήσουμε τη σημασία που αποδιδόταν σε αυτό το εκπαιδευτικό έργο, πρέπει να τοποθετήσουμε το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο πραγματοποιούνταν. Ήταν μια εποχή που η καταστολή ήταν σε πλήρη ισχύ.

Συνεχής περιπολία στους δρόμους, συλλήψεις, μαζικές επιδρομές, παρακολούθηση ύποπτων σημείων. Υπό αυτές τις συνθήκες, έπρεπε να συγκεντρωθούν μέλη της ένοπλης οργάνωσης που δεν ανήκαν στην ίδια Λίγκα, καθώς και ειδικοί και καθηγητές. Ταυτόχρονα, έπρεπε να διασφαλιστεί η γενική ασφάλεια και η ασφάλεια μεταξύ των μελών μας.

Επιπλέον, το σπίτι όπου θα λειτουργούσε η “Escuelita” ήταν διαχωρισμένο για σχεδόν όλα τα μέλη, κάτι που απαιτούσε επιπλέον προσπάθεια, καθώς έπρεπε να μεταφέρονται οι σύντροφοι χωρίς να γνωρίζουν πού βρίσκονταν. Στις συναντήσεις έπρεπε επίσης να καλύπτονται τα πρόσωπα με κουκούλες. Η πρωτοβουλία προέκυψε στο Fomento. Δεν χρειάστηκε μεγάλη συζήτηση. Υπήρχε συναίνεση σχετικά με αυτό. Ήταν από τα καθήκοντα που ήταν προδιαγεγραμμένα. Η στρατιωτική εκπαίδευση ήταν πάντα κάτι που έβλεπαν με καλό μάτι. Μόνο ο Silva, που αργότερα θα γινόταν ένας ισχυρός ηγέτης, εξέφρασε κάποιες αμφιβολίες. Αυτές ήταν βασικά οι εξής: δεν θα ήταν καλύτερο να το κάνουμε λίγο αργότερα; θα υπήρχε αποδοχή που θα αντιστάθμιζε την προσπάθεια; οι σύντροφοι της Chola που θα συμμετείχαν το έβλεπαν ως ανάγκη;

Αφού διαλύθηκαν οι αμφιβολίες, αποφασίστηκε να προχωρήσουμε με τη δράση. Τα θέματα οργάνωσης θα τα αναλάμβανε ο Rogelio. Ο Nando θα έκανε το πρώτο μέρος, σχηματίζοντας μια ομάδα που θα συνεργαζόταν μαζί του, η οποία θα συντόνιζε μια σειρά τεστ που θα γίνονταν στα μέλη της Chola. Τα τεστ θα συζητούνταν στη συνέχεια σε κοινή συνάντηση. Ο Nando ήταν συνάδελφος ψυχολόγος, θεωρούμενος τεχνικά υψηλού επιπέδου, άνθρωπος εξαιρετικής ανθρώπινης ποιότητας, με πολύ καλές επικοινωνιακές ικανότητες.

Οι συνάδελφοι που αυτή τη φορά σχημάτισαν ομάδα μαζί του ήταν επίσης επαγγελματίες. Αυτή η ομάδα εργάστηκε εντατικά και σχολαστικά για την κατάρτιση και την αξιολόγηση των τεστ. Μόλις ολοκληρώθηκε αυτό το μέρος, προχώρησαν σε τακτικές συλλογικές συναντήσεις στις οποίες θα συζητούσαν ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων. Τα αποτελέσματα αυτής της εμπειρίας αξιολογήθηκαν ως πολύ καλά.

Αλλά εδώ είναι καλύτερα να αφήσουμε έναν από τους συμμετέχοντες να μιλήσει.

Τι θυμάσαι, Rubén, για τη Escuelita;

Rubén: Το πρώτο θέμα ήταν η διαδικασία των ψυχαναλυτικών τεστ στα οποία υποβληθήκαμε. Ήταν πολλές μέρες που περάσαμε στο δάπεδο ενός νοσοκομείου, σε ένα αμφιθέατρο που υπήρχε εκεί. Μια σειρά από τεστ, σχέδια, αφήγηση ιστοριών, τεστ με μουτζούρες. Όλα τα τεστ που χρησιμοποιούνταν εκείνη την εποχή και τα οποία οι συνάδελφοί μου εξέταζαν με κριτικό πνεύμα απέναντι στην ψυχανάλυση. Και αυτό ήταν πάρα πολύ σημαντικό. Ο μαρξισμός δεν έδωσε ποτέ σημασία σε αυτό, το πολύ-πολύ στη ψυχιατρική φαρμακολογία. Αυτό ήταν κάτι πολύ σημαντικό που μου άνοιξε έναν κόσμο κειμένων. Και μετά η σχολή άρχισε κανονικά. Η ανάγνωση των αποτελεσμάτων των τεστ ήταν εντυπωσιακή, καθώς, όπως θα δούμε αργότερα, το 90% ήταν σωστά.

Τα τεστ ήταν ένα μεγάλο προοίμιο, μετά επεξεργαστήκαμε θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα. Στην πράξη, βασικά στοιχεία για εκρηκτικά, όπλα και τακτικές. Υπήρχαν ιστορικά και φιλοσοφικά ζητήματα. Μου έμεινε χαραγμένο ένα γραφικό ζήτημα, ήταν ένα τετράγωνο που το έβαζαν και το έβγαζαν. Η προσέγγιση όλου του επιστημονικού θέματος.

Ένα από τα θέματα που ενθάρρυνε η Escuelita ήταν να αναζητούμε την ελεύθερη ανάγνωση, με πρωτοβουλία του καθενός. Αν το συγκρίνεις με την Escuela de Cuadros7 της Αργεντινής και άλλα μέρη, δεν έχει καμία σχέση. Για παράδειγμα, οι Perrotes είχαν πολλή ιδεολογία και στα όπλα υπήρχαν πολλά προβλήματα. Στους Montos υπήρχε πολλή στρατιωτική εκπαίδευση και λίγη ιδεολογία.

Στην περίπτωση της Escuelita υπήρχε ένα ευρύ φάσμα.

Σε κάθε σύστημα διδασκαλίας θα υπάρχει πάντα μια σχέση, μια βάση μεταφοράς γνώσεων.

Στην Escuelita συμμετείχαν οι: Leonel, Juan, Misterio, Mónica, Ceferino, Lola και εγώ.

Κάτι άλλο που θυμάμαι, είναι ότι το σύνολο των τεστ χρησιμοποιούνταν κριτικά. Διότι, αν δεν ήταν έτσι, αν εφαρμόζονταν τα ορθόδοξα κριτήρια, θα ήμασταν ψυχοπαθείς αντικοινωνικοί. Οι τεχνικοί έπρεπε να επαναξιολογούν όλα τα τεστ με αυτό το ειδικό κριτήριο και αυτό απαιτούσε πολλή δουλειά. Υπήρχε μεγάλη ανησυχία για την καλή λειτουργία της Escuelita. Θα προσθέσω σε αυτό ότι όταν μου έτυχε να συγκρίνω το σύνολο των ζητημάτων που μου είχαν μείνει στο μυαλό με αυτά που έκαναν όλοι οι μαρξιστές, αυτό με οδήγησε να αξιολογήσω την Escuelita στη μετριοφροσύνη και τη μεγαλοσύνη της. Τόσο στις ψυχαναλυτικές τεχνικές, όσο και σε θέματα ανθρώπινων ανησυχιών και φιλοσοφικών αμφιβολιών. Το ότι η ταξική πάλη κίνησε την ιστορία μπορεί να το πει μόνο ένας μαρξιστής. Ήταν καλό να γεμίσεις το κεφάλι σου με κάποιες αμφιβολίες και βεβαιότητες για τις οποίες έπαιζες τη ζωή σου. Αυτό συνοψίζει το θαυμάσιο ενός εκπαιδευτικού συστήματος.

Σχετικά με τις ομάδες.8

Στο τέλος αυτού του κεφαλαίου έχουμε αφήσει μια συνομιλία με δύο συντρόφους που ηχογραφήθηκε ξεχωριστά, στην οποία κάνουν παρατηρήσεις για τη ζωή των Ομάδων της Chola.

Ruben. Αν το δει κανείς από απόσταση, ήταν μια πολύ σύντομη περίοδος. Η Ομάδα μας ήταν αυτή στην οποία ήταν ο Pedro…Θυμάμαι ότι υπήρχε ένα περιοδικό, το Transformaciones, το οποίο συζητούσαμε στην Ομάδα. Υπήρχε πολιτική ζωή μέσα σε μια Οργάνωση που ήταν πολύ πιεσμένη, κάτι που έθετε περιορισμούς. Η Instancia ήταν τον Μάρτιο του ’72. Η περίοδος μεγαλύτερης δραστηριότητας ήταν το 1971-72. Είναι αναμφισβήτητο ότι η ελευθεριακή προπαγάνδα ήταν πολύ ισχυρή, πολύ βαριά, συνειδητά και ασυνείδητα.

R. Έγινε ακόμη και μια εσωτερική εκλογή, θα θυμάσαι, για την αλλαγή συντρόφων σε θέσεις ευθύνης, με ” μπερδέματα ” σε ορισμένες περιπτώσεις.

Ruben. Ναι, η συζήτηση αφορούσε το θέμα των εσωτερικών εκλογών και της αλλαγής των αρμοδίων. Σε συνάντησα στην πλατεία Lavalle μπροστά από το θέατρο Colón και εκεί ψήφισα. Τέτοιου είδους περιστάσεις, όπως οι ψηφοφορίες, μπορούν να εκτιμηθούν καλύτερα όταν τις συγκρίνεις με τον τρόπο λειτουργίας άλλων οργανώσεων. Αν δούμε τη λειτουργία των μαρξιστών στην Αργεντινή, για παράδειγμα, όλα αυτά που είχαμε, τα δελτία αξιολόγησης, τον υπεύθυνο της Ομάδας, το πρόβλημα των συζητήσεων και των αντιπαραθέσεων, το θέμα των ψηφοφοριών, αυτά δεν υπάρχουν στην Αργεντινή, δεν υπάρχουν πουθενά. Πρόκειται για ένα πυραμιδικό σύστημα από πάνω προς τα κάτω, όπου οι ηγέτες κατευθύνουν προς τα κάτω. Μια στρατιωτική αλυσίδα διοίκησης. Στην περίπτωση μας, η πρόταση, όσον αφορά εμάς, προέρχεται από τις Ομάδες.

Οι εσωτερικές εκλογές. Μερικές απόψεις μελών των Ομάδων.

– “Διαφωνία με την ανάθεση διοικητικών καθηκόντων στον σύντροφο Montes στην Οργάνωση.

Αιτιάσεις: 1) κατά τη διάρκεια της περιόδου που ο εν λόγω σύντροφος ήταν υπεύθυνος της Μονάδας 8, δεν προώθησε την πολιτική-επαναστατική εκπαίδευση των μελών… Angel.

– “Αντιτίθεμαι στον διορισμό του συντρόφου, καθώς θεωρώ ότι, παρόλο που έχει κάποια χαρακτηριστικά που μπορούμε να θεωρήσουμε θετικά… υπάρχουν ηθικές αξίες που δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί. Αυτές οι ηθικές αξίες είναι η αλληλεγγύη και η αδελφοσύνη, πράγματα που εκδηλώνονται στην καθημερινή εργασία…”. Verónica.

– “Martín (μέλος της Aguilar). Κατανοώ ότι αυτή η ψήφος εξαρτάται από την άδεια αποφυλάκισής9 του , αλλά θεωρώ ότι, όταν αυτή λήξει, ο σύντροφος είναι ο κατάλληλος για να αναλάβει διοικητική θέση λόγω της εμπειρίας του στην Οργάνωση και του υψηλού επιπέδου της επαναστατικής ηθικής του. Έχει εκπαιδευτικές ανησυχίες. Torres – AVF. 32.

– Προτείνω για τη Διεύθυνση του τομέα:

Ruben: συνάδελφος εργάτης, με μεγάλη αφοσίωση στην υπόθεση, ταχεία πολιτική-επαναστατική εξέλιξη και ιδεολογική συνειδητοποίηση, καθώς και αλληλέγγυα συναδελφικότητα. Καλή επιχειρησιακή ικανότητα. A. Μονάδα 8. Αυτές είναι μερικές από τις ψήφους υπέρ και κατά στην εσωτερική εκλογή που πραγματοποιήθηκε το 1972. Αυτές αντικατοπτρίζουν τον τρόπο με τον οποίο ασκείται αποτελεσματικά η συμμετοχή και τον τρόπο με τον οποίο εκτιμώνται αξίες όπως η αλληλεγγύη.

Η εσωτερική ζωή, η ζωή των Ομάδων της Chola είναι ένα σημαντικό θέμα.

Για αυτό θα δούμε μια άλλη άποψη σχετικά με αυτό, αυτή μιας ενεργής αγωνίστριας, της Verónica:

Verónica: Οι ομάδες του Torres είχαν ένα καθήκον, ένα συγκεκριμένο καθήκον: να παρέχουν πληροφορίες. Αλλά ταυτόχρονα είχαν ένα χαρακτηριστικό που σχετίζεται με τη σημασία που αποδιδόταν στην πολιτική ζωή μέσα στις ομάδες. Για δύο λόγους: πρώτον, επειδή η Οργάνωση είχε ενδιαφέρον να εντάξει τους μαχητές στην γενική πολιτική ζωή, όχι μόνο στην ενημέρωση, καθώς οι ομάδες υποστήριξης ήταν πολύ συνδεδεμένες με τα γεγονότα και την επικαιρότητα. Δεν ήταν αυστηρά στρατιωτικές αποστολές. Δεν ήταν αυστηρά στρατιωτικές ενέργειες, αλλά ενέργειες που συνδέονταν με την πολιτική συγκυρία. Επομένως, ήταν απαραίτητο για τη ζωή των Ομάδων να συνδέονται με αυτή την πολιτική συγκυρία.

Ruben: Συνδεδεμένες με την εξέλιξη της διαδικασίας αλλαγής που προωθούσε το σύνολο του πληθυσμού, με την ιδιαιτερότητα κάθε επιπέδου: υποστήριξη (VF) ή Chola. Οι ομάδες εσωτερικής εργασίας συνέχιζαν, στο μέτρο του δυνατού, το έργο “εκτός”.

Verónica: Ναι. Σε πολλές περιπτώσεις δεν ήταν δυνατή η ενεργός συμμετοχή στο μαζικό κίνημα. Αλλά πώς αντικαθίστατο αυτή η έλλειψη συμμετοχής; Με την απαίτηση, θα έλεγα, γιατί πιστεύω ότι ήταν απαίτηση η συζήτηση των συγκεκριμένων θεμάτων της συγκυρίας, καθώς και η θεωρητική-πολιτική συζήτηση μεταξύ των μαχητών.

Ruben: Σε αυτό το πλαίσιο, ποια ήταν τα θέματα που απασχολούσαν το λαϊκό κίνημα γενικά. Πώς ξεκινούσε η συνάντηση της ομάδας, για παράδειγμα.

Verónica: Για να το περιγράψω γραφικά, θα έλεγα ότι ήταν σχεδόν θρησκευτικό το γεγονός ότι η έναρξη της συνάντησης της Ομάδας γινόταν με την ανάγνωση και την ανάλυση των Σημειώσεων της FAU10, όπου υπήρχαν στοιχεία της πολιτικής επικαιρότητας. Οι Σημειώσεις εκείνη την εποχή εκδιδόταν εβδομαδιαία.

Οι ομάδες είχαν τουλάχιστον μία εβδομαδιαία συνάντηση για να συζητήσουν και να αναλύσουν τόσο τις Σημειώσεις της FAU όσο και την πολιτική γενικότερα. Υπήρχε και μια άλλη τακτική συνάντηση όπου συζητούσαν τα συγκεκριμένα θέματα των καθηκόντων που είχαν αναλάβει. Υπήρχαν και άλλες περιπτώσεις, αυτές που αφορούσαν το έργο που η ομάδα έκανε έξω, συγκεκριμένα καθήκοντα. Αλλά το σημαντικό είναι να τονιστεί αυτή η συγκεκριμένη πολιτική συνάντηση. Γιατί έχουμε δει, σε άλλες οργανώσεις, διαφορετικά πράγματα, διαφορετικές πρακτικές. Αυτή η ταυτότητα, που είναι τόσο δική μας, πρέπει να καταγραφεί κάπου, είναι κάτι διαφορετικό.

Ruben: Υπήρχε σαφής πρόληψη των μιλιταριστικών παρεκκλίσεων, θέλαμε να διαμορφώσουμε έναν διαφορετικό τύπο μαχητή.

Verónica: Φυσικά, θα σου δώσω ένα. εκ των υστέρων. παράδειγμα, όταν συνάντησα άλλους μαχητές από άλλες οργανώσεις, με τους οποίους συγκατοικούσα, όπως στη φυλακή, συνειδητοποίησα τη διαφορά στην εκπαίδευση που είχε ο καθένας τους. Αλήθεια, και από πού προέρχονταν; Προέρχονταν από τη δυναμική που υπήρχε στις Ομάδες και από την κατεύθυνση της εργασίας που είχαμε. Αυτό είναι ένα σημαντικό θέμα που πρέπει να τονιστεί. Έτσι νομίζω.

Ruben: Θυμάσαι πόσες Ομάδες υπήρχαν στη Ένωση Πληροφόρησης;

Verónica: Ναι, ήταν τρεις Ομάδες. Υπήρχε η Ένωση και οι υπεύθυνοι των Ομάδων: ο Sergio, ο Alfredo και ο Federico.

Ruben: Κάτι άλλο σχετικά με τις ομάδες. Η αξιολόγηση που έκαναν για το στίγμα της δραστηριότητας, οι απόψεις τους. Ένα στοιχείο που τις διαφοροποιεί σε σύγκριση με άλλες οργανώσεις που έχουν κάθετη δομή. Επιπλέον, οι αξίες που θεωρούνται σημαντικές και που πρέπει να εφαρμόζονται στις ομάδες. Σωστά;

Verónica: Φυσικά. Οι προσωπικές αξιολογήσεις είναι ένα παράδειγμα. Θα σου πω κάτι. Θυμάμαι μια προσωπική εμπειρία. Πιστεύω ότι σε αυτές τις συναντήσεις αξιολόγησης έμαθα κάποια πράγματα που μου ήταν χρήσιμα, όπως για παράδειγμα την ταξική έννοια. Πού το έμαθα; Δεν το έμαθα από κανένα βιβλίο, το έμαθα από μια προσωπική διαμάχη που είχα με ένα μέλος της διεύθυνσης που αμφισβητούσε την μικροαστική μου καταγωγή και ορισμένες συνήθειες ή πρακτικές που συνδέονταν με αυτήν. Ωστόσο, όλα αυτά μου χρησίμευσαν σε εξαιρετικά σημαντικές στιγμές, οι οποίες είναι ίσως οι στιγμές που πρέπει να τις αξιοποιήσει κανείς περισσότερο. Για παράδειγμα, μου χρησίμευσε όταν αντιμετώπισα άμεσα τον εχθρό, αν και μπορεί να σου φαίνεται απίστευτο. Θυμάμαι ότι μιλούσαν τόσο πολύ για αυτό το θέμα, που για μένα, εκείνη τη στιγμή, ήταν ακόμα μια ουτοπία. Αλλά μετά, όταν βρεθήκαμε απευθείας μπροστά στον εχθρό, λέγαμε: εδώ είναι η υλοποίηση αυτού του εννοιολογικού πλαισίου για το οποίο μιλούσαμε τόσο πολύ. Αυτό συνέβαλε στην ολοκληρωμένη εκπαίδευση ενός αγωνιστή, που ίσως εκείνη τη στιγμή δεν του δίναμε αυτό το όνομα.

Ruben: Η οργάνωση είχε προγραμματίσει την διάσωση των εργατικών αξιών.

Verónica: Πιστεύω ότι αυτό πρέπει να αναφερθεί, γιατί αυτό αποδείχθηκε χρήσιμο και έπιασε, και δεν αφορούσε μόνο εμένα. Έχω μιλήσει με άλλους συντρόφους/ισσες που βίωσαν την ίδια κατάσταση και τους συνέβη ακριβώς το ίδιο. Αυτή η αξία, αυτό το συναίσθημα είναι σημαντικό, ειδικά όταν έχεις να αντιμετωπίσεις άμεσα τον ταξικό εχθρό.

Πέρασα, διέβη, έζησα σε αυτή την Οργάνωση. Δεν συμμετείχα μόνο στην προετοιμασία πληροφοριών για μια δράση, αλλά αυτή η εμπειρία με συγκρότησε και ιδεολογικά. Πιστεύω ότι αυτό είναι το σημαντικό. Πέρα από την καταγωγή του καθενός, που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, πιστεύω ότι είναι σημαντικό γιατί είναι αξίες που σήμερα είναι πολύ δύσκολο να βρεις. Όλα είναι τόσο μπερδεμένα στην πολιτική πραγματικότητα του σήμερα!

Ruben: Υπάρχει μια σκόπιμη κατεύθυνση σε όλη αυτή την πρακτική. Ήδη από τους ανθρώπους με συνδικαλιστική καταγωγή που προέρχονταν από παλαιότερες εποχές. Καταπολεμήθηκε ένα συγκεκριμένο είδος ιδεολογίας, αυτό ήταν ένα από τα αίτια της διάσπασης της FAU το 1963. Μεταξύ άλλων, επρόκειτο να αποφευχθεί η δημιουργία μιας “φοιτητικής οργάνωσης”, όπως έλεγε ο Gerardo.

Verónica: Μια φοιτητική οργάνωση ή επίσης να αποφευχθεί η απόκλιση από την ειδικότητα των καθηκόντων. Αν δεν το εξισορροπήσεις με την απαίτηση της ανάπτυξης άλλου είδους αξιών, που να υπερβαίνουν αυτό το συγκεκριμένο καθήκον. Νομίζω ότι αυτό ακριβώς είναι το θέμα.

Ruben: Θυμάσαι την αμφισβήτηση των υπεύθυνων συντρόφων.

Verónica: Ναι, ήταν μια ολοκληρωμένη πολιτική στάση, ήταν επιτακτική. Υπήρχε απόλυτη ελευθερία να το κάνουμε και το κάναμε.

Ruben: Θέματα που συζητιόντουσαν στην Ομάδα.

Verónica: Συζητιόντουσαν θεωρητικά θέματα, θέματα της επικαιρότητας, έγγραφα όπως το Copey11. Το ζήτημα της πολιτικής στρατηγικής και του ένοπλου αγώνα συζητήθηκε πολύ, σε διαφορετικά στάδια της Ομάδας. Ας δούμε μια αρχική φάση, το 1969, την εποχή που ο Pablo Roger ήταν υπεύθυνος της Ομάδας. Άρχιζε να σχηματίζεται ο Torres. Εκείνη την εποχή υπήρχε ήδη κάτι σχετικά με το foko12, το οποίο επανήλθε στη συνέχεια, από το 1971 και μετά. Υπήρχαν και άλλα υλικά, όπως το Huerta Grande13. Άλλα θέματα που συζητήθηκαν είχαν να κάνουν με τη ROE14. Όταν ξεκινά το ζήτημα της ROE, εμφανίζεται το υλικό των δύο ποδιών. Νομίζω ότι η αναφορά ήταν του Gerardo. Υπάρχουν υλικά εσωτερικής επεξεργασίας, και αυτό συνεπάγεται την ικανότητα παραγωγής αυτών των υλικών, κάτι που αργότερα είδα ότι δεν ήταν τόσο συνηθισμένο. Θυμάμαι ότι διαβάσαμε επίσης “La guerra de la Pulga” (Ο πόλεμος της Pulga), Debrey, “La Libertad” (Η ελευθερία) του Μπακούνιν. Κυκλοφορούσε το Marcha y Cuadernos, το οποίο διαβάζαμε επίσης, και εφημερίδες όπως το Ya, Ahora. Αργότερα διαβάζαμε το Compañero15. Α, και ένα υλικό για τις εκλογές, ένα φυλλάδιο. Φυσικά, διαβάζαμε επίσης διάφορα βιβλία.

Σε κάθε περίπτωση, η εργασία αυτή δεν ήταν μια ψυχρή και απολύτως οριοθετημένη εργασία. Καθώς εξελισσόταν, καθώς συγκέντρωνα πληροφορίες, καθώς επινόησα περισσότερα στοιχεία, ήταν ταυτόχρονα και μια εκπαιδευτική εργασία. Ο σεβασμός και η αξία κάθε μαχητή ήταν πάντοτε παρούσα. Υπήρχε μια καλή ανθρώπινη σχέση, οι αξίες της αλληλεγγύης και του σεβασμού προς τον άλλον, καθώς και οι αξίες της ευθύνης ήταν διαρκώς παρούσες. Αν κατά την εξέλιξη της εργασίας εμφανιζόταν ένα στοιχείο που εναντιωνόταν στην αλληλεγγύη, στον σεβασμό προς τον αγωνιστή, αυτό αξιολογούνταν. Υπήρχε μια διαδικασία αξιολόγησης και συνεισφοράς, μεταξύ της εργασίας για τις αξίες και της υλοποίησης της συγκεκριμένης εργασίας, αυτό αποτελεί ένα μικρό μέρος της ουσίας της εργασίας.

Για να εξηγήσω αυτό που λέω, θα σας διηγηθώ μια προσωπική εμπειρία. Σας παρακαλώ να το συμπεριλάβετε. Όταν ήμουν 20 ετών, πριν από πολύ καιρό, ήμουν μια γυναίκα με ελάχιστη εμπειρία ζωής. Ενώ εκτελούσα μια συγκεκριμένη εργασία ενημέρωσης, συνάντησα έναν σύντροφο που δεν γνώριζα, δεν τον είχα δει ποτέ. Πήγα λοιπόν μαζί του για να εκτελέσουμε μια μαχητική εργασία. Καθώς εκτελούσαμε την εργασία, αυτός ο συνάδελφος προσπάθησε να με αποπλανήσει, να με αποσπάσει από την εργασία που έκανα και να αναπτύξει μια προσωπική σχέση. Αυτή η κατάσταση με έφερε σε αμηχανία και μου προκάλεσε απόλυτη δυσαρέσκεια, χωρίς όμως να παραμελήσω την αποστολή μου. Ο υπεύθυνος της ομάδας άκουσε την κριτική μου, με κατάλαβε και έλυσε το πρόβλημα με τέτοιο τρόπο ώστε να μην επαναληφθεί. Αυτά τα πράγματα δεν περνούσαν απαρατήρητα ούτε γίνονταν ανεκτά. Αυτό το περιβάλλον έδινε ηρεμία και έδειχνε ότι οι αξίες δεν ήταν τυχαίες.

Η άλλη εμπειρία που θέλω να μεταφέρω είναι ότι, ενώ βρισκόμασταν στη φυλακή, εμείς ως Οργάνωση διατηρούσαμε μια κανονική πολιτική σχέση με τις άλλες οργανώσεις. Σε κάποια στιγμή, διηγηθήκαμε την ιστορία της Οργάνωσής μας και πολλές συντρόφισσες από διαφορετικές οργανώσεις εξεπλάγησαν, βρήκαν εντυπωσιακό το σεβασμό και την αλληλεγγύη που επιδεικνύαμε. Τις εξέπληξε η σημασία που δίναμε σε αξίες που αυτές δεν εφάρμοζαν καθημερινά στην μαχητική τους δράση.

***

Η Escuelita, μια πρωτότυπη εμπειρία.

Rubén Faustin

Στις αρχές του 1972, πραγματοποιήθηκε ένα πείραμα εκπαίδευσης στελεχών στην OPR33 (Λαϊκή Επαναστατική Οργάνωση). Επιλέχθηκαν οκτώ άτομα, πέντε άνδρες και τρεις γυναίκες. Το πείραμα ονομάστηκε “La Escuelita” (Το Μικρό Σχολείο). Υποθέτουμε ότι η χρήση του υποκοριστικού δεν είχε ως στόχο να αφαιρέσει την σοβαρότητα του πειράματος, αλλά να υποδηλώσει ότι αυτή η πιλοτική εμπειρία ήταν η αρχή μιας σειράς εκπαιδευτικών προγραμμάτων, στο πλαίσιο μιας αναρχικής πολιτικό-στρατιωτικής στρατηγικής.

Κλήθηκαν δύο ψυχολόγοι για να υποβάλουν τους μαθητές σε μια σειρά διαφορετικών τεστ, με σκοπό την αξιολόγηση υποκειμενικών χαρακτηριστικών, του δείκτη νοημοσύνης, των ικανοτήτων και των δυνατοτήτων τους να αναλάβουν διάφορες ευθύνες κ.λπ.

Αυτό απαιτούσε από τους επαγγελματίες να αναθεωρήσουν τα εργαλεία που θα χρησιμοποιούσαν, τα οποία είχαν σχεδιαστεί σύμφωνα με την κυρίαρχη ακαδημαϊκή σκέψη της εποχής. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με αυτή τη σκέψη, οι οκτώ μαθητές, ένοπλοι αναρχικοί ακτιβιστές, θα χαρακτηρίζονταν σίγουρα ως “βίαιοι”, “αποτυχημένοι” κ.λπ.

Μπορούμε να ισχυριστούμε με απόλυτη βεβαιότητα και ηρεμία ότι αυτή η εμπειρία της χρήσης φροϋδικών τεχνικών για την αξιολόγηση των ψυχολογικών συνθηκών των στελεχών ήταν μια επαναστατική εμπειρία, μοναδική στον κόσμο των αυτοαποκαλούμενων επαναστατών, καθώς τουλάχιστον δεν έχουμε καμία πληροφορία ότι αυτή η εμπειρία σε μια ένοπλη ομάδα έχει πραγματοποιηθεί σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη.

Λαμβάνοντας υπόψη τη δαιδαλώδη σχέση όλων των μορφών μαρξισμού με αυτή τη νέα επιστήμη, την οποία η αστική τάξη και ο στρατός των ΗΠΑ χρησιμοποίησαν και συνεχίζουν να χρησιμοποιούν, τόσο για την πρόσληψη προσωπικού, για διαφημιστικές εκστρατείες, όσο και για τον λεγόμενο ψυχολογικό πόλεμο, μεταξύ των πολλών άλλων χρήσεων που μπορεί να έχει αυτή η επιστήμη.

Αλλά εκτός από την πρακτική διάσταση ως μέσο στρατολόγησης, προώθησης και αξιολόγησης στελεχών, για τους μαθητές παρέμενε η επιστημολογική και φιλοσοφική διάσταση, της οποίας τη σημασία σήμερα γνωρίζουμε ότι οφείλουμε στον Gaston Bachelard, τον Jackes Lacan και τον μεγαλοφυή Michel Foucault, μεταξύ άλλων.

Αν η δομική γλωσσολογία του Ferdinand de Saussure ήταν προϋπόθεση για την εμφάνιση μιας νέας επιστήμης, που πριν δεν υπήρχε και που είχε μια ημερομηνία γέννησης, αυτή η νέα επιστήμη έχει επιπτώσεις σε άλλα πεδία της γνώσης, τόσο επιστημονικά όσο και φιλοσοφικά. Έτσι, έννοιες όπως ο Άνθρωπος, το κυρίαρχο υποκείμενο, η συνείδηση, η ιδεολογία, ο χρόνος, ο χώρος, η “πραγματικότητα” κ.λπ. θα υποστούν βαθιές αλλαγές.

Και προς μεγάλη μας χαρά, αυτές οι αλλαγές πήγαν προς την κατεύθυνση της αμφισβήτησης των μαρξιστικών παραδειγμάτων.

Σήμερα γνωρίζουμε, χάρη στον Foucault και τον Bachelard, ότι οι ιδέες έχουν μια άλλη υλικότητα, και γνωρίζουμε πόση διαίσθηση και βεβαιότητα υπήρχε στην κριτική του Bakunin εναντίον εκείνων των μαρξιστών που, με το παραμύθι της “δικτατορίας του προλεταριάτου”, επρόκειτο να εγκαθιδρύσουν ένα νέο σύστημα στην ιστορία της ανθρωπότητας, ένα αιματηρό, καταπιεστικό και τρομοκρατικό σύστημα.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι ούτε ο Lenin ούτε ο Stalin είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για τον τρόμο του Γκουλάγκ, αλλά ένα σύστημα ιδεών και αντιλήψεων που ονομάζεται μαρξισμός, το οποίο καταδίκασε σε εξορία τη σκέψη του Freud επειδή υπονόμευε την τάξη του υπαρκτού σοσιαλισμού, εκεί όπου τον πονούσε περισσότερο: στη φιλοσοφική και επιστημολογική του αντίληψη.

Στην αξίωση να είναι επιστήμη, κρύβεται το αυταρχικό δηλητήριο, που τηλεκατευθύνει, πέρα από τη βούληση και τη συνείδηση των μαρξιστών, την κατασκευή της δικτατορίας.

Οι Θέσεις για τον Feuerbach. Οι μαρξιστές ισχυρίζονται ότι ο διαλεκτικός υλισμός εισήγαγε για πρώτη φορά στην ιστορία της Δύσης την ιδέα ότι η φιλοσοφία θα πάψει να είναι στοχαστική, για να μεταμορφώσει τον κόσμο. Για να πούμε την αλήθεια, ο μόνος κόσμος που η φιλοσοφία είχε πάντα ως αποστολή να μεταμορφώσει είναι ο κόσμος των ιδεών.

Οι πρώτοι άνθρωποι που κατοίκησαν αυτόν τον πλανήτη είχαν ήδη έννοιες, ιδέες, αναπαραστάσεις, ερωτήματα για το από πού ερχόμαστε, πού πηγαίνουμε, πόσο μυστηριώδης είναι ο κόσμος που μας περιβάλλει και ποιοι είμαστε εμείς κ.λπ. Ακριβώς όταν υποστηρίζεται ότι η φιλοσοφία δεν έχει ιστορία, αυτό οφείλεται στο ότι η φύση αυτών των δραστηριοτήτων συνόδευε πάντα, από τα βάθη της ιστορίας, τις πνευματικές ανησυχίες των ανθρώπων.

Δεν έχει σημασία ότι σήμερα, από τη σύγχρονη επιστημονική σκέψη, μας προκαλεί κάτι παρόμοιο με γέλιο το γεγονός ότι σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, με βάση την εμπειρία εκατομμυρίων ανθρώπων, πιστευόταν ότι η Γη ήταν το κέντρο του Σύμπαντος, ότι είχε σχήμα πιάτου και ότι στον ουρανό (που κάλυπτε το εν λόγω πιάτο), δηλαδή στα αστέρια, βρισκόταν η γυμνή αλήθεια για εσάς, για εμένα, για όλους τους θνητούς. Ορισμένες από αυτές τις ιδέες επιβιώνουν μεταξύ μας, με τη μορφή ωροσκοπίων, ζωδιακών χαρτών κ.λπ., γεγονός που μας οδηγεί στο ερώτημα: πόσες ιδέες κυκλοφορούν μεταξύ μας που έχουν χιλιάδες χρόνια ζωής; Για παράδειγμα, ο απόλυτος χρόνος. Σήμερα γνωρίζουμε, χάρη στη σύγχρονη επιστήμη, ότι υπάρχουν πολλοί χρόνοι: ο κοινωνικός, ο ψυχολογικός, ο φυσικός, ο βιολογικός κ.λπ., και ότι αν είναι αλήθεια ότι η γνώση είναι άπειρη (και είναι!), τότε πρέπει επίσης να σκεφτούμε την ύπαρξη υλικών, χωρικών και χρονικών διαστάσεων άγνωστων σε εμάς.

Οι ψυχολογικές δοκιμασίες.

Τριάντα δύο χρόνια μετά, θα σας διηγηθώ ό,τι η δεσποτική και ιδιότροπη μνήμη μου επιτρέψει να αποκαλύψει, μια μνήμη, που χάρη στον Freud, γνωρίζουμε ότι κυβερνάται από το ασυνείδητο και όχι από τη συνείδηση ή τη βούληση του ατόμου.

Ο υπογράφων, συμμετείχε στη μικρή σχολή ως μαθητής, εργάτης σε εργοστάσιο (όπως ήταν η πλειοψηφία της κοινωνικής σύνθεσης της FAU) και με πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Η εκπαιδευτική εμπειρία της ελευθερίας ήταν εξαιρετικά γόνιμη και χωρίς καμία αμφιβολία, σηματοδότησε την αφύπνιση μιας αυτοδίδακτης κλίσης που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τις καλύτερες πολιτιστικές παραδόσεις του αναρχικού κινήματος. Προφανώς δεν θα μπορούσα να ισχυριστώ κατηγορηματικά ότι χωρίς τη μικρή σχολή δεν θα είχε γεννηθεί μέσα μου η θέληση για γνώση, αλλά μπορώ να ισχυριστώ ότι χωρίς τη μικρή σχολή δεν θα είχα ακολουθήσει τον διανοητικό δρόμο του δομιστή και του ελευθεριακού.

Θυμάμαι τα τεστ που ήταν γνωστά ως “αφηρημένες πινελιές”, μπροστά στις οποίες έπρεπε να κάνουμε συσχετισμούς ιδεών, να διαβάζουμε το νόημα, να “διαβάζουμε” ο καθένας μπροστά σε αυτές τις αφηρημένες πινελιές.

Ομαδικά παιχνίδια με γεωμετρικά σχήματα και μαθηματικά παιχνίδια για να μετρηθεί η ταχύτητα του καθενός στην επίλυση γρίφων-προβλημάτων, πόση διαίσθηση και/ή νοημοσύνη χρησιμοποιούσε κάθε μαθητής και με ποια ταχύτητα.

Να γράφουμε ιστορίες για την οικογένειά μας, για το είδος του αθλήματος που μας άρεσε περισσότερο. Να περιγράψουμε ποιο μέρος του σώματός μας μας προκαλούσε κάποιο είδος απόρριψης ή αηδίας, ή ποιο μέρος μας έδινε αίσθηση ασφάλειας και/ή ευχαρίστησης.

Αυτές οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν για αρκετές ημέρες και οι ψυχολόγοι, μετά από κάποιο διάστημα επεξεργασίας των απαντήσεών μας, μας έδωσαν τα αποτελέσματα των απόψεών τους, ως προσωρινά, και έδωσαν ενδείξεις σχετικά με τις ικανότητες ή μη κάθε μαθητή να αναλάβει καθήκοντα ευθύνης.

Δώσανε επίσης τη γνώμη τους για χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, όπως ο βαθμός ατομικισμού, αδελφοσύνης, ικανότητας αλληλεγγύης, ικανότητας επίλυσης σύνθετων προβλημάτων με τον κατάλληλο τρόπο και χρόνο, ικανότητας και προθυμίας για ομαδική εργασία, βαθμός ασέβειας προς την εξουσία, μετριοφροσύνη, ταπεινότητα, προθυμία για μάθηση κ.λπ.

Μας έδωσαν επίσης ένα σεμινάριο για τη δυναμική των ομάδων, για το πώς σε κάθε ανθρώπινη ομάδα (ανεξάρτητα από τη φύση της δραστηριότητας και των πρακτικών που ασκεί) αναπαράγονται ορισμένα αρχέτυπα συμπεριφοράς, όπως π.χ. υπάρχει μια οργανικά καθιερωμένη ηγεσία και μια άλλη επαναστατική ηγεσία σε σύγκρουση όπως υπάρχουν τύποι ανθρώπων που υποκύπτουν σε μια ορισμένη υποταγή στην καθιερωμένη εξουσία, όπως υπάρχουν τύποι ανθρώπων που ασχολούνται με το κουτσομπολιό, όπως υπάρχουν άτομα που (έστω και ασυνείδητα) τους αρέσει η διάσπαση και πάντα σαμποτάρουν το συλλογικό και το παραγωγικό, όπως υπάρχουν άτομα που είναι πάντα προσεκτικά στις συγκρούσεις που φυσιολογικά προκύπτουν σε κάθε ομάδα και εργάζονται για να “επιδιορθώσουν” και να επιτύχουν συμφωνίες και λύσεις, πάντα με γνώμονα το συλλογικό καλό, και ξεπερνώντας τα μικρά και άθλια ανθρώπινα δράματα, από τα οποία κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει, αλλά το θέμα είναι πώς να τα επιλύσουμε. Να μάθουμε να διακρίνουμε το ασήμαντο από το ουσιαστικό, το παροδικό από το δομικό και το σημαντικό.

Όταν οι ψυχολόγοι μας διάβασαν τις απόψεις τους, μου έμειναν στη μνήμη δύο περιστατικά: μια συντρόφισσα που σηκώθηκε και έφυγε τρέχοντας κλαίγοντας, “ξέχασα” τι αξιολόγησαν οι επαγγελματίες. Ένας άλλος συμφοιτητής που πάντα εμφανιζόταν με αέρα αυτοπεποίθησης, πάντα με αέρα του μεγάλου και με ένα κύρος που του έδινε η προέλευσή του από το MLN, οι ψυχολόγοι δεν τον συνιστούσαν για καθήκοντα ευθύνης, και λίγο καιρό μετά αποκαλύφθηκε ότι ήταν μία φούσκα και αυτό που ξέρουμε είναι ότι είχε μια απαράδεκτη πολιτική καριέρα.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, αυτό που έχει σημασία σήμερα από κάθε άποψη είναι η συνάφεια και η αυστηρότητα αυτής της επιστήμης, όχι μόνο από την άποψη της ψυχανάλυσης ως τεχνικής για την πρόσληψη προσωπικού, την αξιολόγηση συμπεριφορών, την προώθηση στελεχών, αλλά και από την άποψη του τεράστιου επιστημολογικού και φιλοσοφικού της αντίκτυπου.

Θυμάμαι επίσης ότι είχαν καταρτίσει ένα δελτίο αξιολόγησης, το οποίο ήταν δομημένο με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι εύκολο να διαβάσει κανείς οποιαδήποτε ασυνέπεια στα αποτελέσματά του, δηλαδή είχε συνταχθεί από τεχνικούς ειδικούς σε αυτές τις γνώσεις, και για να υπάρχουν μεγαλύτερες εγγυήσεις για κάθε αξιολογούμενο συνάδελφο, στις συναντήσεις κριτικής και αυτοκριτικής που έπρεπε να πραγματοποιούν περιοδικά οι ομάδες, κάθε μέλος έπρεπε να εκφράσει την άποψή του για τον εαυτό του και για κάθε έναν από τους συναδέλφους του, παρουσιάζοντας στέρεα επιχειρήματα, απόψεις, επισημαίνοντας λάθη και παραλείψεις στις εργασίες, καθώς και προφανώς, επισημαίνοντας τα σωστά και την καλή απόδοση, και να το συζητήσει πρόσωπο με πρόσωπο με κάθε σύντροφο.

Εδώ θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθεί ένα σχετικό θέμα, η σύγκρουση μεταξύ των ελευθεριακών ιδανικών και του στρατιωτικού ζητήματος.

Η λογική των ένοπλων γεγονότων, η παράλογη γοητεία που προκαλεί η χρήση πολεμικού εξοπλισμού, η μοιραία στρατιωτική παρέκκλιση που συνεπάγεται ο ένοπλος αγώνας και από την άλλη πλευρά, η συνειδητή βούληση να προχωρήσουμε προς έναν ελευθεριακό σοσιαλισμό, αποτελούν μια σοβαρή σύγκρουση.

Μιλάμε για μια πολιτική δύναμη που λειτουργεί στην παρανομία, με όλες τις δυσκολίες που συνεπάγεται η ζωή ενός οργανισμού, και που συνωμοτεί καθημερινά ενάντια στην ελευθερία.

Πιστεύουμε ότι ο ιδεολογικός παράγοντας είναι θεμελιώδης, ένας ιδεολογικός παράγοντας που εκφράζεται σε ένα σύνολο κριτηρίων εργασίας, προώθησης στελεχών, κριτηρίων τιμωρίας, στοιχειωδών δικαιωμάτων κάθε συντρόφου, του δικαιώματος να αποχωρήσει κανείς από την οργάνωση χωρίς να χαρακτηριστεί αποστάτης ή προδότης, του δικαιώματος και της υποχρέωσης να συμμετέχει κανείς στις συλλογικές πολιτικές αποφάσεις, στη δημοκρατική πολιτική ζωή, στη δημοκρατική εκλογή για τα επίπεδα ευθύνης, στην απαραίτητη αδελφότητα μεταξύ των συντρόφων και στην ταπεινότητα ως χαρακτηριστικό γνώρισμα.

Εάν μια πολιτική οργάνωση προδιαγράφει με κάποιο τρόπο τις μορφές κοινωνικής, πολιτικής, νομικής οργάνωσης κ.λπ., που σκιαγραφούν το μέλλον της κοινωνίας για την οποία αγωνιζόμαστε, τότε αυτά τα ιδεολογικά στοιχεία, τα οποία εκτός από ιδεολογικά είναι και νομικά και πολιτικά, έχουν ριζική σημασία.

Και εδώ προσπαθήσαμε να είμαστε πρωτότυποι, και με απόλυτη βεβαιότητα και ηρεμία μπορούμε να πούμε σήμερα ότι ήταν μια μοναδική και υποδειγματική εμπειρία, πλούσια σε διδάγματα και δυνατότητες.

Σεμινάριο για την οικονομική ιστορία της Ουρουγουάης.

Αυτό που μου έμεινε στη μνήμη είναι γενικές πληροφορίες για τη φύση του εξαρτημένου καπιταλισμού. Ο συνάδελφος που δίδασκε το σεμινάριο χρησιμοποιούσε ένα κείμενο που είχε συνταχθεί από μια ομάδα της Πανεπιστημίου της Δημοκρατίας, το οποίο ήταν πολύ διαδεδομένο.

Η αποστροφή προς τον μαρξισμό μου προκαλούσε σχεδόν μια αίσθηση απόρριψης. Σήμερα, γνωρίζουμε ότι η οικονομία είναι κάτι σημαντικό, για να χαρακτηρίσουμε μια χώρα, για παράδειγμα, αλλά ότι, σε αντίθεση με τη μαρξιστική σκέψη, η οικονομία δεν είναι ο τελικός καθοριστικός παράγοντας των υποτιθέμενων υπερδομών, καθώς ο καθορισμός σημαίνει απλώς την ύπαρξη ενός φαινομένου. Η αρχιτεκτονική μεταφορά μιας υποδομής και μιας υπερδομής θα έπρεπε να μας κάνει να αναρωτηθούμε αν μη τυχόν και φτωχαίνει την ανάλυση, αν μη τυχόν την περιορίζει.

Μετά την ανάπτυξη της έννοιας της ταξικής πάλης στο μνημειώδες έργο του Michel Foucault, με το θέμα της πειθαρχίας των σωμάτων, του εγκλεισμού σε ψυχιατρεία και φυλακές, το θέμα της υγείας με τη μεγάλη αντίθεση μεταξύ του φυσιολογικού και του ανώμαλου, το θέμα της σεξουαλικότητας κ.λπ., η μαρξιστική έννοια της ταξικής πάλης κατέστη παρωχημένη.

Σεμινάριο για την υγεία και τις πρώτες βοήθειες.

Μας μεταδόθηκαν βασικές γνώσεις για τις πρώτες βοήθειες σε περίπτωση τραυματιών σε μάχη. Πώς να κάνουμε ένεση. Πώς να κάνουμε αιμοστατικό επίδεσμο σε περίπτωση αιμορραγίας. Ποιος είναι ο ασφαλέστερος τρόπος μεταφοράς ενός τραυματία. Τι είναι η υπερτασική και η υποτασική κατάσταση. Τύποι ισχυρών αναλγητικών. Αντιαιμορραγικά. Ας πούμε για ενημερωτικούς λόγους ότι η OPR διέθετε υπηρεσία υγείας, οπότε οι πρώτες βοήθειες θα παρέχονταν μέχρι να αναλάβει δράση η υπηρεσία.

Σεμινάριο για τη χρήση και συντήρηση όπλων.

Τα τυπικά θέματα, για τα οποία άλλωστε ορισμένοι από εμάς είχαμε ήδη λάβει εκπαίδευση, σχετικά με τον ασφαλή χειρισμό, τη λειτουργία, την αποσυναρμολόγηση σε συνθήκες μάχης, τον καθαρισμό και τη συντήρηση.

Ιστορία των βλημάτων, από τα εμπροσθογεμή όπλα, τα όπλα που είναι γνωστά ως “naranjeros”, τη σφαίρα Fourier, μέχρι την τυποποίηση του βλήματος parabellum16 OTAN17 που γνωρίζουμε σήμερα. Η χρήση και ο χειρισμός των κοντών όπλων σε μια επιχείρηση. Σώμα και έρευνα ενός ατόμου που έχει υποταχθεί. Πώς να φέρει κανείς ένα κοντό όπλο όταν εξουδετερώνει ένα άτομο, για να αποφύγει να του αρπάξει το όπλο, και να του μεταδώσει ασφάλεια και ηρεμία.

Πώς να μεταφέρει κανείς ένα κοντό όπλο με ασφάλεια. Σύμφωνα με τον ποινικό κώδικα της εποχής, αν το όπλο μεταφερόταν σε μια συσκευασία και δηλώναμε πλήρη άγνοια του περιεχομένου της συσκευασίας, δεν μπορούσαμε να κατηγορηθούμε. Πώς να αποθηκεύουμε όπλα και βλήματα με ασφάλεια από την υγρασία. Σε περίπτωση που τα βλήματα έχουν εκτεθεί σε υγρασία, ο ασφαλέστερος τρόπος για να τα στεγνώσουμε είναι να τα θάψουμε σε ένα δοχείο με άμμο και να τοποθετήσουμε στο δοχείο κάποια πηγή πολύ χαμηλής θερμότητας, ώστε να μην υπάρχει πιθανότητα να ενεργοποιηθεί το κυανιούχο άλας, το οποίο είναι πολύ ευαίσθητο στη θερμότητα.

Φυλλάδιο σχετικά με τον τρόπο δήλωσης σε ανάκριση.

Πρόκειται για ένα φυλλάδιο που περιείχε μια σειρά νομικών όρων του ποινικού κώδικα και του κώδικα διαδικασίας, καθώς και τρόπους για να τους παρακάμψει ή/και να αποφύγει κανείς τη δράση τους.

Για παράδειγμα, για να μεταφέρει κάποιος ένα πιστόλι, κατασκευάζονταν ένα κουτί από χαρτόνι περίπου του ίδιου μεγέθους, αφήνοντας ένα άνοιγμα στην κορυφή, στη συνέχεια στερεώνονταν το όπλο με κολλητική ταινία, τυλιγόταν με χαρτί περιτυλίγματος και μεταφερόταν με ασφάλεια, με την προσοχή που μεταφέρεται ένα δώρο γενεθλίων. Αν χρειαζόταν να χρησιμοποιηθεί, αρκούσε να σπάσει το λεπτό και ευαίσθητο περιτύλιγμα και να αφαιρεθεί το όπλο. Εκείνη την εποχή, αν το άτομο συλλαμβανόταν με το πακέτο, δήλωνε ότι δεν γνώριζε τη φύση του περιεχομένου του και νομικά δεν μπορούσε να κατηγορηθεί.

Άλλο παράδειγμα: για να αποφευχθεί η κατηγορία της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση, έπρεπε να δηλώσει κανείς ότι δεν γνώριζε τους άλλους συλληφθέντες και ότι είχε συλληφθεί μόνος του.

Άλλο παράδειγμα: για να αποφευχθεί η κατηγορία της υπονόμευσης, έπρεπε να δηλώσει κανείς ότι ήταν κοινωνικός ή κοινός εγκληματίας και ότι δεν είχε την παραμικρή ιδέα για πολιτικά θέματα.

Άλλο παράδειγμα: στην περίπτωση ενός ζευγαριού, ο νόμος προβλέπει τη δυνατότητα της συζύγου να αρνηθεί να συνεργαστεί με τη δικαιοσύνη, δηλαδή η άρνηση συνεργασίας με την αστυνομία για την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων κατά του συζύγου της είναι ένα δικαίωμα που κατοχυρώνεται από το νόμο.

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, προτείνονταν στους συντρόφους να συνάψουν γάμο ενώπιον του κράτους, κάτι που δημιούργησε αρκετά προβλήματα, δεδομένων των κυρίαρχων αναρχικών ιδεών. Αν κάποιος συλλαμβανόταν επ’ αυτοφώρω, έπρεπε να φτιάξει μια ιστορία, να επινοήσει έναν ανδρείκελο, να επιλέξει ένα δημόσιο πρόσωπο για να θυμάται σε κάθε περίπτωση τα χαρακτηριστικά και άλλες φυσικές περιγραφές, να επινοήσει ένα όνομα και να επινοήσει ένα όσο το δυνατόν πιο πειστικό άλλοθι.

Το “ποίημα”18 (όπως το αποκαλούσαμε στην εσωτερική μας αργκό) έπρεπε να είναι όσο το δυνατόν πιο απλό και λιτό στις περιγραφές, και εφόσον κάποιος δήλωνε ότι ήταν μόνος, δεν υπήρχε πιθανότητα αντιφάσεων και μελλοντικών αντιπαραθέσεων με άλλους κρατούμενους.

Σεμινάριο για εκρηκτικά.

Εργάζονταν πάνω στην ιδέα των αυτοσχέδιων εκρηκτικών, εύκολης κατασκευής, όπως η χλωριωμένη πυρίτιδα, η αμμώνια, η σύνθεση της οποίας περιλαμβάνει κάρβουνο, σκόνη αλουμινίου και θείο. Επιβραδυντικά φυτίλια. Χημικοί και ηλεκτρικοί πυροκροτητές. Χημικοί και ηλεκτρικοί χρονοδιακόπτες.

Κατασκευή εκρηκτικών19, που συνίσταται στη χρήση ενός ανθεκτικού στην θερμότητα γυάλινου δοχείου, π.χ. μιας καφετιέρας, στο οποίο προστίθενται πολύ μικρές ποσότητες υδραργύρου και νιτρικού ή θειικού οξέος. Υπάρχουν εγχειρίδια με πληροφορίες για τις κατάλληλες ποσότητες και αναλογίες. Βασικές γνώσεις για το πώς να προκαλέσετε μεγαλύτερη καταστροφή σε κτίρια με μια βόμβα.

Εμπρηστικές συσκευές. Η κλασική μολότοφ. Εμπρηστικά μείγματα. Μπάλες πινγκ-πονγκ ως πυροκροτητές μέσα σε ένα δοχείο βενζίνης.

Τα μέτρα ασφαλείας κατά το χειρισμό και την κατασκευή αυτών των στοιχείων ήταν ουσιαστικά.

Σεμινάριο για την ιστορία του εργατικού κινήματος.

Ήταν μια σειρά ομιλιών που προσπαθούσαν να υπογραμμίσουν και να αναδείξουν τη σημασία του αναρχισμού σε αυτή την ιστορία, ενάντια στην κυρίαρχη σκέψη του εργατικού κινήματος που κυριαρχούσε το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο ως μοναδικό ρεπερτόριο πρακτικών στο εσωτερικό της εργατικής οργάνωσης είχε το σεβασμό της νομιμότητας και την υποταγή του κινήματος στο εκλογικό σχέδιο.

Μια σχετική διευκρίνιση.

Το έργο αυτό αποτελεί συμπλήρωμα του έργου του Juan Carlos Mechoso, επομένως παραθέτουμε το συλλογικό αυτό έργο ως πληροφοριακό και εννοιολογικό προηγούμενο και ως πλαίσιο αναφοράς για το ιστορικό πλαίσιο των αγώνων και των ηττών του λαϊκού κινήματος της Ανατολής, και ιδίως της OPR 33 ως ένοπλης αναρχικής εμπειρίας.

Καθώς ανανέωνα τις αναμνήσεις από εκείνη την υπέροχη και γόνιμη εμπειρία ως μαθητής, που ήταν η escuelita (μικροσκοπικό όνομα που τώρα προφέρεται με αγάπη), μια πληθώρα θεμάτων άρχισαν να αναδύονται στη συνείδησή μου.

Το έργο του Juan Carlos Mechoso καταγράφει τις περιπέτειες του FAU έως το 1973. Είχα την τύχη να ενταχθώ στην ομάδα των συντρόφων που αποτέλεσαν την εμπροσθοφυλακή της στρατηγικής υποχώρησης προς το Buenos Aires, η οποία ξεκίνησε τον σκληρό χειμώνα του 1972, όταν άρχισε να γίνεται αισθητή η υπερφόρτωση της υποδομής, λόγω του μεγάλου αριθμού στελεχών που βρισκόταν στην παρανομία. Καθώς η πολιτική κατάσταση χαρακτηριζόταν από τακτική και στρατηγική άμυνα, η υποχώρηση ήταν θέμα επιβίωσης. Η επαφή με την πλούσια εμπειρία της Αργεντινής ήταν μια τεράστια πρόκληση.

Μια νέα εμπειρία.

Σε προσωπικό επίπεδο, χάρη στην επιρροή του περιοδικού Pasado y Presente, το οποίο διευθυνόταν από τον Juan Carlos Portantiero και τον Pancho Aricó, οι οποίοι από μια μαρξιστική προοπτική, αναθεώρησαν τον επαναστατικό περονισμό20 και έκαναν μια νέα ανάγνωση της Αντίστασης του Περόν και γενικά των επαναστατικών περονιστικών οργανώσεων, καθώς και του βάρους αυτής της πολιτικο-ιδεολογικής ταυτότητας μεταξύ του προλεταριάτου, που ήταν απολύτως ηγεμονική.

Χάρη στην ανάγνωση αυτού του περιοδικού, γρήγορα ένιωσα συμπάθεια για το περονιστικό κίνημα. Ιστορικό σημείο αναφοράς ήταν ο γραφίστας Raymundo Ongaro, ένας παλιός φίλος της FAU. Αυτές οι αναγνώσεις και ο πλούσιος διάλογος θεωρητικών και πολιτικών συζητήσεων μας έθεσαν πολλές προκλήσεις.

Η επαφή με τον ελευθεριακό κόσμο μας έδειξε τα όρια του αναρχοσυνδικαλισμού, τον σεκταρισμό και την περιφρόνηση προς τον περονισμό, την αδυναμία σύνδεσης με τους λαϊκούς αγώνες και την επακόλουθη απομόνωση και σχεδόν εξαφάνιση. Ομάδες όπως η FLA21, η ύπαρξη των οποίων ήταν η φύλαξη αληθειών που είχαν ειπωθεί μια για πάντα. Το ρεπερτόριο της πολιτικής δράσης περιοριζόταν στη λειτουργία μιας σκοτεινής βιβλιοθήκης, ενώ έξω, κάτω από τον ήλιο, η ζωή συνέχιζε και αυτοί οι καθαροί αναρχικοί παρακολουθούσαν από ψηλά όλες τις πολιτικές συγκυρίες.

Είχα το τεράστιο προνόμιο να γνωρίσω έναν γέρο αναρχικό απαλλοτριωτή, τον Cholo, ο οποίος μας έμαθε να κινούμαστε στη ζούγκλα από μπετόν που είναι το Μπουένος Άιρες.

Θυμάμαι ότι χρειαζόμασταν πολλά αυτοκίνητα για την απαγωγή που επρόκειτο να κάνουμε και ψάχναμε ένα τεράστιο πάρκινγκ, το οποίο είχε μόνο έναν φύλακα/οδηγό, και σκεφτόμασταν να τον πιάσουμε με μια επιχείρηση κομάντο και να πάρουμε πολλά αυτοκίνητα. Ο Cholo, με τη μεγάλη του εμπειρία ως απαγωγέας, μας συμβούλεψε ότι ήταν καλύτερο να κάνουμε μια άλλη επιχείρηση και ζήτησε από την Agripita να σηκώσει το φούστα της, να βαφτεί πολύ, να φορέσει ψηλά τακούνια και να πάρει μαζί της μια τσάντα φαρμακείου με φάρμακα και σε έναν δρόμο της γειτονιάς Flores να προσποιηθεί ότι είναι υπηρέτρια που κάνει μια δουλειά για την αφεντικίνα της, ώστε να της σταματήσει κάποιο αυτοκίνητο του οποίου ο οδηγός αναζητούσε ερωτικές υπηρεσίες με αμοιβή σε πέσος, να του κάνει κουβέντα μέχρι να τον πλησιάσουμε εγώ και ο Campitos με πιστόλια 9 χιλιοστών και να αφήσουμε τον γόη απογοητευμένο, χωρίς ερωμένες και με τα μούτρα στο χώμα.

Ο Cholo ξαναζωντάνεψε, ήταν λαμπερός, ζήτησε να συμμετάσχει στην απαγωγή και του επιτράπηκε με μεγάλη χαρά για αυτόν και για εμάς.

Θυμάμαι την 1η Μαΐου 1973, όπως συνήθως, γίνονταν τόσες δημόσιες εκδηλώσεις όσες και τα ιδεολογικά ρεύματα που υπήρχαν. Οι σύντροφοι της FORA22 συγκεντρώνονταν στην πλατεία Once. Το βράδυ είχαμε ραντεβού για δουλειά σε ένα μπαρ με τον Cholo και τον ρωτήσαμε πώς πήγαν τα πράγματα. Μας είπε ότι η προσέλευση ήταν καλή, περίπου εκατό άτομα και στην ομιλία του, παραθέτω περίπου τα λόγια του: “Είπαμε ό,τι έπρεπε να ειπωθεί…”. Αργότερα μάθαμε ότι κάθε χρόνο διαβάζονταν το ίδιο μανιφέστο και άλλαζε μόνο η ημερομηνία.

Στην εκδήλωση της CGT23 των Αργεντινών συγκεντρώθηκαν δεκάδες χιλιάδες ακτιβιστές. Θα ήθελα εδώ να θέσω ένα πρόβλημα που η άγνοιά μου δεν μου επέτρεπε να αντιληφθώ τότε: πρόκειται για την ηγεμονία του μαρξισμού σε ολόκληρη την αριστερά, συμπεριλαμβανομένων των δικών μας τάξεων.

Από τη μία πλευρά, η απουσία εννοιολογικών προφυλάξεων απέναντι στα λάθη του μαρξισμού και, από την άλλη, μια συστάδα ιδεών-εννοιών που αποτελούσαν κοινό υπόβαθρο για ολόκληρη την αριστερά. Ακόμη και οι διαφοροποιήσεις μεταξύ ρεφορμιστών και επαναστατών αφορούσαν περισσότερο μεθοδολογικά ζητήματα παρά το μοντέλο του σοσιαλισμού.

Σήμερα, μπορούμε να πούμε ότι στην περίπτωση του PRT24, του MLN 25και των Montoneros26, για παράδειγμα, πέρα από τη συνείδηση, τις επιθυμίες και τη βούλησή τους. Το μοντέλο που θα επικρατούσε θα ήταν ένα σκληρό αυταρχικό μοντέλο. ‘Ήταν έννοιες όπως η ταξική πάλη ως κινητήρια δύναμη της Ιστορίας, η θεωρία της ιδεολογίας που παρουσιάζει τη συνείδηση ως καθρέφτη που “αντικατοπτρίζει” την πραγματικότητα, η ίδια η έννοια της “πραγματικότητας”, η αντίληψη για την εξουσία, η αντίληψη για το κράτος και το γεγονός ότι η εξουσία θα συγκεντρωνόταν σε αυτό, η ιδέα του Κόμματος ως πρωτοπορίας, η αισθητική θεωρία του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, η πλήρης απουσία κριτικής απέναντι στο χωρικό μοντέλο της απονομής της δικαιοσύνης, της φυλάκισης και της ψυχιατρικής κράτησης, οι κυρίαρχες έννοιες της ψυχικής υγείας και της σεξουαλικής υγείας.

Λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο της ιδεολογικής κυριαρχίας, γνωρίζουμε σήμερα, χάρη στον Freud, ότι υπάρχει ένας αδιάσπαστος δεσμός μεταξύ της άσκησης της σκέψης και της γλώσσας.

Γνωρίζουμε σήμερα ότι, όπως ο γάιδαρος του υπολοχαγού, κουβαλάμε φορτία που δεν αισθανόμαστε, ότι πέρα ή κάτω από το επίπεδο της συνείδησης, κουβαλάμε έννοιες, ιδέες, επιθυμίες, ελπίδες, διαισθήσεις κ.λπ. που είναι συνδεδεμένες με συστήματα σκέψης, ότι η “συνείδηση” δεν είναι ένα δοχείο που μπορεί να αδειάσει, αλλά είναι πάντα γεμάτη. Η ιδέα του υποκειμένου δηλαδή η επιστημολογική άγνοια που οδήγησε τον Gerardo να αναπτύξει το υβριδικό σχέδιο σύνθεσης μεταξύ αναρχισμού και μαρξισμού, ένα φιλοσοφικά αδύνατο εγχείρημα, και από ιδεολογική άποψη, τελικό σχέδιο, διότι, όπως γνωρίζουμε σήμερα, δεδομένης της δομής του μαρξισμού, είναι σαφές ότι μακροπρόθεσμα, η συστημική υλικότητα αυτής της ιδεολογίας θα επικρατούσε στα υπολείμματα του αναρχισμού.

Η δικτατορία του προλεταριάτου επιβάλλεται πάνω από τη βούληση και τη συνείδηση των υποκειμένων. Η θεωρητική κριτική του μαρξισμού μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο από έξω από αυτό το σύστημα ιδεών.

Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου μας έδειξε τον τρόμο του GULAG, ενώ εμείς οι αναρχικοί υστερούσαμε στην κριτική του κομμουνιστικού μοντέλου, που πέρα από τις διαφορές μεταξύ της Κούβας και της Καμπότζης του Pol-Pot, είναι σαφείς οι φρικαλεότητες αυτού του μοντέλου σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Ακόμη και ο οικονομισμός27 είναι τόσο κυρίαρχος, που στην ιδέα της ελευθερίας αντιτίθενται τα υποτιθέμενα οφέλη στην υγεία και την εκπαίδευση, στη συζήτηση για το κουβανικό μοντέλο, για παράδειγμα.

Ο μαρξισμός απέδειξε την αδυναμία του να οικοδομήσει μια σοσιαλιστική και ελευθεριακή κοινωνία. “Αν έχουμε μια ένσταση να κάνουμε στον μαρξισμό, είναι ότι ο μαρξισμός θα μπορούσε να είναι μια επιστήμη.

Ακόμη και πριν γνωρίζουμε σε ποιο βαθμό ο μαρξισμός είναι κάτι ανάλογο με μια επιστημονική πρακτική στην καθημερινή του λειτουργία, στους κανόνες κατασκευής του, στις έννοιες που χρησιμοποιεί, και ακόμη και πριν διατυπώσουμε το ζήτημα της τυπικής και δομικής αναλογίας του μαρξιστικού λόγου με έναν επιστημονικό λόγο, δεν θα ήταν απαραίτητο να αναρωτηθούμε για την φιλοδοξία εξουσίας που συνεπάγεται η αξίωση να είναι μια επιστήμη;

Οι ερωτήσεις που θα έπρεπε να τεθούν θα ήταν τότε πολύ διαφορετικές. Για παράδειγμα: “Τι είδους γνώση θέλετε να απαξιώσετε όταν ρωτάτε αν είναι επιστήμη;”

“Ποια υποκείμενα που μιλούν, που διατυπώνουν σκέψεις, ποια υποκείμενα εμπειρίας και γνώσης θέλετε να υποβαθμίσετε σε μειονότητα όταν λέτε:

“Εγώ, που διατυπώνω αυτό το λόγο, διατυπώνω έναν επιστημονικό λόγο και είμαι επιστήμονας;”

“Ποια θεωρητική-πολιτική πρωτοπορία θέλετε να ενθρονίσετε για να την διαχωρίσετε από όλες τις κυκλοφορούσες και ασυνεχείς μορφές γνώσης;”

Όταν σας βλέπω να προσπαθείτε να αποδείξετε ότι ο μαρξισμός είναι επιστήμη, δεν νομίζω ότι αποδεικνύετε μια για πάντα ότι ο μαρξισμός έχει μια ορθολογική δομή και ότι οι προτάσεις του είναι αποτέλεσμα διαδικασιών επαλήθευσης. Για μένα κάνετε κάτι άλλο. Αποδίδετε στους μαρξιστικούς λόγους και σε όσους τους υποστηρίζουν εκείνα τα αποτελέσματα εξουσίας που η Δύση, από τον Μεσαίωνα, έχει αποδώσει στην επιστήμη και έχει επιφυλάξει σε όσους κάνουν επιστημονικό λόγο”.

Michel Foucault, Γενεαλογία του Ρατσισμού, Ed. Nordan-Comunidad σελ. 17

Το Μεγάλο Περιβόλι.

Τοπολογία του πραγματικού, πεδία πραγματικότητας που δεν μπορούν να αναχθούν σε μια ταυτότητα, είτε αυτή είναι ο Θεός, η απόλυτη ιδέα, η ταξική πάλη ή η διαλεκτική ύλη.

Θα μεταγράψουμε μερικά αποσπάσματα από το Huerta Grande28 και θα τα εξετάσουμε κριτικά. “Αλλά το έργο της γνωριμίας με τη χώρα μας πρέπει να το κάνουμε εμείς, γιατί κανείς δεν θα το κάνει για μας.

Δεν θα εφεύρουμε θεωρητικά σχήματα από το μηδέν. Δεν θα δημιουργήσουμε μια νέα θεωρία από το μηδέν. Δεν θα δημιουργήσουμε μια νέα θεωρία σε όλους τους όρους της. Αυτό οφείλεται στη γενική καθυστέρηση του περιβάλλοντος και των εξειδικευμένων θεσμών του, καθώς και στην περιορισμένη διαθεσιμότητά μας να αναλάβουμε αυτό το έργο. Επομένως, πρέπει να δεχτούμε τη θεωρία όπως διαμορφώνεται, αναλύοντάς την κριτικά. Δεν μπορούμε να δεχτούμε οποιαδήποτε θεωρία με κλειστά μάτια, χωρίς κριτική, σαν να ήταν δόγμα.

Θέλουμε να πραγματοποιήσουμε μια συνολική μεταμόρφωση στη χώρα μας και δεν θα υιοθετήσουμε τις θεωρίες που έχουν δημιουργήσει οι αστοί για να σκεφτόμαστε. Με αστικές αντιλήψεις θα σκεφτόμαστε όπως θέλουν οι αστοί να σκεφτόμαστε.

Θέλουμε να μελετήσουμε και να σκεφτούμε την Ουρουγουάη και την περιοχή ως επαναστάτες.

Έτσι, μεταξύ των στοιχείων που περιλαμβάνουν οι διάφορες τάσεις του σοσιαλιστικού ρεύματος, θα παίρνουμε πάντα τα στοιχεία που μας εξυπηρετούν καλύτερα για αυτό: για να σκεφτούμε και να αναλύσουμε επαναστατικά τη χώρα, την περιοχή ή άλλες περιοχές και εμπειρίες.

Δεν θα υιοθετήσουμε μια θεωρία για να βάλουμε μια μοντέρνα ετικέτα. Για να ζούμε επαναλαμβάνοντας “αποσπάσματα” που είπαν άλλοι σε άλλα μέρη, σε άλλη εποχή, για άλλες καταστάσεις και προβλήματα.

Η θεωρία δεν είναι για αυτό. Για αυτό τη χρησιμοποιούν οι τσαρλατάνοι.

Η θεωρία είναι ένα μέσο, ένα εργαλείο, χρησιμεύει για να κάνουμε μια δουλειά. Χρησιμεύει για να παράγουμε τη γνώση που πρέπει να παράγουμε. Το πρώτο πράγμα που μας ενδιαφέρει να γνωρίζουμε είναι η χώρα μας. Αν δεν μας χρησιμεύει για να παράγουμε νέες γνώσεις χρήσιμες στην πολιτική πρακτική, η θεωρία δεν χρησιμεύει σε τίποτα, γίνεται απλώς θέμα ανούσιας συζήτησης, στείρας ιδεολογικής διαμάχης.

Όποιος αγοράζει ένα μεγάλο σύγχρονο τόρνο και αντί να το χρησιμοποιεί, περνάει την ώρα του μιλώντας για το τόρνο, κάνει κακή δουλειά, είναι τσαρλατάνος. Το ίδιο και αυτός που μπορεί να έχει ένα και να το χρησιμοποιεί, αλλά προτιμά να “τορνεύει” με το χέρι, επειδή έτσι γινόταν παλιά.

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ.

Αξίζει να επισημανθούν ορισμένες διαφορές μεταξύ αυτού που συνήθως ονομάζουμε θεωρία και ιδεολογία.

Η θεωρία στοχεύει στην ανάπτυξη εννοιολογικών εργαλείων για την αυστηρή σκέψη και την βαθιά γνώση της συγκεκριμένης πραγματικότητας. Με αυτή την έννοια, μπορούμε να μιλάμε για τη θεωρία ως ισοδύναμο της επιστήμης.

Η ιδεολογία, αντίθετα, αποτελείται από στοιχεία μη επιστημονικής φύσης, τα οποία συμβάλλουν στη δυναμική της δράσης, παρακινώντας την με βάση περιστάσεις που (αν και έχουν σχέση με τις αντικειμενικές συνθήκες) δεν απορρέουν αυστηρά από αυτές. Η ιδεολογία εξαρτάται από τις αντικειμενικές συνθήκες, αλλά δεν καθορίζεται μηχανικά από αυτές. Η βαθιά και αυστηρή ανάλυση μιας συγκεκριμένης κατάστασης, με τους πραγματικούς, αυστηρούς και αντικειμενικούς όρους της, θα είναι έτσι μια θεωρητική ανάλυση όσο το δυνατόν πιο επιστημονική.

Η έκφραση των κινήτρων, η πρόταση στόχων, φιλοδοξιών, ιδανικών στόχων, ανήκει στον τομέα της ιδεολογίας. Η θεωρία προσδιορίζει τις συνθήκες, τους καθοριστικούς παράγοντες της πολιτικής δράσης, η ιδεολογία την κινητοποιεί, την ωθεί, διαμορφώνοντας τους “ιδανικούς” στόχους και το ύφος της. Μεταξύ θεωρίας και ιδεολογίας υπάρχει στενή σχέση, καθώς οι προτάσεις της δεύτερης συγχωνεύονται και στηρίζονται στα συμπεράσματα της θεωρητικής ανάλυσης. Μια ιδεολογία θα είναι τόσο πιο αποτελεσματική ως κινητήρια δύναμη της πολιτικής δράσης όσο πιο σταθερά στηρίζεται στις επιτεύξεις της θεωρίας.

ΤΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.

Η θεωρητική εργασία είναι πάντα μια εργασία που στηρίζεται και βασίζεται σε πραγματικές διαδικασίες, σε ό,τι συμβαίνει στην ιστορική πραγματικότητα, στις εξελίξεις. Ωστόσο, ως εργασία, βρίσκεται εξ ολοκλήρου στον χώρο της σκέψης: δεν υπάρχουν έννοιες που να είναι πιο πραγματικές από άλλες έννοιες.

Σχετικά με αυτό, αξίζει να επισημανθούν δύο βασικές προτάσεις:

1) Η διάκριση μεταξύ της υπάρχουσας, συγκεκριμένης πραγματικότητας, των πραγματικών, ιστορικών διαδικασιών, και από την άλλη πλευρά, των διαδικασιών της σκέψης, που στοχεύουν στη γνώση και την κατανόηση αυτής της πραγματικότητας.

Με άλλα λόγια, είναι απαραίτητο να επισημανθεί η διαφορά μεταξύ του είναι και της σκέψης, μεταξύ της πραγματικότητας όπως είναι και της γνώσης που μπορεί να αποκτηθεί για αυτήν.

2) Η υπεροχή του είναι έναντι της σκέψης, της πραγματικότητας έναντι της γνώσης. Με άλλα λόγια, αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα έχει μεγαλύτερη σημασία, βαρύνει περισσότερο ως καθοριστικός παράγοντας της πορείας των γεγονότων από ό,τι αυτό που μπορεί να σκεφτεί ή να γνωρίσει κανείς για τα γεγονότα αυτά.

Με βάση αυτές τις βασικές διαπιστώσεις, πρέπει να γίνουν ορισμένες διευκρινίσεις για να προσδιοριστεί η εμβέλεια του θεωρητικού έργου, δηλαδή της προσπάθειας γνώσης που καθοδηγείται από σκοπούς αυστηρής, επιστημονικής γνώσης.

Η θεωρητική εργασία πραγματοποιείται πάντα με βάση ένα συγκεκριμένο υλικό. Δεν ξεκινά από το συγκεκριμένο πραγματικό, από την πραγματικότητα καθαυτή, αλλά από πληροφορίες, δεδομένα και έννοιες σχετικά με αυτή την πραγματικότητα. Αυτό το πρωτογενές υλικό επεξεργάζεται, κατά τη διαδικασία της θεωρητικής εργασίας, μέσω ορισμένων εννοιολογικών εργαλείων, ορισμένων εργαλείων σκέψης. Το προϊόν αυτής της επεξεργασίας είναι η γνώση.

Με άλλα λόγια, υπάρχουν, αυστηρά μιλώντας, μόνο πραγματικά, συγκεκριμένα και μοναδικά αντικείμενα (συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις, σε συγκεκριμένες κοινωνίες, σε συγκεκριμένες στιγμές).

Ο σκοπός της θεωρητικής σκέψης είναι να τα γνωρίσει.

Μερικές φορές η εργασία της γνώσης στοχεύει σε αφηρημένα αντικείμενα που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα, που υπάρχουν μόνο στη σκέψη, αλλά που είναι απαραίτητα εργαλεία, προϋπόθεση για να μπορέσουμε να γνωρίσουμε τα πραγματικά αντικείμενα (για παράδειγμα, η έννοια της κοινωνικής τάξης). Στη διαδικασία παραγωγής της γνώσης, επομένως, η πρώτη ύλη (η επιφανειακή αντίληψη της πραγματικότητας) μετατρέπεται σε προϊόν (αυστηρή, επιστημονική γνώση αυτής).

Ο όρος “επιστημονική γνώση” πρέπει να διευκρινιστεί σε ό,τι αφορά την κοινωνική πραγματικότητα. Εφαρμοσμένος σε αυτή την πραγματικότητα, αναφέρεται στην κατανόησή της με αυστηρούς όρους, όσο το δυνατόν πιο κοντά στην πραγματικότητα ως έχει. Με αυτό εννοείται ότι η διαδικασία γνώσης της κοινωνικής πραγματικότητας, όπως και κάθε πραγματικότητας που αποτελεί αντικείμενο μελέτης, επιδέχεται ατελείωτη θεωρητική εμβάθυνση.

Όπως η φυσική, η χημεία και άλλες επιστήμες μπορούν να εμβαθύνουν απεριόριστα στη γνώση των πραγματικοτήτων που αποτελούν τα αντίστοιχα αντικείμενα μελέτης τους, έτσι και οι κοινωνικές επιστήμες μπορούν να εμβαθύνουν απεριόριστα στη γνώση της κοινωνικής πραγματικότητας.

Ως εκ τούτου, είναι ακατάλληλο να αναμένουμε μια “τελική” γνώση της κοινωνικής πραγματικότητας για να αρχίσουμε να ενεργούμε πάνω της προσπαθώντας να την μετασχηματίσουμε. Εξίσου ακατάλληλη είναι η προσπάθεια μετασχηματισμού της χωρίς να την γνωρίζουμε σε βάθος.

Μερικές σημαντικές σκέψεις του Michel Foucault.

“Σε μια συγκεκριμένη άποψη του μαρξισμού που είναι πολύ διαδεδομένη στα πανεπιστημιακούς κύκλους ή, καλύτερα, σε μια συγκεκριμένη αντίληψη του μαρξισμού που επικρατεί στο πανεπιστήμιο, ως βάση ανάλυσης παρουσιάζεται πάντα η ιδέα ότι οι σχέσεις δύναμης, οι οικονομικές συνθήκες και οι κοινωνικές σχέσεις είναι προκαθορισμένες για τα άτομα, ενώ ταυτόχρονα επιβάλλονται σε ένα υποκείμενο γνώσης που παραμένει πανομοιότυπο, εκτός από τις ιδεολογίες που θεωρούνται λάθη.

Έτσι φτάνουμε σε αυτή την πολύ σημαντική και ταυτόχρονα πολύ ενοχλητική έννοια της ιδεολογίας. Στις παραδοσιακές μαρξιστικές αναλύσεις, η ιδεολογία παρουσιάζεται ως ένα είδος αρνητικού στοιχείου μέσω του οποίου ερμηνεύεται το γεγονός ότι η σχέση του υποκειμένου με την αλήθεια, ή απλά η σχέση της γνώσης, διαταράσσεται, σκοτεινιάζεται, καλύπτεται από τις συνθήκες ύπαρξης, από τις κοινωνικές σχέσεις ή τις πολιτικές μορφές που επιβάλλονται, εξωγενώς, στο υποκείμενο της γνώσης. Η ιδεολογία είναι το αποτύπωμα, το στίγμα αυτών των πολιτικών ή οικονομικών σχέσεων ύπαρξης που εφαρμόζεται σε ένα υποκείμενο της γνώσης το οποίο, δικαιωματικά, θα έπρεπε να είναι ανοιχτό στην αλήθεια.

Σε αυτές τις διαλέξεις, σκοπεύω να δείξω πώς, στην πραγματικότητα, οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες ύπαρξης δεν αποτελούν ένα πέπλο ή ένα εμπόδιο για το υποκείμενο της γνώσης, αλλά αυτό μέσω του οποίου διαμορφώνονται τα υποκείμενα της γνώσης και, κατά συνέπεια, οι σχέσεις της αλήθειας. Μπορούν να υπάρχουν μόνο ορισμένοι τύποι υποκειμένων της γνώσης, τάξεις αλήθειας, πεδία γνώσης, με βάση τις πολιτικές συνθήκες, οι οποίες είναι σαν το έδαφος στο οποίο διαμορφώνεται το υποκείμενο, τα πεδία γνώσης και οι σχέσεις με την αλήθεια.”

“Η αλήθεια και οι νομικές μορφές” Michel Foucault, Εκδ. Gedisa, σελ.31-32.

“Κατά τη γνώμη μου, η πραγματική σύνδεση μεταξύ οικονομικών-πολιτικών διαδικασιών και συγκρούσεων γνώσης βρίσκεται σε εκείνες τις μορφές που είναι ταυτόχρονα τρόποι άσκησης εξουσίας και τρόποι απόκτησης και μετάδοσης γνώσης. Η έρευνα είναι σαφώς μια πολιτική μορφή, μια μορφή διαχείρισης, άσκησης εξουσίας που, μέσω του δικαστικού θεσμού, έγινε, στην δυτική κουλτούρα, ένας τρόπος πιστοποίησης της αλήθειας, απόκτησης πραγμάτων που θα θεωρηθούν αληθινά και μετάδοσης τους. Η έρευνα είναι μια μορφή γνώσης-εξουσίας και η ανάλυση αυτού του είδους των μορφών θα μας οδηγήσει στην πιο αυστηρή ανάλυση των σχέσεων που υπάρχουν μεταξύ των συγκρούσεων της γνώσης και των οικονομικοπολιτικών προσδιορισμών.”.

ο.π σελ.87-88.

“Ποιο σώμα”29; Το ενδιαφέρον σας για το σώμα διαφέρει από τις τρέχουσες ερμηνείες;

Michel Foucault: Διαφέρω, νομίζω, τόσο από τη μαρξιστική όσο και από την παρα-μαρξιστική προοπτική. Όσον αφορά την πρώτη, δεν είμαι από αυτούς που προσπαθούν να μελετήσουν τις επιπτώσεις της εξουσίας σε επίπεδο ιδεολογίας. Αναρωτιέμαι, πράγματι, αν πριν θέσουμε το ζήτημα της ιδεολογίας, δεν θα ήταν πιο υλιστικό να μελετήσουμε το ζήτημα του σώματος και τις επιπτώσεις της εξουσίας πάνω του. Διότι αυτό που με ενοχλεί σε αυτές τις αναλύσεις που δίνουν προτεραιότητα στην ιδεολογία, είναι ότι πάντα υποθέτουν ένα ανθρώπινο υποκείμενο του οποίου το πρότυπο έχει προέλθει από την κλασική φιλοσοφία και το οποίο θα ήταν προικισμένο με μια συνείδηση στην οποία η εξουσία θα έβρισκε καταφύγιο.

Q.C.: Ωστόσο, από μαρξιστική άποψη, υπάρχει η συνείδηση της επίδρασης της εξουσίας στο σώμα στην εργασιακή πραγματικότητα.

Michel Foucault: Σίγουρα. Αλλά στο βαθμό που σήμερα οι διεκδικήσεις δεν αφορούν πλέον το σώμα του μισθωτού αλλά το μισθό, σχεδόν δεν ακούμε να μιλάνε γι’ αυτές ως τέτοιες. Όλα συμβαίνουν λες και οι “επαναστατικές” ομιλίες είναι διάχυτες από τελετουργικά θέματα που αναφέρονται στις μαρξιστικές αναλύσεις. Και παρόλο που υπάρχουν πολύ ενδιαφέροντα πράγματα από τον Μαρξ σχετικά με το σώμα, ο μαρξισμός – ως ιστορική πραγματικότητα – τα έχει αποκρύψει τρομερά προς όφελος της συνείδησης και της ιδεολογίας… Είναι επίσης απαραίτητο να αποστασιοποιηθούμε από παρεμφερείς μαρξιστές όπως ο Marcuse, ο οποίος δίνει στην έννοια της καταπίεσης έναν υπερβολικό ρόλο. Διότι αν η εξουσία δεν είχε άλλη λειτουργία πέρα από την καταστολή, αν δεν λειτουργούσε παρά μόνο με τον τρόπο της λογοκρισίας, του αποκλεισμού των εμποδίων, της καταστολής, όπως ένα μεγάλο υπερεγώ, αν δεν ασκούνταν παρά μόνο με αρνητικό τρόπο, θα ήταν πολύ εύθραυστη. Είναι ισχυρή επειδή παράγει θετικά αποτελέσματα στο επίπεδο της επιθυμίας -αυτό αρχίζει να γίνεται γνωστό- αλλά και στο επίπεδο της γνώσης. Η εξουσία, αντί να εμποδίζει τη γνώση, την παράγει. Αν κατάφερε να δημιουργηθεί μια γνώση για το σώμα, αυτό οφείλεται σε μια σειρά σχολικών και στρατιωτικών επιστημών. Χάρη στην εξουσία πάνω στο σώμα κατέστη δυνατή η ανάπτυξη μιας φυσιολογικής, οργανικής γνώσης. Η εδραίωση της εξουσίας, οι δυσκολίες που προκύπτουν για να απαλλαγούμε από αυτήν, προέρχονται από όλους αυτούς τους δεσμούς. Για αυτόν τον λόγο, η έννοια της καταστολής, στην οποία συνήθως περιορίζονται οι μηχανισμοί εξουσίας, μου φαίνεται πολύ ανεπαρκής και πιθανώς επικίνδυνη.”

Μικρο-φυσική της εξουσίας, σελ. 106-107.

Περί διαλεκτικής και στρατηγικών παλινωδιών.

Από την εποχή των George Canguilhem και Gaston Bachelard, ο διαλεκτικός υλισμός θα αμφισβητηθεί, οι Eγελιανές ιδέες της θέσης, της αντίθεσης και της σύνθεσης θα καταστούν παρωχημένες, οι διαδικασίες της γνώσης θα χαρακτηρίζονται από ρήξη και ασυνέχεια. Τρεισήμισι δεκαετίες αργότερα, τακτικά και στρατηγικά ηττημένοι, ένα τερατολογικό απόστημα με τη μορφή του PVP30, που έκρυψε και λιθοβόλησε την επική πορεία της OPR, για να περάσει στη σύγχυση της μεγάλης ανακάλυψης της έννοιας της “πολιτικής σκηνής” στην άνεση και την ασφάλεια της έννομης ζωής, όπου η

πολιτική σκηνή πρέπει να διαβάζεται ως FA31, πέρασε από το να θέλει να ανατρέψει την αστική τάξη στο να γίνει ο πρωταθλητής της δημοκρατίας.

Εν μέσω της γιορτής της δημοκρατικής απελευθέρωσης, της χαράς της επανένωσης, εν μέσω του θορυβώδους ανθρώπινου κύματος που με το έννομο δικαίωμα πλημμύριζε τους δρόμους, τραγουδούσε το “ποτέ ξανά” και έγλειφε τις πληγές του, μεθυσμένοι από τη δημοκρατική αστική γιορτή, η επανάσταση μεταμφιέστηκε σε δημοκρατικό αγώνα ενάντια στη δικτατορία, επαναστάτες όπως ο Gerardo Gatti που ήθελαν να πολεμήσουν τη δικτατορία και σε μια μοναδική πολιτική πράξη για το σοσιαλισμό και την ελευθερία, εξαφανίζονται για δεύτερη φορά και τα πρόσωπά τους σβήνονται, τους αρπάζουν την ταυτότητα και τους εκθέτουν απρεπώς στη δημόσια σφαίρα ως αγωνιστές για τη δημοκρατική αποκατάσταση, ώντας στρατιωτικά, πολιτικά και ιδεολογικά αφοπλισμένοι.

Από το παράλογο σχέδιο σύνθεσης μεταξύ αναρχισμού και μαρξισμού, πέρασε χωρίς αναισθησία στην απλή και ξεκάθαρη αποδοχή του να θέλει να παίξει στα μεγάλα σαλόνια της μαρξιστικής οργάνωσης, ο Hugo Cores επέστρεψε στα προνόμιά του, χωρίς πλέον καμία αντίσταση, κάνοντας έναν περίπατο. Ο Mauricio Gatti ήταν άφωνος.

Τραγική ήταν η μοίρα του Huguito Cores, που ποτέ δεν έγινε αποδεκτός ως ίσος στα σαλόνια της μαρξιστικής οργάνωσης. Πάντα του έριχναν στα μούτρα τις κόκκινες και μαύρες κηλίδες στο δέρμα του, οι Rondneis του χρέωσαν τις αμαρτίες της νιότης του, άλλοι θεωρούσαν αυτά τα κόκκινα και μαύρα σημάδια ως αρετές, ειδικά τώρα που επαναλάμβανε τους όρκους προσχώρησής του στο υλιστικό διαλεκτικό ιδεώδες.

Ήταν απαραίτητο να ξαναγραφτεί η ιστορία του εργατικού και λαϊκού κινήματος, να εξαλειφθεί κάθε ίχνος επαναστατικής βίας, οι απαγωγές δεν υπήρξαν ποτέ, οι ληστείες τραπεζών ακόμη λιγότερο και η βία στους δρόμους, ακυρώνονταν στη μνήμη όπως διαγράφεται μια μνήμη σε έναν υπολογιστή, διαγράφοντας, απομακρύνοντας όλα αυτά τα ντροπιαστικά προβλήματα όπως ένας σκύλος απομακρύνει τη βρωμιά, πρόκειται για την οικοδόμηση μιας αναρχοσυνδικαλιστικής FAU στη νέα μνήμη του νέου μεταμοντέρνου συλλογικού, επινοώντας επομένως μια αποστροφή προς την πολιτική που δεν υπήρχε, περιορίζοντας τη σημασία της “πολιτικής σκηνής” στο πεδίο του νόμιμου, με αυτό το είδος “επιστημονικής” προσέγγισης οι FARC32 δεν θα ήταν στην πολιτική σκηνή.

Σίγουρα οι Montoneros, λόγω του γεγονότος ότι έχουν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, θα ήταν στην πολιτική σκηνή για αυτή την μονόπλευρη και στρεβλή αντίληψη της πολιτικής δράσης. Η άλλη μεγάλη “καινοτομία” που έπρεπε να περάσει πλαγίως σε συνδυασμό με την προηγούμενη πρόταση, ήταν ότι η αποποίηση του μαρξισμού μας στέρησε ένα θεμελιώδες εργαλείο για την κατανόηση των μηχανισμών κυριαρχίας και του τρόπου άσκησης της πολιτικής, δηλαδή στην FA.

Έχει λυθεί το πρόβλημα της εξουσίας;

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ένα φαινόμενο που είναι κοινό στην Ουρουγουάη, την Αργεντινή και τη Βραζιλία. Αν κάποιος αναλάβει το έργο να αναλύσει τα πολιτικά κείμενα των ένοπλων οργανώσεων, τα ιδρυτικά μανιφέστα, πέρα από τα στοιχεία που τα διαφοροποιούν, υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: όλα προτείνουν να λύσουν το πρόβλημα της εξουσίας, δηλαδή “την κατάληψη της εξουσίας”. Οι γενειοφόροι Κουβανοί που εισέβαλαν στην Αβάνα ήταν επαρκής απόδειξη.

Για τους σκοπούς που θέλουμε να αναδείξουμε, δεν έχει μεγάλη σημασία ο βαθμός ορθολογισμού του εγχειρήματος του Peronismo de Base, ή των Montoneros, ή της ανταρσίας της Araguaia για την περικύκλωση των πόλεων από τους αγρότες, ή του MLN-Tupamaros33 με τον αστικόfoquismo34 και τον βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα του, ή τον υβρίδικό χαρακτήρα αστικού foquismo και αγροτικού αντάρτικου του PRT-ERP35 (που αυτοαποκαλείται μαρξιστικό-λενινιστικό και φιλοσοβιετικό), κ.λπ. Πάνω από όλες τις διαφορές, ο κοινός παρονομαστής είναι ότι θεωρήθηκαν ως πολεμικές, πολιτικο-στρατιωτικές δραστηριότητες, δηλαδή εντός της σφαίρας της τέχνης του πολέμου.

Ορισμένοι ηγέτες των διοικήσεων αυτών των οργανώσεων δήλωναν ότι είχαν μελετήσει τον Clausewitz, τον επικεφαλής στρατιωτικό αναλυτή του βρετανικού γενικού επιτελείου Lidell Hart, τον Vo Nguyen Giap, τον Mao, τον Sun Tzu κ.ά. και όταν μιλούσαν για τις κυρίαρχες τάξεις, τις ένοπλες δυνάμεις και τον ιμπεριαλισμό, μιλούσαν για αδιάλλακτους εχθρούς, για Πατρίδα ή Θάνατο, για Νίκη ή Θάνατο, στην περίπτωσή μας για Ελευθερία ή Θάνατο. Δηλαδή, επρόκειτο για πόλεμο, και έτσι τον βίωναν και τον εκφράζανε οι εχθροί, στα δημόσια και ιδιωτικά τους κείμενα, και στα μαθήματα που διδάσκονταν στα ιδεολογικά εργοστάσια του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, η λεγόμενη Δοξασία της Εθνικής Ασφάλειας.

Σήμερα δεν είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε πόσο σημαντικές ήταν οι επιπτώσεις της τηλεκατευθυνόμενης δράσης από τη Μόσχα, το Πεκίνο ή την Αβάνα στις αιτίες που οδήγησαν στη δημιουργία των ανταρτικών ομάδων στο νότιο ημισφαίριο, αλλά δεν έχουμε καμία αμφιβολία ότι οι δομικές αυτές επιπτώσεις ήταν σημαντικές και ότι, γενικά, αγνοούνται ή/και παραγκωνίζονται, τουλάχιστον στις αναλύσεις που είναι γνωστές στον εν λόγω συντάκτη. Συνιστούμε μάλιστα την ανάγνωση του εξαιρετικού έργου του Juan Carlos Marín με τίτλο Η Ένοπλη πραγματικότητα, Μια Εφικτή Άσκηση, CICSO 1984, Μπουένος Άιρες36. Ο συγγραφέας, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως μαρξιστής, αυτοχαρακτηρίζεται ως “δομιστής” και υποστηρίζει ρητά το έργο του Michel Foucault, µελετώντας στην εμβληματική εφημερίδα La Prensa όλα τα ένοπλα γεγονότα που αναφέρονται στις σελίδες της από τις 25 Μαΐου 1973 έως και τις 24 Μαρτίου 1976, ημέρα του πραξικοπήματος του στρατηγού Videla.

Εκείνα τα χρόνια, η εφημερίδα La Prensa ήταν σχεδόν ο επίσημος εκπρόσωπος του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Δεν είναι τυχαίο ότι η εφημερίδα αυτή δημοσίευε αποκλειστικά το έργο του στρατηγού Martínez (επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών του Γενικού Επιτελείου Στρατού), με τον αποκαλυπτικό, τρομακτικό και φρικιαστικό τίτλο: “Πολιορκία και εξόντωση”37, και στις σελίδες της περιλαμβάνονταν πληροφορίες από τα γραφεία Τύπου των Ενόπλων Δυνάμεων, πολεμικά ανακοινωθέντα, εκτελέσεις που παρουσιάζονταν ως συγκρούσεις με “ανατρεπτικές μαρξιστικές συμμορίες”, εν τέλει… το σύνολο των στρατιωτικών δραστηριοτήτων της γενοκτονικής καταστολής και της κρατικής τρομοκρατίας.

Αρκετά χρόνια αργότερα, πολλοί από τους επιζώντες εκείνου του επαναστατικού πολέμου, αμνήμονες, ξαναγράφουν την ιστορία και μας ενημερώνουν ότι εκείνοι οι ένοπλοι αγώνες ήταν στην πραγματικότητα αγώνες για την αποκατάσταση της δημοκρατίας, δηλαδή, παρουσιάζονται ως οι υπερασπιστές της δημοκρατίας!!!!;;;;

Αυτά τα επίπεδα σχιζοφρένειας μπορούν να εξηγηθούν μόνο από τη γενικευμένη κατάρρευση και την ιδεολογική νίκη της αστικής δημοκρατίας. Γνωρίζουμε την ύπαρξη επιζώντων που διεκδικούν αυτόν τον πόλεμο, ωστόσο δεν έχουν πρόσβαση στον Τύπο, ούτε θέση στην κατανομή των “καθηκόντων” των “προοδευτικών” κυβερνήσεων που αναπτύσσονται στην περιοχή.

Υπάρχουν πολλοί αγαπητοί, ηρωικοί, στωικοί σύντροφοι, βυθισμένοι στο πυκνό δάσος της σκοτεινής ζούγκλας που είναι η κοινωνία των μέσων ενημέρωσης, για την οποία υπάρχουν μόνο οι προσωπικότητες που φέρνουν τηλεθέαση, οι προσωπικότητες που δίνουν το καλό παράδειγμα, όπως ο υπουργός Εξωτερικών της Αργεντινής Taiana, πρώην μέλος της οργάνωσης Montoneros, ή ο φλύαρος και ομιλητικός Pepe Mujica.

Ωστόσο, είναι καλό να μην ξεχνάμε ότι οι χθεσινές αντάρτικες ενέργειες, εκτός από το γεγονός ότι βιώθηκαν ως δραστηριότητες που αρμόζουν στη φύση του επαναστατικού πολέμου (και δεν έχει σημασία για τον γράφοντα η ακαταλληλότητα του Mario Firmenich, ανώτατου ηγέτη των Montoneros, να ηγηθεί του “πολέμου”, ή αν προτιμάτε πιο λαϊκά, αυτός ο άνθρωπος είναι βλάκας), αυτές οι πολεμικές δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν συνειδητά με στόχο την οικοδόμηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας και την καταστροφή της κυρίαρχης αστικής τάξης. Το γεγονός ότι οι πολιτικές-στρατιωτικές ηγεσίες των επαναστατικών οργανώσεων γνώριζαν ελάχιστα τους μηχανισμούς κυριαρχίας, άσκησης εξουσίας κ.λπ. κ.λπ. είναι άνευ σημασίας για την παρούσα ανάλυση.

Παραθέτοντας το σχετικό σχόλιο για την όμορφη και αξέχαστη ταινία “Paco Urondo, la palabra justa” , ο εξαιρετικός δημοσιογράφος Horacio Verbitsky αναρωτιέται: “Πώς ήταν δυνατόν τόσοι έξυπνοι, μορφωμένοι και γενναίοι άνθρωποι να αποδεχθούν μια τόσο μέτρια ηγεσία…”.

Η λογική εξήγηση αυτών των θολων περιπετειών υπερβαίνει κατά πολύ τις πνευματικές δυνατότητες μου και, σε επίπεδο επιθυμίας, η ανεξίτηλη και μη ανταλλάξιμη ανάμνηση της ηθικής υπόστασης συντρόφων όπως ο Alberto Camps και ο Turco Haidar, επιζώντες της σφαγής του Trelew στις 22 Αυγούστου 1972, με εμποδίζει από το να δείξω το ελάχιστο σεβασμό, πίστη και αγάπη.

Ο Alberto Camps έπεσε ηρωικά σε μάχη το ’76, ο Turco Haidar “απορροφήθηκε” στην πρωτεύουσα το ’82, από μια ειδική ομάδα της ESMA, και από τότε είναι αγνοούμενος.

Foco38, ένοπλη πάλη, επαναστατικά στρατεύματα.

Η OPR 33, όπως και άλλες οργανώσεις επαναστατικού χαρακτήρα, είχε ως έναν από τους λόγους ύπαρξής της τον ένοπλο αγώνα, αλλά σε αντίθεση με όλες τις επαναστατικές οργανώσεις της Λατινικής Αμερικής, η τακτική και στρατηγική της αντίληψη ήταν σε αντίθεση με το foquismo σε όλες τις εκδοχές του, είτε αυτές ήταν οι “αυθεντικές” αστικές όπως η MLN-Tupamaros, είτε αυτή του PRT-ERP που, υπό την μαρξιστική-λενινιστική ρητορική του Partido Revolucionário Proletário και του Ejercito Revolucionário del Pueblo, διεκδικούσε για τον εαυτό της την αγνότητα και την αυθεντικότητα των μαρξιστικών πρακτικών και λόγων της και χαρακτήριζε το υπόλοιπο φάσμα της αριστεράς ως ρεφορμιστές, υποκριτές και άλλα παρόμοια επίθετα.

Η πρόταση για Επαναστατικό Πόλεμο του PRT-ERP, που υποβάθμισε τη πρωτοφανή εμπειρία του Βιετνάμ, γόνιμη και πραγματικά μακροπρόθεσμη, του λαϊκού και παρατεταμένου πολέμου, υπό την ηγεσία του μεγαλοφυούς στρατηγού Giap και στελεχών όπως ο Ho Chi Minh, ο Truong Chinh και ο Le Duan, σε σχήματα τύπου foquismo στο έργο του δημοσιογράφου Wilfred G Burchett, ήταν στην πραγματικότητα ιδεολογική ρύπανση για να θολώσει το βλέμμα και να “πιστέψει” ότι ο “El Robi” Santucho ήταν του ίδιου βεληνεκούς με τον στρατηγό Vo Nguyen Giap.

Η αυθαίρετη και λανθασμένη αναδιατύπωση του Burchett μείωνε την εκατονταετή εμπειρία της προόδου και της οπισθοδρόμησης, των νικών και των ήττων, σε μια “ανοδική σπείρα βίας” που μεθούσε τους ανθρώπους του PRT, και πίσω από όλη τη φασαρία της μαρξιστικής-λενινιστικής ένταξης, δεν ήταν παρά μια αντίληψη φοκισμού39, μια αντίληψη μοναδική στο είδος της, είναι η αλήθεια, αλλά φοκιστική40 πάραυτα.

Όταν τα καλά νέα είναι η νίκη που βρίσκεται προ των πυλών, και προ των πυλών αυτό που μας εκπλήσσει είναι μια χαμένη μάχη, ο φοκίστα41 φωνάζει: “είναι το τέλος του κόσμου”, στην πραγματικότητα ήταν το τέλος του κόσμου… του βραχυπρόθεσμου ορίζοντα.

Κυκλοφορούσε μάλιστα μια ανέκδοτη ιστορία, που δεν πρέπει να χαθεί, είναι απολαυστική από την οπτική που μας διδάσκει ο Michel Foucault στην “Τάξη του Λόγου”42: Όταν ο Santucho επισκέφθηκε την ΕΣΣΔ για να λάβει την ευλογία του ανώτερου κλήρου της Εκκλησίας στη Μόσχα και στη συνέχεια ταξίδεψε στο Ανόι, τον υποδέχτηκαν υψηλόβαθμα στελέχη και του χάρισαν ένα πιστόλι Makarov. Αυτή η ιστορία κυκλοφορούσε χαμηλοφώνως για λόγους ασφαλείας και μυστικής διπλωματίας.

Η προσωπολατρεία ήταν τρομακτική. Όταν ο ηρωικός και γενναίος σύντροφος Santucho έπεσε στη μάχη, η ορφάνια που ένιωσαν οι οπαδοί του ήταν αποκαρδιωτική, η ιδεολογική επίδραση ήταν καταστροφική και αυτό που φαινόταν ενάρετο σε περιόδους υποτιθέμενων νικών, δηλαδή η λατρεία της προσωπικότητας και ο βραχυπρόθεσμος ορίζοντας, την ώρα της τακτικής και στρατηγικής υποχώρησης, αποδείχθηκε ανεπάρκής και βίαιη.

Η νέα ηγεσία συνέταξε ένα κείμενο αυτοκριτικής που κυκλοφόρησε μεταξύ των κρατουμένων (οι οποίοι αθωώθηκαν λόγω δικαστικών διαδικασιών που είχαν ξεκινήσει πριν από το πραξικόπημα) και το οποίο συνοψίζοντας υποστήριζε ότι η ήττα οφειλόταν στο γεγονός ότι δεν ήταν αυθεντικοί μαρξιστές (sic).

Στη σύμμαχο και φίλη μας Επαναστατική Οργάνωση Μontoneros, η οποία έφτασε στο αποκορύφωμά της κατά τη διάρκεια της λαϊκής κινητοποίησης υπό την κυβέρνηση του Dr. Cámpora43 (το σύντομο φιλελεύθερο καλοκαίρι, που ο GG χαρακτήριζε ως προ-φιλελεύθερο) και η οποία ήταν το αποτέλεσμα της συγχώνευσης διαφόρων περονιστικών οργανώσεων, μεταξύ των οποίων οι FAR44, οι Descamisados45, οι Montoneros και άλλες. Για τους Montoneros ο φοκισμός μεταμφιέζονταν σε λαϊκό και παρατεταμένο πόλεμο, αλλά καθώς χαρακτήριζαν την Αργεντινή ως μια βιομηχανική και αστική κοινωνία, ο λαϊκός στρατός τους λειτουργούσε σχεδόν αποκλειστικά στο αστικό περιβάλλον και, σε αντίθεση με το PRT, λειτουργούσαν με πολύ υψηλό αίσθημα αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας, και κάθε φορά που υφίσταντο επιχειρησιακές ήττες, το ανέφεραν στις περιοδικές εκδόσεις τους, όπως η Evita Montonera ή η El Descamisado, ενώ παράλληλα τα επίπεδα μιλιταρισμού ήταν υψηλά.

Το PRT χαρακτήριζε τον περονισμό ως Βοναπαρτισμό, και σε μια διάσημη συνέντευξη Τύπου οι πιο γνωστοί ηγέτες του, με επικεφαλής τον μυθικό Roberto Santucho, κάλεσαν τους επαναστάτες περονιστές να σταματήσουν να χαζολογάνε και να έρθουν στην πρωτοπορία του μαρξιστικού-λενινιστικού-προλεταριακού κινήματος στο οποίο ανήκαν.

Το 1963, ο Francisco René και ο Mario Roberto Santucho ίδρυσαν το FRIP, το οποίο συνενώθηκε με το “Palabra Obrera” για να δημιουργηθεί το 1965 το PRT46, το οποίο προσχώρησε στην IV Διεθνή (Τροτσκιστική). Τον Μάιο του 1966, κατά τη διάρκεια του I Συνεδρίου, ένα τμήμα με ηγέτη τον Nahuel Moreno αποχώρησε για να ενταχθεί το 1969 στο PSA του J.C. Coral και το 1972 σχηματίζει το PST47, ενώ οι υπόλοιποι πραγματοποιούν το V Συνέδριο το 1970, αποφασίζοντας να δημιουργήσουν το ERP48, να αποσυνδεθούν από την IV Διεθνή και να αρχίσουν να υποστηρίζουν την ΕΣΣΔ, διαφοροποιούμενοι από το PCA49 με μοναδικό κριτήριο τον ένοπλο αγώνα.

Το 1972, μια υπολειπόμενη ομάδα ιδρύει την Fracción Roja50 του ERP, αποτελούμενη από τους Joe Baxter, Rodríguez, Soto, Montova, μεταξύ άλλων. Μια άλλη φράξια αποσχίστηκε το 1973, η Fraccion 22 de Agosto51, προς τιμήν των θυμάτων της εκτέλεσης στο Trelew, όταν η απόδραση από τη φυλακή είχε ως χαρακτηριστικό γνώρισμα το γεγονός ότι ήταν μια κοινή επιχείρηση του ERP, του FAR και των Montoneros, “τα παπάκια”, όπως τους αποκαλούσαν χαϊδευτικά, με τα πιο γνωστά ονόματα να είναι: Fernandez Palmeiro, Ventrici, Open. Αυτή η ομάδα διεκδικούσε την Resistencia Peronista52 και αργά ή γρήγορα θα εντασσόταν στους Montos, όπως ήταν λογικό.

Οι FAL είχαν επίσης την Fraccion 22 de Agosto, η οποία επίσης εντάχθηκε στους Montoneros. Με τις FAL είχαμε αδελφικές σχέσεις.

Θυμάμαι την επίσημη έκδοση του PRT, την El Combatiente, που κάθε editorial ξεκινούσε περίπου έτσι: “Κάτω από τον ισχυρό και φωτεινό φάρο του μαρξισμού-λενινισμού…”, εκεί ο Santucho ανέφερε πάντα την πιθανότητα δύο πιθανών σεναρίων, στο επόμενο τεύχος της εφημερίδας, καθώς ένα από τα δύο σενάρια συγκεκριμενοποιούνταν, έγραφε στο κύριο άρθρο: “όπως λέγαμε στο τελευταίο μας κύριο άρθρο…” και έτσι αποδεικνυόταν η φωτεινότητα του μαρξισμού-λενινισμού.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτού του στυλ ήταν, για παράδειγμα, όταν υπέστησαν ήττα και θάνατο σε μάχη αρκετοί σύντροφοι, το σκεπτικό ήταν περίπου το εξής: “Η πτώση σε μάχη αρκετών μαχητών θα αποτελέσει κίνητρο για την ένταξη δεκάδων νέων μαχητών και είναι η εμβάθυνση του Επαναστατικού Πολέμου…”.

Η ήττα ξαναγράφεται και εγγράφεται σε μια ρητορική νίκης. Μια ρητορική που δεν αναγνώριζε τις διακυμάνσεις, τις προόδους και τις οπισθοδρομήσεις, τις νίκες και τις ήττες. Ήταν το όπλο που επέβαλε την πολιτική, καθώς, όπως υποστήριζε ο Burchet, πρόκειται για μια μακρά διαδικασία, μια ανοδική σπείρα βίας. Αν είχαν κάνει τον κόπο να διαβάσουν τον ιδιοφυή Vo Nguyen Giap, θα είχαν αποφύγει αυτό το λάθος που τελικά τους οδήγησε στην καταστροφή του Monte Chingolo και στην αρχή της συντριβής.

Η Compañía de Monte Ramón Rosa Jiménez53 ήταν μια ομάδα ανταρτών που δραστηριοποιούνταν στα βουνά της επαρχίας Tucumán, η οποία δεν διήρκεσε πολύ, καθώς το 1975 ο στρατός της Αργεντινής ξεκίνησε την επιχείρηση “Operativo Independencia54”. Η κύρια οικονομική δραστηριότητα της επαρχίας ήταν τα ζαχαρουργεία, δηλαδή μια αγροτοβιομηχανική δραστηριότητα. Το PRT-ERP είχε σημαντική παρουσία μεταξύ του προλεταριάτου των “καλαμιών” Η πρώτη ενέργεια της καταστολής ήταν να κόψει τους δεσμούς μεταξύ της ανταρτών και των αγροτών, και στη συνέχεια να τους απομονώσει και να τους στριμώξει σε ένα ορεινό όγκο. Η περικύκλωση και η εξόντωσή τους ήταν θέμα χρόνου.

Στις επαρχιακές πόλεις ξέσπασε μια άγρια καταστολή και πολλαπλασιάστηκαν τα “chupaderos” (κέντρα ανακρίσεων) και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης υπό τη διεύθυνση του γενοκτόνου στρατηγού Vilas. Σε 14 στρατόπεδα συγκέντρωσης, ο στόχος ήταν να σπείρουν τον τρόμο στον άμαχο πληθυσμό και να διακόψουν κάθε σύνδεση με την αντάρτικη οργάνωση. Το VI Συνέδριο αναβάλλεται για λόγους ασφαλείας, ο μιλιταρισμός εντείνεται. Ο Robi Santucho εκλέγεται Διοικητής του ERP και επικυρώνεται ως Γενικός Γραμματέας του PRT, η δημοκρατία εντός του εξαφανίστηκε και οι πιθανότητες διόρθωσης της πορείας ήταν σχεδόν αδύνατες. Η πολιτικο-ιδεολογική κάθετοποίηση τροφοδοτούσε τον μιλιταρισμό σε ένα αυτοκτονικό κοκτέιλ.

Η “ανερχόμενη σπείρα βίας” που ο Robi διέκρινε στον αγώνα του βιετναμέζικου λαού, ο οποίος εκείνες τις μέρες γονάτιζε τη μεγαλύτερη γνωστή αυτοκρατορική δύναμη, εφαρμόστηκε κατά γράμμα στο έδαφος της Αργεντινής. Η επιχείρηση Monte Chingolo ήταν χαρακτηριστική ενός βαθιά λανθασμένου τρόπου συγκέντρωσης δυνάμεων. Ο Santucho, ενημερωμένος για την ύπαρξη διεισδύσεων από την εχθρική αντικατασκοπεία, συνέχισε προς τον γκρεμό. Ο κατάσκοπος αποδείχθηκε ότι ήταν ο Jesús Ramés Ranier, γνωστός ως “ο αρκούδος”, κάτοικος φτωχογειτονιάς, ο οποίος μετά από εκτενή ανάκριση παραδέχτηκε ότι ήταν πράκτορας της SIDE (Στρατός), κατηγορήθηκε για προδοσία και καταδικάστηκε σε θάνατο.

Το Τάγμα Οπλισμού 601 “Domingo Viejo Bueno” βρίσκεται στη νότια περιοχή του Monte Chingolo. Το 1975 είχε 18 αξιωματικούς, 67 υπαξιωματικούς, 189 πολιτικούς υπαλλήλους και περίπου 404 στρατιώτες. Ένας από αυτούς τους στρατιώτες ήταν μέλος του ERP. Ήταν το μεγαλύτερο οπλοστάσιο της χώρας.

Στην επιχείρηση του Monte Chingolo συμμετείχαν 130 αντάρτες, ο απολογισμός των νεκρών, αγνοουμένων και τραυματιών ήταν τρομερός: 53 νεκροί, τέσσερις πολίτες, που σκοτώθηκαν τυχαία και παραδόθηκαν αμέσως στις οικογένειές τους.

Σαράντα εννέα θάφτηκαν στο νεκροταφείο της Avellaneda, 18 από αυτούς παραδόθηκαν στις οικογένειές τους 25 ημέρες μετά την έναρξη της δίκης. Οι υπόλοιποι 31, χωρίς να ταυτοποιηθούν, θάφτηκαν σε κοινό τάφο. Το 1990, κατά τη διάρκεια των ερευνών του, το Αργεντινικό Ανθρωπολογικό Εγκληματολογικό Εργαστήριο (EAAF) ανακάλυψε ότι αυτές οι ταφές δεν είχαν καταγραφεί στα επίσημα βιβλία του νεκροταφείου. Πολλά από τα πτώματα, όπως αποκάλυψαν αργότερα μαρτυρίες συγγενών των ανταρτών, είχαν υποστεί μαζική σφαγή.

Οι Montoneros παρείχαν οικονομική αλληλεγγύη στον Santucho και άνοιξαν ένα στρατιωτικό μέτωπο στο Tucumán, βόρεια της περιοχής όπου δραστηριοποιούνταν το ERP, στο El Cardillal, μια ομάδα που ονομαζόταν “Fuerza de Monte del Ejercito Montonero”55, με σαφή σκοπό να ανακουφίσει την πίεση των στρατιωτικών δυνάμεων υπό την ηγεσία του στρατηγού Domingo Bussi. Αυτή η πρωτοβουλία των Montoneros δεν θα διαρκέσει περισσότερο από μερικούς μήνες. Η πρώτη θανάσιμη απώλεια στις 13 Φεβρουαρίου 1976 προκάλεσε αναταραχή στο στρατό του γενοκτόνου Videla. Στην περιοχή αιχμαλωτίστηκε και σκοτώθηκε με ξιφολόγχες, ο κοινωνιολόγος Julio Rodolfo Alzogaray, γιος του πρώην διοικητή του στρατού του Ongania. Ο Santucho, ωστόσο, επέμεινε να διατηρήσει περίπου σαράντα μαχητές της “Compañía de Monte Ramón Rosa Jiménez” “σε αμυντική θέση”, πιστεύοντας ότι το νέο στρατιωτικό καθεστώς θα οδηγούσε χιλιάδες Αργεντινούς στον ένοπλο αγώνα, ενισχύοντας τις τάξεις των ανταρτών.

Το πραξικόπημα του 1976 βρήκε μια κοινωνία κουρασμένη από την πολιτική πραγματικότητα που μεγέθυναν τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων και οι εφημερίδες, δείχνοντας τη βία της Triple A56 και, σίγουρα, των ανταρτών. Είναι ένα ισχυρό μήνυμα για όποιον διαβάζει για τα γεγονότα που συνέβαιναν στην αργεντινή κοινωνία εκείνα τα χρόνια, το γεγονός ότι το στρατιωτικό πραξικόπημα δεν προκάλεσε καμία διαδήλωση ή πορεία σε κανένα μέρος του αχανούς εδάφους της Αργεντινής.

Ο στρατός συνέχιζε την κατασταλτική του δράση “πολιορκίας και εξόντωσης” στην Κόρδοβα, τη Μεντόζα, τη Σάντα Φε και το Ροζάριο, όπου οι ομάδες των Peronistas είχαν σχεδόν εξοντωθεί.

Τελικά, ο Santucho συμφώνησε να αναθεωρήσει τις απόψεις του. Πείστηκε για την ανάγκη να υποχωρήσει στο εξωτερικό. Πριν ταξιδέψει, θέλει να σφραγίσει με τους Montoneros τη συμμαχία για τη δημιουργία ενός κοινού μετώπου με το όνομα OLA, κάτι που δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ.

Ο Francisco Gertel, γραμματέας του Santucho και ο σύνδεσμος με τους Montoneros, απαγάγεται το απόγευμα της μοιραίας 19ης Ιουλίου του 1976. Ο Santucho βρίσκεται στο διαμέρισμα του Domingo Menna στη Villa Martelli, μαζί με τον José Benito Urteaga. Στη μία το μεσημέρι αρχίζει να ετοιμάζει τη βαλίτσα του για να αναχωρήσει το βράδυ με προορισμό την Ευρώπη – μέσω Λίμα – και να συνεχίσει το ταξίδι του από την Πράγα προς την Αβάνα.

Στις 2:30 μ.μ. εκείνης της κρύας και συννεφιασμένης Δευτέρας, ο λοχαγός Leonetti, συνοδευόμενος από τρεις αξιωματικούς και τον τρομαγμένο θυρωρό, χτυπά το κουδούνι του διαμερίσματος του Domingo Menna και βλέπουν τη Liliana Delfino να φωνάζει και να σημάνει τον συναγερμό. Ξεκινά μια βίαιη ανταλλαγή πυροβολισμών, ο λοχαγός Leonetti τραυματίζεται… Ο Urteaga και ο Santucho πέφτουν νεκροί. Κάποια μέρα, αν βρεθούν τα αρχεία της στρατιωτικής αντικατασκοπείας, θα μάθουμε πώς συνέβησαν όλα.

Σε κάθε περίπτωση, μετά την καταστροφή του Monte Chingolo, την καταστροφή στα βουνά του Tucumán, την πτώση μέρους της ηγεσίας στη Villa Martelli, η απώλεια των τριών πιο σημαντικών ηγετών του PRT-ERP ήταν ένα θανάσιμο πλήγμα για ό,τι είχε απομείνει από αυτό το κόμμα με επαναστατικές προθέσεις. Η εφημερίδα EL COMBATIENTE της 25ης Ιουλίου 1976 έγραψε για το θάνατο του Santucho: “Ένας επαναστάτης πέθανε, ζήτω η επανάσταση!”.

Η επανεμφάνιση του ERP στις 18 Φεβρουαρίου 1977 έγινε με την αποκαλούμενη “Operation Gaviota”: προσπάθησαν να ανατινάξουν το αεροπλάνο στο οποίο ταξίδευαν ο Jorge Rafael Videla και ο José Martinez de Hoz με 104 κιλά ΤΝΤ τοποθετημένα σε έναν από τους διαδρόμους του αεροδρομίου Jorge Newbery. Οι μαχητές που επέζησαν της καταστολής διασκορπίστηκαν σε όλο τον κόσμο.

Εκατοντάδες από αυτούς, ωστόσο, βρέθηκαν στους καταλόγους των αγνοουμένων. Υπήρχαν ελάχιστοι επιζώντες, εκτός από τους πολιτικούς κρατούμενους που είχαν συλληφθεί πριν από τον Αύγουστο του 1975. Λόγω της αδιαλλαξίας τους και της μαρξιστικής τους καταγωγής, θεωρήθηκαν ανεπανόρθωτοι για οποιαδήποτε πολιτική-κατασταλτική μεταχείριση των κρατουμένων από το καθεστώς. Η μοίρα των περισσότερων κρατουμένων-αγνοουμένων του PRT-ERP ήταν η εξόντωση.

Η νέα ηγεσία άρχισε την αποχώρηση των μαχητών του PRT προς την εξορία. Ένα κεφάλαιο της ιστορίας της Αργεντινής έκλεινε τραγικά, για άλλη μια φορά. Οι Montoneros διέταξαν “όλες τις δομές του Κόμματος και του Στρατού να του αποδώσουν φόρο τιμής σε παράταξη”, επαναλαμβάνοντας τον παραδοσιακό χαιρετισμό πένθους των ανταρτών: “Σύντροφε Santucho: Μέχρι τη νίκη πάντα!”.

Η κομμουνιστική και τροτσκιστική αριστερά της Αργεντινής δεν διαδήλωσε. Το χάσμα μεταξύ του PRT και του Κομμουνιστικού Κόμματος διευρυνόταν. Οι κομμουνιστές έδωσαν “κριτική υποστήριξη” στο καθεστώς του Videla, τον οποίο θεωρούσαν “δημοκρατικό στρατηγό” που πολεμούσε τους απειλητικούς “pinochetistas”57 όπως ο στρατηγός Benjamín Menendez. Ο οικονομικός γάμος της ΕΣΣΔ με το στρατιωτικό καθεστώς —το 1980 η ΕΣΣΔ αγόρασε το 52% της παραγωγής σιτηρών της Αργεντινής— ήταν η εξήγηση, για ορισμένους, της στάσης που υιοθέτησαν οι κομμουνιστές, ευθυγραμμισμένοι με την ΕΣΣΔ, οι οποίοι εμπόδισαν την καταδίκη της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αργεντινή σε όλα τα διεθνή φόρουμ, με το πρόσχημα ότι η καταδίκη προωθούνταν από την κυβέρνηση του προέδρου Carter.

Το γεγονός ότι εγκατέλειψε την IV Διεθνή, απομάκρυνε κάθε ίχνος τροτσκισμού στο V Συνέδριο, αναγνώρισε την ΕΣΣΔ ως οπισθοφυλακή της παγκόσμιας επανάστασης και ταυτόχρονα αγκάλιασε τον σταλινισμό με τη μορφή του “αυτόματου πιλότου”, δεν βοήθησε τον “Robi” Santucho να αποκτήσει οποιαδήποτε διεθνή αναγνώριση από οποιαδήποτε χώρα του φιλο-σοβιετικού κομμουνιστικού μπλοκ. Όπως ήδη αναφέρθηκε, οι διαφορές μεταξύ του PCA και του PRT περιορίζονταν στο θέμα της ένοπλης πάλης, ενώ στα υπόλοιπα θέματα, στο ευρύ φάσμα των θεωρητικών, ιδεολογικών και πολιτικών προβληματισμών, ήταν πανομοιότυπα κλώνοι, διεκδικώντας μια θέση στην ιστορική πολιτική σκηνή που δικαιωματικά ανήκε στο PCA, δεδομένου ότι ήταν ένας άνευ όρων δορυφόρος της ΕΣΣΔ, στην πραγματικότητα μια “πολιτιστική επέκταση” της σοβιετικής πρεσβείας, και επίσης δεδομένου ότι πολλά κομμουνιστικά στελέχη εμφανίζονταν στον μισθολόγιο του απειλητικού KGB.

Περισσότερα για το αντάρτικο στην Αργεντινή.

Το αντάρτικο στην Αργεντινή ήταν ουσιαστικά ένα προϊόν της δεκαετίας του ’70. Προηγουμένως – από το 1959 έως το 1968 – είχαν γίνει τρεις προσπάθειες για την εγκαθίδρυση ένοπλης αγροτικής πάλης στο βορρά, χωρίς όμως μεγάλη επιτυχία: οι Uturuncos, ο Ανταρτικός Στρατός του Λαού58, και οι Περονιστικές Ένοπλες Δυνάμεις59.

Ο πρώην βουλευτής, πρόδρομος των λαϊκών πολιτοφυλακών κατά την περίοδο 1945-1955, εκπρόσωπος του Περόν μέχρι την έλευση του Frondizismo, John William Cook, θα χαράξει μια μαχητική γραμμή στον περονισμό.

Θα την εκθέσει πλήρως και εξαίρετα στο διεθνές επαναστατικό φόρουμ: τη Διάσκεψη της Τρι-ηπειρωτικής60, που πραγματοποιήθηκε στην Αβάνα το 1966 καθώς και στις συζητήσεις της Οργάνωσης Αλληλεγγύης της Λατινικής Αμερικής61, που συνεδρίασε στην Κούβα στις 31 Ιουλίου 1967 και συμφώνησε να προωθήσει τον ένοπλο αγώνα και μια κοινή στρατηγική μεταξύ των λαών της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.

Ο Cooke, συγγραφέας κειμένων που γράφτηκαν -εν μέσω του αγώνα- στις φυλακές ή στην εξορία, υποστήριζε ότι “προτιμούσε να κάνει λάθος με τον Τσε Γκεβάρα παρά να έχει δίκιο με τον Vittorio Codovila” (PCA). Το 1960, όρισε έναν “πολιτικό διοικητή” για την αγροτική βάση που διευθυνόταν από τον Uturunco Manuel Enrique MENA, στα βουνά δίπλα στον ποταμό Cochuna, 120 χιλιόμετρα νότια του San Miguel de Tucumán.

Μια εκδοχή αναφέρει ότι το αρχικό σχέδιο αποσκοπούσε να συνδέσει σε µια γενικευµένη επίθεση “την εργατική αντίσταση στις πόλεις με την εξέγερση ορισμένων στρατιωτικών μονάδων και την εμφάνιση των πρώτων περονιστικών ανταρτικών ομάδων στο βορρά”. Ωστόσο, λόγω των καθυστερήσεων του στρατηγού Miguel Angel Iñiguez, πραξικοπηματία που έπρεπε να προσθέσει το μερίδιο που θα συνεισέφεραν οι ένοπλες δυνάμεις στο σχέδιο μέσω του Κεντρικού Επιχειρησιακού Κέντρου της Αντίστασης62, ο MENA ξεκίνησε τις επιχειρήσεις στο Tucumán χωρίς την υποστήριξή του. Ο συνάδελφός του Saravelli, ο “διοικητής Puma”, θα κρυφτεί στο βουνό μετά την επίθεση στο αστυνομικό τμήμα του Frías, στο Santiago del Estero.

Με την υποστήριξη νεανικών ομάδων από το Μπουένος Άιρες, το Σαν Χουάν, το Μεντόζα, το Χουχούι και το Τουκουμάν, οι Uturuncos63 επιτίθενται σε ορισμένα αστυνομικά τμήματα. Όταν καταλαμβάνονται, γίνονται συλλήψεις. Λίγοι καταφέρνουν να διαφύγουν, διασκορπίζονται και επηρεάζονται από πολιτικές διαφορές.

Η ηγεσία των Montoneros είχε διαφορετικό στυλ από αυτό του PRT, κάθε ήττα αναλύονταν λεπτομερώς και επισημαίνονταν σαφώς στο Evita Montonera, και κάθε απώλεια σε μάχη καταγραφόταν ως ανεπανόρθωτη.

Η εγχώρια πολιτική ζωή καθοριζόταν από τον μιλιταρισμό, η κριτική των πολιτικών της “ηγεσίας” ήταν εισιτήριο για κάποια εντόπια “Σιβηρία”, τρομερή ήταν η περίπτωση του ποιητή και δημοσιογράφου Paco Urondo, δημοσιογράφος και ποιητής, πολιτικός υπεύθυνος του πρωινού ημερήσιου εφημερίδας Noticias, ο Firmenich ήθελε μια εφημερίδα με μεγαλύτερη προπαγανδιστική στόχευση, παρόμοια με την εβδομαδιαία εφημερίδα Descamisados.

Σε μια απολογιστική συνάντηση, ο Paco διαφωνεί σφοδρά με τον Firmenich. Ο ποιητής, που είχε σημαντική εμπειρία ως υπεύθυνος του πολιτιστικού ένθέτου, μεγάλη εμπειρία ως σεναριογράφος επιτυχημένων τηλεοπτικών και κινηματογραφικών προγραμμάτων και ήταν αναγνωρισμένος συγγραφέας, ήθελε μια εφημερίδα υψηλού επιπέδου. Το μόνο πλεονέκτημα του Firmenich στον τομέα αυτό ήταν ότι ήταν ο ανώτερος. Ο απολογισμός αυτός είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση του Urondo απομακρύνθηκε από τη διεύθυνση της εφημερίδας και στη θέση του τοποθετήθηκε ένας πολιτικός-στρατιωτικός.

Αντιμέτωπος με την πραγματικότητα της παρανομίας, ζητά να μην μεταφερθεί ούτε στην Ροζάριο ούτε στην Μεντόζα, για όλους τους συντρέχοντες λόγους, καθώς είναι ένα πολύ γνωστό δημόσιο πρόσωπο και ειδικά σε αυτές τις μικρές πρωτεύουσες. Ενάντια στη θέλησή του μεταφέρεται στην Μεντόζα, κάτι που στην σκληρότητα των γεγονότων ισοδυναμεί με θανατική ποινή.

Λίγες μέρες μετά την εγκατάστασή του, πηγαίνει σε ένα ραντεβού με μια συντρόφισσα, συναντιούνται σε μια γωνία, αυτή μπαίνει στο αυτοκίνητο και του λέει ότι υπάρχει μια περίεργη ατμόσφαιρα. Λίγα λεπτά αργότερα συναντούν ένα αυτοκίνητο που ανήκε στην οργάνωση, οδηγείται από στρατιωτικούς και στο πίσω κάθισμα, ανάμεσα σε δύο καταπιεστές, ταξιδεύει ένα στέλεχος που είχαν απολύσει και τώρα “κυνηγούσε”, αρχίζει η διαφυγή και η ανταλλαγή πυροβολισμών, στρίβοντας βίαια σε μια γωνία, η σύντροφος τρέχει να κρυφτεί, ο Paco συνεχίζει να πυροβολεί, όταν τελικά τον περικυκλώνουν τα αυτοκίνητα της ειδικής ομάδας, έχει ήδη πάρει την κάψουλα με το κυάνιο. Η σύντροφός του θα σώσει τη ζωή του, και χάρη σε αυτό σήμερα γνωρίζουμε αυτή την φρικιαστική ιστορία, που συνοψίζει με τρομακτική απλότητα τον αυταρχισμό που επικρατούσε στις τάξεις της αντάρτικου της Αργεντινής.

Είναι έντιμο να αναγνωρίσουμε ορισμένα πλεονεκτήματα της διοίκησης των Montoneros, δηλαδή της στρατιωτικής αποτελεσματικότητας που ήταν σαφώς μεγαλύτερη από αυτή των υπόλοιπων οργανώσεων, μιας αντικειμενικότερης και ταυτόχρονα πιο μετριοπαθής περιγραφή των πολιτικο-στρατιωτικών δραστηριοτήτων από την PRT, μιας συστάδας προσωπικοτήτων που κατά κάποιον τρόπο αντανακλούσε την ένταξή της στον λαό, σε όλες τις τάξεις και σε όλο το φάσμα της κοινωνίας, από την top-model Chunchuna Villafañe, τον αρχιεπίσκοπο Angelelli, βουλευτές που έπεσαν σε μάχη, υπουργούς, κυβερνήτες, τον ποιητή Juan Gelman, τον συγγραφέα και δημοσιογράφο Miguel Bonasso, βραβευμένο με το βραβείο Planeta για το Recuerdo de la Muerte, τον μυθικό και ιδιοφυή συγγραφέα και δημοσιογράφο Rodolfo Walsh, συγγραφέα των Quien Mató a Rosendo και Operación Masacre, για τις εκτελέσεις του ’56, τον κινηματογραφιστή Jorge Cedron, τον τραγουδιστή και συνθέτη τανγκό Tata Cedron, πρυτάνεις πανεπιστημίων, καθηγητές, δημοφιλείς καλλιτέχνες, ιερείς της Θεολογίας της Απελευθέρωσης, συνδικαλιστικούς ηγέτες όπως Framini, Atilio Lopez, Chaves κ.ά., εκατοντάδες συνδικαλιστές ηγέτες και ηγέτες γειτονιών μεσαίου επιπέδου, ελάχιστα γνωστοί στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αλλά εξαιρετικά σημαντικοί στο πλέγμα του δικτύου κοινωνικής εργασίας, τόσο εκτεταμένου στο επαναστατικό περονισμό, όπου η αντάρτικη οργάνωση Montoneros ήταν σαν ψάρι στο νερό.

Ο μιλιταρισμός θα εντεινόταν και μαζί του ο δογματισμός που αναστέλλει τις δυνατότητες αυτοκριτικής. Για να ολοκληρωθεί με το καλύτερο τρόπο, ενσωματώθηκαν τα τελετουργικά και η χρήση στρατιωτικών στολών, ο χαιρετισμός στη σημαία κ.λπ.

Η διοικητική αποτελεσματικότητα στην κατασκευή εργαστηρίων εκρηκτικών, εργαστηρίων λαϊκών όπλων, ηλεκτρονικών συσκευών για την υποκλοπή του ήχου των τηλεοπτικών εκπομπών ανοιχτού σήματος, εργαστηρίων πλαστών εγγράφων άριστης ποιότητας κ.λπ., αυτή η αποτελεσματικότητα μετατράπηκε σε ιδεολογική κάλυψη που θόλωνε το βλέμμα και οδηγούσε σε μεροληπτικές ερμηνείες των Giap, Clausewitch, Liddell Hart, Mao κ.λπ. Ταυτόχρονα, η ενθουσιώδης συμμετοχή στο περονιστικό σύμπαν λειτουργούσε ως θεμέλιο για το ότι ο πόλεμος που πρωτοστατούσαν ήταν ένας δίκαιος και απαραίτητος πόλεμος και ότι η οπισθοφυλακή ήταν το ευρύ και απέραντο πεδίο του Περονιστικού Λαού.

Αυτός ο μιλιταρισμός επρόκειτο να οξυνθεί το 1977-78 με την “αντεπίθεση” κατά της δικτατορίας. Η αντίσταση στη μυστική μεταφορά των εξόριστων στο εσωτερικό της Αργεντινής χαρακτηριζόταν ως προδοσία, και υπήρξαν περιπτώσεις θανατικών ποινών και δολοφονιών.

Η ποσότητα και η ποικιλία των ένοπλων οργανώσεων ήταν εκπληκτική: μαοϊκοί, τροτσκιστές, γκεβαριστές, κάτι που έδειχνε ξεκάθαρα τον διαχωρισμό και την κατακερματισμένη φύση του φάσματος της επαναστατικής αριστεράς.

Περονιστικές Ένοπλες Δυνάμεις-Περονισμός της Βάσης64. Αυτή η οργάνωση είχε μια πολύ σημαντική κοινωνική θέση στο εργατικό στρώμα και γενικά στον κόσμο των εργαζομένων, και στην ιστορική και μαχητική CGT65 της Αργεντινής είχε μια αποφασιστική και σημαντική επιρροή. Μερικοί από αυτούς τους ηγέτες των εργαζομένων διέσχιζαν τον ωκεανό για να συμμετάσχουν ως ομιλητές σε εκδηλώσεις της ROE.

Αυτή η ομάδα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εστιακή, δεδομένου ότι η πολιτική της δράση εκτυλισσόταν κατά κύριο λόγο στο εργατικό περιβάλλον, και το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικο-στρατιωτικής της δράσης αφορούσε την απαλλοτρίωση χρημάτων και την ένοπλη προπαγάνδα. Κατά βάση, χαρακτηρίζονταν ως φιλεργατικοί, και υπάρχει μια ανέκδοτη ιστορία που απεικονίζει αρκετά καλά αυτή την πραγματικότητα: σύμφωνα με τον αστικό μύθο, που δεν έχει διαψευσθεί από κανέναν, ο Cacho El-Kadre συνέταξε ένα δημόσιο έγγραφο της εν λόγω οργάνωσης που ξεκινούσε ως εξής: “Εμείς οι εργάτες…” χωρίς το τέλος, επειδή καταλάβαιναν ότι έτσι μιλούσαν οι εργάτες.

Στο φαντασιακό αυτών των αγαπητών συντρόφων, το πρόβλημα της εξουσίας και η τελική μάχη ενάντια στη μπουρζουαζία και τους φύλακες του ιμπεριαλισμού θα είχε εξεγερτικό χαρακτήρα.

Η δύναμη της απορρόφησης, της γοητείας και της προσέλκυσης της ομάδας Montoneros επί του συνόλου του αναθεωρημένου περονισμού, ως ένας ισχυρός πόλος-μαγνήτης, κατέληξε μέσα σε μερικά χρόνια να καταπιεί αυτό το τόσο σημαντικό κομμάτι του λαϊκού χώρου.

Ως αναρχικοί, επιτρέψτε μας να πούμε ότι ο κοινός παρονομαστής σε όλες τις ένοπλες ομάδες, από ιδεολογική άποψη, η ανησυχία για την εγχώρια δημοκρατία, τη συμμετοχή, τον πρωταγωνιστικό ρόλο, τον ιδεολογικό αγώνα ενάντια στον αυταρχισμό, η εναντίωση στις μιλιταριστικές παρεκκλίσεις, ότι κατά κάποιον τρόπο το σχέδιο της εγχώριας δημοκρατικής κατάστασης ήταν μια πρόγευση του μοντέλου κοινωνίας που θα ήθελαν να εγκαθιδρύσουν στο μέλλον, όλα αυτά έλειπαν εντελώς.

Τα κοινωνικά μοντέλα στα οποία βασίστηκαν και προσπάθησαν να αναπαράγουν ήταν: μερικοί εκθείαζαν το σοβιετικό μοντέλο, άλλοι το κινεζικό του Μάο, άλλοι το κουβανέζικο του Τσε και τα ηθικά κίνητρα έναντι των υλικών κινήτρων, άλλοι το φιλο-σοβιετικό κουβανέζικο, άλλοι την Αλβανία, άλλοι λάτρευαν τον Τρότσκι. Πέρα από τις μεθοδολογικές, τακτικές και στρατηγικές, ρητορικές κ.λπ. διαφορές, όλοι τους ήταν παραπόταμοι του μεγάλου ποταμού από τον οποίο όλοι έπιναν, και όλοι γνωρίζουμε την τάση που υποστηρίζει ότι τα νερά είναι πιο καθαρά στην πηγή τους, δηλαδή σε φιλοσοφικό επίπεδο στον “πηγαίο” διαλεκτικό υλισμό, και σε αυτό της αισθητικής του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, όλοι κοινωνούσαν στην ίδια Εκκλησία των ιδρυτικών πατριαρχών Μαρξ και Λένιν.

Υπήρχε μάλιστα μια μορφή “ενσωμάτωσης” των μαρξιστών που μετατράπηκαν σε περονιστές. Πολλοί τροτσκιστές διατύπωναν θεωρίες σχετικά με αυτό. Στελέχη όπως ο Alberto Camps, επιζών της σφαγής του Trelew και νεκρός σε μάχη το 1976, αντλούσαν έμπνευση από τον Αλτουσερισμό, ένα αυτοαποκαλούμενο σύγχρονο μαρξιστικό ρεύμα, και διατήρησαν την περονιστική ταυτότητα, ως κάτι διαφορετικό από τα θεωρητικά εργαλεία που χρησιμοποιούσαν.

Ο στρατηγός Peron, με ανομολόγητες φασιστικές συμπάθειες, είχε δίκιο όταν κατηγόρησε τη “θαυμάσια νεολαία” ως “κόκκινα ζωύφια” και τους έδιωξε από την ιστορική Plaza de Mayo, όταν έπαψαν να είναι χρήσιμοι στο πολιτικό του σχέδιο.

Ο κύριος υπεύθυνος για τις ομάδες θανάτου (η Triple A) είναι, όπως γνωρίζουμε σήμερα, ο στρατηγός Peron. Το εξαιρετικό έργο σχεδόν 900 σελίδων του Miguel Bonasso, βασισμένο στο αρχείο του Tío Campora, “El Presidente que no Fue, Los Archivos Ocultos del Peronismo”66 , Ed. Planeta, Μπουένος Άιρες, 2002, είναι μια διαυγής και εύστοχη ματιά, που καταρρίπτει μύθους και παραλογισμούς σχετικά με την ιστορική περίοδο 60/70, η οποία προκάλεσε τόση σύγχυση και υποκρισία.

Όταν ο Peron αρχίζει σιγά-σιγά να βγάζει τη μάσκα με την οποία εξαπάτησε τόσους πολλούς σε παγκόσμιο επίπεδο, η ηγεσία της Montonera σχεδιάζει τη “θεωρία του κλοιού”, μια ανεκδιήγητη ανοησία, αλλά που σε εκείνη την περίοδο τόσο μεγάλης αδιαφάνειας, αυτή η ερμηνεία ήταν σχεδόν μοιραία, γιατί η αδιαφάνεια δεν βρισκόταν στην πραγματικότητα, αλλά στο θολωμένο βλέμμα της πραγματικότητας. Πιστεύω ότι το να αποδεχτεί κανείς ότι ο στρατηγός, ιδρυτής μιας ιδεολογικής-πολιτικής ταυτότητας, δεν ήταν παρά ένας εθνικιστής στρατιωτικός (και μάλιστα του χειρίστου εθνικισμού), λαϊκιστής, δημαγωγός, οπορτουνιστής, αυταρχικός, ήταν σχεδόν αυτοκτονικό, ήταν όπως έλεγε το τανγκό Gricel (Mores-Contursi) να αποδεχτεί κανείς ότι “όλη μου η ζωή ήταν μια απάτη…”.

Είχα το προνόμιο να ζήσω με πολλούς συντρόφους περονιστές και, δεδομένου ότι οι Montoneros είχαν ορίσει πολιτικά ότι στην Ουρουγουάη ο κύριος σύμμαχος ήταν η OPR33, μας αντιμετώπιζαν ως “επίσημους” Montoneros. Ενώ μας προκαλούσαν γέλιο τα αυταρχικά και μιλιταριστικά τελετουργικά, ωστόσο, σεβόμενοι την αρχή της μη παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις, αποδεχόμασταν τη μεταχείριση και μοιραζόμασταν την ιδέα ότι το να έχεις μια “εργαλειοθήκη” θεωρητικών εννοιών για να αμφισβητείς την πραγματικότητα δεν μπορούσε να έχει καμία σχέση με την πολιτική ιδεολογική ταυτότητα, με το “φανελάκι”.

Η ένοπλη πάλη στη Βραζιλία και οι μάζες.

Στην περίπτωση των εμπειριών του ένοπλου αγώνα στη Βραζιλία, είναι πραγματικά εντυπωσιακή η ποικιλία των εμπειριών, τόσο από την άποψη του προγραμματισμού τους, είτε πρόκειται για την αποκατάσταση της δημοκρατίας, υπό την επιρροή του Leonel Brizola, είτε για την μαοϊκή επιρροή του “αγροτικού αποκλεισμού” της πόλης, όπως στην περίπτωση της ανταρσίας του Araguaia, ή των τυπικά εστιακών και γκεβαριστικών επιχειρήσεων στις πόλεις, όπως οι MR-8, ALN, Var-Palmares κ.λπ., υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής όταν τις συγκρίνουμε με τις εμπειρίες της Αργεντινής και της Ουρουγουάης, όσον αφορά τη σύνδεσή τους ή μη με το μαζικό κίνημα. Οι Montoneros κατάφεραν να κινητοποιήσουν 200.000 άτομα πίσω από την ένδοξη JP κατά τη σύντομη καλοκαιρινή περίοδο του Camporista το 1973.

Η επιρροή της FAU στο μαζικό κίνημα έχει τεκμηριωθεί εκτενώς. Η σπάνια και/ή επισφαλής ή μερικές φορές ανύπαρκτη σύνδεση των βραζιλιάνικων ένοπλων ομάδων με το μαζικό κίνημα είναι τεράστια. Η κάλυψη πολλών ένοπλων ενεργειών αυτών των ομάδων από τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης γινόταν περισσότερο σε δελτία της αστυνομίας παρά σε πολιτικά άρθρα.

“Ένα τραγούδι ηρωισμού έχει χαθεί μέσα σε βρώμικες αστυνομικές ειδήσεις”, έλεγε ο Jorge Luis Borges. Μια άλλη ιδιαιτερότητα της βραζιλιάνικης περίπτωσης είναι η παρουσία πολλών στρατιωτικών στις τάξεις των ανταρτών. Από την ιδεολογική μας οπτική, θεωρούμε αυτή την παρουσία ως μειονέκτημα.

*

Παράρτημα Α

Αποσπάσματα απο την Στρατηγική του Especifismo

Αποσπάσματα από την συνέντευξη που παραχώρησε ο Juan Carlos Mechoso της Αναρχικής Ομοσπονδίας της Ουρουγουάης (FAU) – στον Felipe Corrêa – με θέμα την “στρατηγική του especifismo67” της FAU.

Η θεματική αφορά σε ζητήματα όπως: η έννοια του especifismo, η σχέση αυτού του τύπου αναρχισμού με τους κλασικούς και με παρόμοιες εμπειρίες που έχουν εμφανιστεί στην ιστορία, η σχέση του especifismo με το λατινοαμερικανικό πλαίσιο, συγκρίσεις με άλλες ιδεολογίες που προωθούν τη δράση σε διαφορετικά επίπεδα (κόμμα – μαζικό κίνημα), επιστημονικές έννοιες, ιδεολογία και η σχέση της με τον σοσιαλισμό, προγραμματικές θέσεις που πρέπει να υπερασπίζονται οι αναρχικοί στα λαϊκά κινήματα, έννοιες και αντιλήψεις της τάξης, νεοφιλελευθερισμός, το μοντέλο ανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής, λαϊκή εξουσία, στρατηγική, ένοπλος αγώνας και κοινωνική επανάσταση.

Κυκλοφόρησε σε βιβλίο με τίτλο Η Στρατηγική του Εσπεσιφισμού

(The Strategy of Especifismo).

Πηγή: https://www.anarkismo.net/article/31765

15ο κεφάλαιο:

FC: Η FAU είχε, παράλληλα με τις άλλες δραστηριότητές της, μία συγκεκριμένη δραστηριότητα ένοπλης πάλης. Αυτό δημιούργησε σχετικά οργανωτικά προβλήματα; Υπέστη η οργανωτική δομή σημαντικές αλλαγές;

JCM: Πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα που οφείλει να συνδέεται με την εσωτερική οργάνωση, την προετοιμασία και τη διαμόρφωση των αγωνιστών στο πλαίσιο των ιστορικών συνθηκών που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Είναι γνωστό ότι, όπως και άλλες οργανώσεις, οι εσπεσιφιστικές (especifista) οργανώσεις συντάσσουν έγγραφα όπως μια Διακήρυξη Αρχών και έναν Καταστατικό Χάρτη.

Οι κοινωνικο-πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές εργασίας και εμπειριών αξιοποιούν αυτές τις κατευθύνσεις στους διάφορους κοινωνικούς τομείς, με αποτέλεσμα -και σε συνδυασμό με σημαντικές συγκυριακές διακυμάνσεις- να τροποποιείται περιστασιακά ο Καταστατικός Χάρτης. Επίσης, η Διακήρυξη Αρχών μιας περιόδου της οργάνωσης δεν παραμένει η ίδια μετά από αρκετά χρόνια αγωνιστικής δράσης. Γενικά μιλώντας, σύμφωνα με την εμπειρία μας, οι τροποποιήσεις δεν είναι κάτι που συμβαίνει συχνά. Εξαρτάται επίσης από τον τρόπο με τον οποίο έχει συνταχθεί η Διακήρυξη Αρχών. Εάν αναφέρεται σε συγκυριακές πτυχές ή ιστορικά στάδια, θα πρέπει να τροποποιείται περισσότερο. Οι γενικές αρχές προσαρμόζονται, αναπτύσσονται και επικαιροποιούνται καθώς προχωρά η γνώση, αλλά γενικά με πιο αργούς ρυθμούς. Υπάρχουν ιδεολογικά, μη-θεωρητικά στοιχεία που συνιστούν τη συλλογικότητά μας, που περιλαμβάνουν φαντασία και συνοχή και που, αν και δεν είναι δόγματα, παρέχουν βεβαιότητα για την πορεία που επιδιώκεται και επομένως, δεν ποικίλλουν πολύ.

Σε κάθε περίπτωση, αυτά τα μέσα που συνδέονται με τη συλλογή των καθηκόντων δεν σχεδιάστηκαν ως μέσα, αλλά ως μέρος της γενικής αντίληψης της μαχητικής δυναμικής. Θεωρήσεις που αποτελούν συστατικά στοιχεία του οργανωμένου αναρχισμού και έχουν την ίδια αξία με άλλα στοιχεία. Γνωρίζουμε ότι στο φιλελεύθερο περιβάλλον μας κρατάει χρόνια η συζήτηση σχετικά με το αν η οργάνωση είναι μόνο ένα μέσο. Κατά την γνώμη μας, το να θεωρούμε την οργάνωση μόνο ως μέσο, σημαίνει να διαχωρίζουμε τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται από την πρακτική, μια θέση που συνεπάγεται ένα σημαντικό πρόβλημα.

Ωστόσο θα επικεντρωθώ περισσότερο στην ερώτησή σας. Η ενσωμάτωση ενός συγκεκριμένου ένοπλου μηχανισμού που θα λειτουργεί τακτικά απαιτεί μια σειρά τεχνικών που συνάδουν με την ιδιαιτερότητα των δοκιμασιών που πρέπει να αντιμετωπιστούν και να εκτελεστούν. Επιπλέον, και αυτό είναι θεμελιώδες, η ύπαρξή του έχει επιπτώσεις σε ολόκληρο τον οργανισμό. Δεν είναι τόσο απλό σαν να προσθέτουμε άλλη μία δραστηριότητα πέρα από αυτές που έχει ήδη η οργάνωση. Σημαίνει αναδιάρθρωση ολόκληρης της οργάνωσης, έτσι ώστε η σύνδεσή του με τις υπόλοιπες δραστηριότητες να γίνεται κατανοητή με συνέπεια στο πλαίσιο της στρατηγικής και, φυσικά, στο πλαίσιο της γενικής ιδεολογίας που περιλαμβάνει αυτή την κοινωνικο-πολιτική δράση.

Στο συγκεκριμένο θέμα της ένοπλης δράσης, η FAU δεν ξεκίνησε από το μηδέν και ούτε προσχώρησε στο στυλ της ανταρτικής δράσης που ονομάζονταν “focalism”.68 Δεν ξεκίνησε από το μηδέν, δεδομένου ότι ο αναρχισμός είχε μια ολόκληρη ιστορία πολύ καρποφόρων άμεσων ένοπλων δράσεων: ηρωικών, απαλλοτριωτικών, αγώνων που επιδίωκαν τη δικαιοσύνη, αγώνων με σκληρές και αιματηρές συγκρούσεις με την καταστολή. Κοντολογίς, Εν συντομία, οι αναρχικοί αγώνες και τα επεισόδια σημαντικά ιστορικά γεγονότα, όπως στην περίπτωση των Μαρτύρων του Σικάγου, των Sacco και Vanzetti, της Ισπανικής Επανάστασης, της Σιδηράς Στήλης του Durruti, αλλά και εδώ στο Ρίο ντε λα Πλάτα με την Τραγική Εβδομάδα, τον αγώνα και τη σφαγή της Παταγονίας, τους εκδικητικούς εργάτες που εκτέλεσαν τους δήμιους… Ο κατάλογος θα ήταν πολύ μακρύς, αλλά θέλω να δώσω μόνο μερικά παραδείγματα.

Αυτά τα παραδείγματα δεν είναι γενικόλογα, αλλά ήταν στη αντίληψη και την ευαισθησία ενός μεγάλου μέρους της μαχητικής τάσης που ίδρυσε την FAU: φρικτές διώξεις, συλλήψεις, δολοφονίες αναρχικών, εκτελέσεις και “εξαφανίσεις”. Αυτή η πλευρά δεν αγνοήθηκε. Πολλά από αυτά τα γεγονότα αποτελούσαν αντικείμενο συστηματικών συζητήσεων σε διάφορα κέντρα αναρχικής δραστηριότητας, μερικές φορές με μεγάλη λεπτομέρεια, αλλά όχι μόνο σε επίσημο επίπεδο, σε γραπτό προπαγανδιστικό υλικό ή σε συζητήσεις. Αναφέρονταν επίσης σε αδελφικές συζητήσεις από συντρόφους που γνώριζαν ή συμμετείχαν σε τέτοιες δραστηριότητες: οι Ισπανοί που ζούσαν στην Ουρουγουάη και συμμετείχαν στην Ισπανική Επανάσταση, οι απαλλοτριωτές που υπέστησαν βασανιστήρια και μακροχρόνια φυλάκιση, οι εργάτες που διώχθηκαν σκληρά και βασανίστηκαν στην Αργεντινή και μερικοί στην ίδια την Ουρουγουάη.

Γνωρίζαμε ότι ο αγώνας δεν ήταν καθόλου εύκολος και ότι η επανάσταση δεν θα συνέβαινε γρήγορα. Οι τάσεις του αντάρτικου που αναδύονταν εκείνη την εποχή είχαν μια άλλη άποψη για τον εχθρό, και υπήρχαν ακόμη και εκείνοι που πίστευαν, και μάλιστα δήλωναν, ότι η επανάσταση ήταν σχεδόν έτοιμη. Ο Μαρξισμός στη Λατινική Αμερική είχε μια πολύ διαφορετική ιστορία και μια αντίληψη που δεν είχε σχεδόν κανένα σημείο σύγκλισης με τη δική μας. Την περίοδο εκείνη, οι Μαρξιστές είχαν στο μυαλό τους το κουβανικό επαναστατικό γεγονός, το οποίο ήταν ασυνήθιστο σε σχέση με τη γραμμή της ειρηνικής συνύπαρξης που υπερασπίζονταν τα πολιτικά κόμματα του ηπείρου, τα οποία αποτελούσαν τη μεγαλύτερη Μαρξιστική δύναμη.

Για το λόγο αυτό, δεν συμμεριζόμασταν ποτέ την αυτόματη μεταφορά της στρατηγικής της ανταρτοπόλεμου που εκφράζεται με τον όρο “focalism”. Εμείς βλέπαμε τον ένοπλο αγώνα διαφορετικά, από άλλη ιστορική προοπτική. Γνωρίζαμε πολύ καλά την ιστορία των χωρών μας. Όπως δεν υπάρχουν συμπτώσεις, έτσι δεν υπήρχαν ούτε συγκρούσεις με εκείνους που αφιέρωναν τη ζωή τους σε μια στρατηγική διαφορετική από τη δική μας. Ακολουθούμε διαφορετικούς δρόμους και, συχνά, συντονίζουμε συγκεκριμένες τεχνικές ενέργειες.

Θα εστιάσω περισσότερο σε αυτό το ζήτημα, όχι απλώς για να ονειροπολήσω, αλλά επειδή σε ορισμένους ελευθεριακούς κύκλους μας έχουν ταυτίσει με τον “focalism” ή τον “guerrilla-ism”, όπως είπαν, και αυτό δεν συνέβη ποτέ· είναι μια παρερμηνεία.

Η απόφαση για τη δημιουργία ενός ένοπλου μηχανισμού δεν ελήφθη από τη μία μέρα στην άλλη· προηγήθηκε μια ολόκληρη διαδικασία. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας προσαρμόστηκαν οι οργανωτικές μορφές, η υποδομή για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, οι εναλλακτικοί χώροι όπου η ένωση και οι σύντροφοι θα δραστηριοποιούνταν στο δημόσιο περιβάλλον σε περιόδους δίωξης, καθώς και η θέσπιση βασικών μηχανισμών και κριτηρίων ασφάλειας – τόσο για τους αγωνιστές που δρούσαν στον δημόσιο χώρο, όσο και για αυτούς που είχαν ήδη ασχοληθεί με ένοπλες δράσεις ή πιο σκληρές δράσεις υποστήριξης στο περιβάλλον της ένωσης.

Αυτό άρχισε να διαμορφώνεται το 1962. Το 1963, διακόπηκε για λίγο επειδή, όταν κατέστη αναγκαίο να προσαρμόσουμε τη γενική οργανωτική δομή ώστε να λειτουργεί σύμφωνα με τις δύσκολες συνθήκες που προβλέπαμε, υπήρχε μια ομάδα συντρόφων που διαφώνησαν επειδή είχαν ήδη μια άλλη στρατηγική πρόταση, βασισμένη ουσιαστικά στη μη-βία, και διαφώνησαν εντελώς με την απόφασή μας. Αυτός ήταν ένας από τους λόγους για τη διάσπαση ορισμένων συντρόφων της FAU το 1963.

Στη συνέχεια, η FAU προχώρησε στην προσαρμογή του Οργανωτικού Χάρτη σύμφωνα με την εκτίμηση που είχε γίνει για την μελλοντική συγκυρία, η οποία, όπως αναμέναμε, θα επιδεινωνόταν σύντομα. Προφανώς, αυτό απαιτούσε χρηματοδότηση και, για το σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκαν απαλλοτριώσεις, κυρίως από τράπεζες. Έτσι, ο Οργανωτικός Χάρτης μας κατέληξε να διατηρήσει ένα σημαντικό τμήμα του σχεδόν ανέπαφο, αλλά ενσωμάτωσε και ένα νέο σκέλος, το οποίο αφορούσε νέα όργανα, επιτροπές, γραμματείες και λειτουργίες, προκειμένου να μπορέσει να καλύψει όλα τα προγραμματισμένα μέτρα με οργανωμένο τρόπο.

Υπήρχε μια λογική που μας έλεγε κατηγορηματικά ότι αν μια συγκυριακή ανάλυση πρότεινε μια συγκεκριμένη δράση, δεν μπορούσαμε, εφόσον το γνωρίζαμε αυτό, να λέμε πράγματα όπως: “Εντάξει, αλλά δεν μπορούμε να αναλάβουμε πολλές από αυτές τις δράσεις γιατί αλλάζουν τις αρχές μας και ενέχουν κίνδυνο απόκλισης”. Αν το κάναμε, θα δηλώναμε την αδυναμία του αναρχισμού ως κοινωνικού ρεύματος που σκοπεύει να μετασχηματίσει το σύστημα. Θα θάβαμε τον αναρχισμό ή θα τον αφήναμε ως μια μακρινή αναφορά από το παρελθόν.

Τότε, όπως και σήμερα, βλέπαμε τα πράγματα με αυτόν τον τρόπο. Έχουμε και εφαρμόζουμε μια πρόταση που πιστεύουμε ότι ανταποκρίνεται στις λαϊκές απαιτήσεις· αλλιώς θα αφήναμε χώρο σε άλλους, με άλλες αντιλήψεις, να το κάνουν. Και σε αυτό δεν υπάρχει δυνατότητα επιστροφής.

Μέχρι τότε, η οργάνωση έπρεπε να αναπτύξει έναν ένοπλο μηχανισμό για διάφορες λειτουργίες και επίσης να αναπτυχθεί. Για να μπορέσουμε να κατευθύνουμε τη συμπάθεια και τους αγώνες που είχαμε σκεφτεί, να προωθήσουμε πρωτοβουλίες συγκεκριμένου μεγέθους, να λάβουμε νέα οργανωτικά μέτρα, και όλα αυτά απαιτούσαν επίσης άμεσα ένα χρηματικό ποσό. Φυσικά, αυτό δεν ήταν η προτεραιότητα της Organización Popular Revolucionária (Λαϊκή Επαναστατική Οργάνωση – OPR), ειδικά αν λάβουμε υπόψη τη στιγμή που σημείωσε τη μεγαλύτερη ανάπτυξή της. Ωστόσο, αυτή θα ήταν μια από τις δραστηριότητες που θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε μόνιμα και, αρχικά, ήταν προτεραιότητα για τους λόγους που αναφέρθηκαν.

Η καταστολή ήταν έντονη εκείνη την εποχή, επειδή οι αντάρτες των Tupamaros είχαν ήδη αρχίσει τις δραστηριότητές τους, και αυτό απαιτούσε την επαρκή τεχνική κατάρτιση και κατάλληλη ενδυνάμωση των ανθρώπων μας, ώστε να μπορούν να επιτύχουν τους στόχους τους και να βγουν ζωντανοί από αυτή τη διαδικασία. Η συνεργασία για ορισμένες ένοπλες ενέργειες σε εκείνη την κατασταλτική συγκυρία δεν λειτουργούσε πλέον. Η βάση του ένοπλου μηχανισμού αποτελούταν από εργάτες, οι οποίοι επένδυσαν πολύ στην προετοιμασία τους και το έκαναν με μεγάλη μετριοφροσύνη και υπευθυνότητα, έχοντας σαφή αντίληψη ότι κάποια πράγματα θα τα μάθαιναν καθώς εξελισσόταν η διαδικασία.

Ωστόσο, νομίζω ότι η ερώτησή σας αναφέρεται περισσότερο στη θεωρητική πτυχή, που σχετίζεται με τη μορφή οργάνωσης — στην περίπτωση αυτή το Καταστατικό της Οργάνωσης — το οποίο καθόριζε τους οργανισμούς, τις λειτουργίες, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συναγωνιστών.

Προσπαθήσαμε να μην αφήσουμε ανοιχτά ζητήματα σχετικά με σημαντικά θέματα, ώστε να μην δημιουργηθούν στη συνέχεια αμφιβολίες. Οι συνεδριακές αρχές αποφάσιζαν για τυχόν διαφορές ερμηνείας ή ελλείψεις του Καταστατικού. Θεωρούμε ότι η συλλογικότητα οφείλει συνεχώς να ασχολείται με αυτά τα ζητήματα.

Επί της ουσίας, οι συζητήσεις, οι διαφορετικές προσεγγίσεις, οι αλλαγές απόψεων έλαβαν χώρα στις πολιτικές και κοινωνικές αναλύσεις. Και αυτό ήταν, και πάντα θα είναι, πολύ εποικοδομητικό. Η δημιουργία μιας κουλτούρας σοβαρής ανάλυσης και συζήτησης αποτελεί ένα σημαντικό καθήκον της πολιτικής οργάνωσης..

Είναι σημαντικό να αναφερθεί, ακόμη και χωρίς την κατάλληλη ανάλυση, ότι η OPR (ένοπλη πτέρυγα) δεν είχε στρατηγική ανεξαρτησία. Δηλαδή, οι απαγωγές, οι εκβιασμοί κ.λπ. δεν αποφασίζονταν από αυτήν, αλλά από την πολιτική οργάνωση μέσω του οργάνου που την εκπροσωπούσε και το οποίο ήταν συλλογικά επικυρωμένο. Αυτό το μοντέλο ήταν διαφορετικό από σχεδόν όλες τις άλλες ανταρτικές δραστηριότητες της Λατινικής Αμερικής εκείνη την εποχή, με εξαίρεση το χιλιανό Movimiento de Izquierda Revolucionária (Κίνημα Επαναστατικής Αριστεράς – MIR), το οποίο μπορεί να θεωρηθεί κόμμα, αλλά, για να είμαστε σαφείς, ένα μαρξιστικό-λενινιστικό κόμμα, με τον αντίστοιχο συγκεντρωτισμό του.

16ο κεφάλαιο:

FC: Ο ξεχωριστός χαρακτήρας του OPR σε σχέση με το “focalism” είναι σαφής. Θα μπορούσατε να περιγράψετε με λεπτομέρειες τη λειτουργία αυτής της τεχνικής ένοπλης δραστηριότητας; Πώς αντιμετωπιζόταν η λειτουργία του ένοπλου μηχανισμού στο πλαίσιο της ελευθεριακής μας αντίληψης;

JCM: Αυτό αποτελεί σημαντικό θέμα ανησυχίας από την αρχή της τακτικής λειτουργίας του OPR. Η εμπειρία των ελευθεριακών σε αυτό το θέμα ήταν ελάχιστη. Δεν αφορά βέβαια την ίδια τη δράση, αλλά τη σχέση της ένοπλης άμεσης δράσης με ένα οργανωτικό πλαίσιο και με μια γενική στρατηγική, με υπευθυνότητα, αυτοπειθαρχία και πειθαρχία. Μια διαδικασία στην οποία μια ομάδα συντρόφων ενεργούσε ως ένα ακόμη τμήμα της οργάνωσης και επιβεβαίωνε τη δέσμευσή της στις συλλογικές αποφάσεις στις οποίες συμμετείχε όπως και οι υπόλοιποι σύντροφοι.

Ένας σύντροφος, ο Carmelo, φυλακίστηκε σε άλλη χώρα και έζησε για πολλά χρόνια στη φυλακή μαζί με συντρόφους από άλλες οργανώσεις. Μας είπε ότι οι μαχητές από άλλες οργανώσεις θεωρούσαν τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζαμε τον ένοπλο αγώνα με τρόποε παράξενο, αλλά ταυτόχρονα ενδιαφέρον.

Ο Carmelo είναι ένας παλιός σύντροφος με μεγάλη εμπειρία και πολύ καλή θεωρητική-πολιτική κατάρτιση, και για πολλά χρόνια ασχολείται με το συγγραφή για το θέμα αυτό, επεκτείνοντας την προσπάθεια που έκανα, συνοπτικά, στον τόμο IV του Acción Directa Anarquista: una história de FAU (Αναρχική Άμεση Δράση: μια ιστορία της FAU). Δηλαδή, αυτό το θέμα συνεχίζει να μας ενδιαφέρει και, σε βάθος χρόνου, θα έχουμε λεπτομερέστερη ανάλυση και υλικό για αυτό. Τώρα, θα αναφερθώ στο βιβλίο που ανέφερα.

Αναμφίβολα, ο ένοπλος αγώνας είναι ένα έργο που μπορεί να οδηγήσει σε πολλές εκτροπές και, επίσης, σε πράγματα που πρέπει να παρατηρηθούν από μια διαφορετική θεώρηση από τη δική μας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη χειρότερα, μπορεί να οδηγήσει σε συμπεριφορές με τις οποίες δεν έχουμε καμία σχέση και που είναι αντίθετες με αυτό που θέλουμε στον αγώνα μας.

Όμως, όπως είπα, δεν υπήρχε κανένα αναρχικό ιερό κείμενο από το οποίο να μπορούσαμε να αντλήσουμε καθοδήγηση και προτάσεις. Έπρεπε να πειραματιστούμε, με οδηγό τις θεμελιώδεις πτυχές της ιδεολογίας μας. Ήταν μια πρόκληση, αλλά ταυτόχρονα και μια πραγματικά πολιτική υποχρέωση.

Συχνά λέγαμε: “Πρέπει να προσέχουμε να μην χάσουμε το νόημα των πραγμάτων. Ορισμένες αξίες που είναι θεμελιώδεις για εμάς δεν πρέπει να εγκαταλειφθούν στην πορεία. Πρόκειται για μια δραστηριότητα που μπορεί να οδηγήσει σε πολυσύνθετες παραμορφώσεις και να έχει σοβαρές συνέπειες”.

Περιττό να πούμε ότι αυτές οι προφυλάξεις βασίζονταν στην ελευθεριακή μας αντίληψη και στις γνωστές εμπειρίες, τόσο ιστορικές όσο και πρόσφατες, που είχαν λάβει χώρα στα αντάρτικα κινήματα που υπήρχαν σε διάφορες χώρες.

Επιτρέψτε μου να πω ότι υπήρχε μια ελευθεριακή αντίληψη για το πώς θα έπρεπε να διεξαχθεί αυτή η ένοπλη δραστηριότητα, η οποία έκανε τα πρώτα της βήματα. Υπήρχε μια σειρά από ιδέες που, όπως πιστεύαμε, θα μπορούσαν να δώσουν ένα διαφορετικό χαρακτήρα σε αυτό το εγχείρημα, με βάση την κλασική αντίληψη και πρακτική. Έπρεπε να πειραματιστούμε, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια της ελευθεριακής μας παράδοσης.

Αρχικά, δώσαμε μεγάλη σημασία στις λέξεις που χρησιμοποιούσαμε, οι οποίες σχετίζονταν με τις απαραίτητες λειτουργίες, καθώς πρόκειται για μια μαγική σχέση μεταξύ λέξεων και πραγμάτων. Μαζί με τη λέξη έρχεται και το περιεχόμενο, αλλά και η απόκλιση. Δεν υπήρχε “διοικητής” πουθενά· οι σύντροφοι με συγκεκριμένες ευθύνες θα έπρεπε να ονομάζονται “υπεύθυνοι”. Αυτό αποφασίστηκε, καθιερώθηκε και εφαρμόστηκε.

Επομένως, η δραστηριότητα της OPR δεν είχε ποτέ αφεντικά ή διοικητές. Υπήρχαν υπεύθυνοι, και το περιεχόμενο αυτής της δραστηριότητας οδήγησε σε πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Σαφώς, παράλληλα με αυτό υπήρχαν και άλλα στοιχεία που συνέβαλαν στην προσπάθεια δημιουργίας μιας κουλτούρας αντίστασης στην εξουσία και τον μιλιταρισμό. Μαζί με τις διάφορες καθημερινές πρακτικές, που συνδέονταν εσωτερικά με μια ιδεολογία, δώσαμε προτεραιότητα στην εκπαίδευση των συντρόφων μας και βασιστήκαμε σε μια ευρεία εκπαίδευση.

Αρχικά θα ξεκινήσω μιλώντας για μερικές από αυτές τις μικρές, καθημερινές πρακτικές που βοήθησαν τόσο πολύ στη συγκρότηση- τις καθημερινές πρακτικές με μεγάλη αποτελεσματικότητα.

“Η αυτοκριτική και οι αξίες δεν πρέπει να είναι κενές διαλέξεις, αποκομμένες από αυτό που κάνουμε κάθε μέρα”. Αυτό ειπώθηκε, αισθανθήκαμε και το κάναμε.

Το πρόβλημα των αξιών το βίωναν καθημερινά. Όλοι οι πυρήνες του OPR είχαν ένα έντυπο αξιολόγησης που εστίαζε στη συμπεριφορά των αγωνιστών. Περιοδικά, κάθε μήνα ή κάθε δύο μήνες, πραγματοποιούνταν αυτή η αξιολόγηση. Ο πυρήνας αυτο-αξιολογούταν και, σε αυτή την περίπτωση, αναλύονταν τόσο ο πυρήνας όσο και οι ενώσεις (οργανισμός που αποτελούταν από τρεις πυρήνες).

Το έντυπο αξιολόγησης περιλάμβανε αξίες όπως η αλληλεγγύη, η αδελφοσύνη, η σεμνότητα και η ικανότητα να ανταποκρίνεται κανείς στις υποχρεώσεις του, οι οποίες προηγούνταν της “στρατιωτικής” επιχειρησιακής ικανότητας, η οποία, φυσικά, αξιολογούνταν επίσης κατάλληλα.

Αυτό είχε πολύ θετικά αποτελέσματα. Κατ’ αρχάς, η κριτική και η αυτοκριτική δεν ήταν κενές λέξεις, δεν ήταν κάτι που λέγονταν και δεν γινόταν. Έτσι, ήταν φυσιολογικό, απολύτως δικαιολογημένο και φυσικό για έναν υπεύθυνο να αμφισβητείται και ακόμη και να του ζητείται να αλλάξει ρόλους.

Με τον τρόπο αυτό διαρρήχθηκε η αυθαίρετη άσκηση εξουσίας που, ορατά ή αόρατα, καταλήγει να δημιουργεί διεστραμμένες πρακτικές. Υπήρχε μια σαφής τάση να ελαχιστοποιούνται και να υποτιμούνται τέτοια πράγματα. Ήταν μια διαδικασία που απαιτούσε σημαντική προσπάθεια, δεδομένου ότι δεν συμβαίνει αυτόματα. Τουλάχιστον σε αυτή την “Δυτική, Χριστιανική και καπιταλιστική” κουλτούρα, το ζήτημα της εξουσίας και της εξύψωσης του εγώ δεν πρέπει ποτέ να αγνοείται. Χωρίς αμφιβολία, δεν ήταν το ίδιο να αξιοποιεί κανείς αυτούς τους πόρους και να τους καταπολεμά.

“Ο σύντροφος που είναι υπεύθυνος για την ένωση (league) πρέπει να βελτιωθεί αισθητά. Η μετριοφροσύνη του αφήνει περιθώρια βελτίωσης.” Σχόλια όπως αυτό από ένα μέλος της οργάνωσης ήταν φυσιολογικά και θετικά. Επομένως, αποτελώντας ένα πραγματικό δικαίωμα και όχι μια τυπική φρασεολογία, η οργάνωση βελτιωνόταν και γινόταν δύσκολο για έναν υπεύθυνο να διατηρήσει την εξουσία του αυθαίρετα.

Δεν είναι ότι ένα αφεντικό θα ξυπνούσε μια μέρα και θα έλεγε: “Ας κάνουμε κριτική και αυτοκριτική”. Ως λογική αντίδραση, οι περισσότεροι θα το μετέτρεπαν σε καθαρό κομφορμισμό από φόβο για το τι θα μπορούσε να συμβεί στη συνέχεια. Και, με αυτόν τον τρόπο, όλα παρέμειναν όπως ήταν πριν. Όπως λέγεται χαριτολογώντας, σε ορισμένες περιπτώσεις: “Κάθε κριτική που λέει ότι όλα είναι καλά είναι ευπρόσδεκτη”.

Πρέπει να τονιστεί ότι η καθημερινή εφαρμογή αυτών των αξιών δεν έκανε κανέναν να παραβλέψει τον ειδικό χαρακτήρα της δραστηριότητας. Υπήρχαν καθαρά εκτελεστικές περιπτώσεις και μόνιμες εργασίες που έπρεπε να γίνουν με συγκεκριμένο τρόπο. Για παράδειγμα, κανείς δεν αμφισβήτησε ότι, κατά τη στιγμή της επιχείρησης, ήταν ο υπεύθυνος που αποφάσιζε για τα αστάθμητα προβλήματα που θα μπορούσαν να προκύψουν και που, ενδεχομένως, είχαν παραλειφθεί από τον προηγηθέντα σχεδιασμό. Εκείνη η ώρα δεν είναι για συσκέψεις.

“Ναι, η δραστηριότητα ίσως να είναι από τεχνική άποψη στρατιωτική, αλλά πρέπει να συνηθίσουμε να χρησιμοποιούμε αυτή τη λέξη όσο το δυνατόν λιγότερο. Πρέπει να χρησιμοποιούμε όρους όπως επαναστατική πολιτική δράση”, δήλωσε ο Gerardo Gatti σε μια συνεδρίαση της FAU για τη λήψη αποφάσεων.

Τοποθετήσεις με αυτό το ύφος, εδραίωσαν σημαντικά πολιτισμικά θεμέλια που υλοποίησαν τις αξίες που θέσαμε ως προτεραιότητα. Διαμορφώθηκαν συνήθειες που έκαναν τους αγωνιστές να βλέπουν με σαφήνεια τα δικαιώματα και τα καθήκοντά τους. Πολλά πράγματα άρχισαν να γίνονται “φυσικά”. Το να είσαι αυταρχικός, αυθαίρετος, να μην έχεις σεμνότητα ή αλληλεγγύη δεν ήταν πράγματα που περνούσαν απαρατήρητα και δεν γίνονταν ποτέ ανεκτά σιωπηλά.

Ο χαρακτηρισμός “διοικητής” χρησιμοποιήθηκε μόνο ως αστείο. Υπήρχε μια ιδεολογία που οδηγούσε και ενέπνεε όλα αυτά. Μερικοί σύντροφοι συνδιαμορφώθηκαν μέσω συζητήσεων για ιστορίες αγώνων, αιτημάτων για ελευθερία, συζητήσεις για μελλοντικές κοινωνίες, ανθρώπινες, δίκαιες και σεβαστές.

Όλοι οι μηχανισμοί εξουσίας που απαιτούσαν υποταγή, που δοξάζουν τις αρχές και τους χαρτονένιους ήρωες, απορρίφθηκαν. Τα μέσα ρομποτοποίησης των ανθρώπων στην υπηρεσία των ισχυρών, όπως ο κατασταλτικός μηχανισμός, απορρίφθηκαν εντελώς. Η αλήθεια είναι ότι, στο πλαίσιο αυτής της κουλτούρας, το να μοιάζει κανείς με στρατιώτη δεν ικανοποιούσε κανέναν.

Ήταν ένα ελευθεριακό περιβάλλον. Από αυτό προέκυψαν ανησυχίες που δεν αφορούσαν την δημιουργία στρατιωτών της επανάστασης, αλλά την δημιουργία επαναστατικών συντρόφων. Υπήρχε έντονη αντίδραση στις μιλιταριστικές παρεκκλίσεις και τις αυταρχικές πρακτικές. Υπήρχε λοιπόν μια φυσιολογική υποταγή του ένοπλου μηχανισμού στον πολιτικό, ώστε τα πράγματα να γίνονται σύμφωνα με τη συνολική στρατηγική της οργάνωσης και τις συνδυαστικές της εκτιμήσεις. Η κυριαρχία των όπλων δεν βρήκε έδαφος, ούτε η υπόθεση αυτών γενικά.

Μήπως αυτή η προσέγγιση της πειθαρχίας και της αυτοπειθαρχίας, του συλλογικού πρωταγωνιστικού ρόλου, της απουσίας μιλιταρισμού, του μαχητικού σεβασμού στην ανθρώπινη οντότητα, της ισότιμης μεταχείρισης και της απόρριψης του αυταρχισμού υπονόμευσε την αποτελεσματικότητα, την ανάπτυξη και την απόδοση του συγκεκριμένου ένοπλου έργου; Κατηγορηματικά όχι.

Μπορούμε να καταλήξουμε σε πολλά συμπεράσματα, μολονότι η εμπειρία αυτή ήταν σχετικά σύντομη.

Κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι όλα λειτούργησαν τέλεια. Δεν με ενδιαφέρει να εξιδανικεύσω το θέμα. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τα λάθη και τα προβλήματα που αντιμετωπίζαμε και τα οποία επιδιώκαμε να ξεπεράσουμε, διαπιστώσαμε ότι κερδίσαμε σε αποτελεσματικότητα και ενισχύσαμε την άσκηση των καθηκόντων μας. Διαπιστώσαμε ότι η αυτοπειθαρχία και η πεποίθηση των συντρόφων έκαναν θαύματα. Τα πράγματα λειτούργησαν, παρά τους μεγάλους περιορισμούς και την έλλειψη πόρων. Υπήρχε η εθελοντική υπαναχώρηση, η προθυμία, η ικανότητα του καθενός να επιλύει τα προβλήματα, υπήρχε ένα αποδεκτό επίπεδο συνέχειας και ανάπτυξης.

Η Fomento (Ομοσπονδιακή Επιτροπή), η Aguilar ( οργάνωση υπεύθυνη για τον ένοπλο τομέα), οι Leagues (Ενώσεις αποτελούμενα από τρεις πυρήνες των πέντε μελών το καθένα) και οι Πυρήνες (βασική οργάνωση πέντε μελών) συγχωνεύτηκαν και δημιούργησαν μια ξεχωριστή κουλτούρα ένοπλης μαχητικότητας. Δεν είχε καμία σχέση με αυτό που αναδυόταν εκείνη την ιστορική στιγμή, το οποίο εξαπλωνόταν σε ολόκληρη την ήπειρο και μιμούνταν πολλοί. Παρά τον μεγάλο και αξιοσέβαστο ηρωισμό δεν είχε καμία σχέση με τους σκοπούς μας.

“Οφείλουμε να δημιουργούμε τα πράγματα με βάση τις δικές μας αντιλήψεις, διατηρώντας τη σχέση τους με την ιστορία αυτού του τόπου και με τις ιδέες μας. Η μίμηση δεν είναι καλός σύμβουλος”. Αυτό ήταν ένα κριτήριο που μοιράζονταν πολλοί.

Εκεί δημιουργήθηκε κάτι που δεν μπορούσε να επιτευχθεί με διατάγματα, αποφάσεις συνεδρίων ή καλά εγχειρίδια. Αναπτύχθηκε η ικανότητα αναστοχασμού και αποτελεσματικής συμμετοχής των αγωνιστών, ώστε να δημιουργηθεί αγάπη και κατανόηση για τον αγώνα που υπερασπίζονταν.

Προφανώς αυτή η εμπειρία, εκτός από το ότι ήταν σύντομη, είχε και προβλήματα. Ωστόσο, μας έπεισε για ένα πράγμα: ότι είναι δυνατόν να αναπτυχθεί μια ελευθεριακή “στρατιωτική” δραστηριότητα και ότι είναι μύθος ότι, προκειμένου να συμβεί αυτό, όλα μπορούν να οργανωθούν καλύτερα μέσω του αυταρχισμού και των ιεραρχιών. “Η οργάνωση πρέπει να έχει αξίες που προοιωνίζουν αυτό που θέλουμε για το μέλλον”. Αυτό ήταν πάντα το σύνθημα και ο προσανατολισμός όλων των εργασιών μας.

Όσον αφορά το ενδιαφέρον για την εκπαίδευση των αγωνιστών, την ανάπτυξη της ικανότητάς τους για στοχασμό, υπάρχει μια συγκεκριμένη εμπειρία που μας επιτρέπει να εμβαθύνουμε στην κατανόηση αυτής της κατάστασης: “La Escuelita” (το Μικρό Σχολείο).

Η δραστηριότητα έγινε γνωστή με αυτό το υποκοριστικό, που ίσως επινοήθηκε για να αφαιρέσει την σοβαρότητα της και να επιδιώξει συνοχή με την έννοια της μετριοφροσύνης, που τονιζόταν τόσο πολύ στις αξιολογήσεις των πυρήνων. Τι ήταν η Escuelita; Ήταν μια εμπειρία που πραγματοποιήθηκε με νέους από την OPR που αναλάμβαναν μεγαλύτερες ευθύνες. Περιλάμβανε μια δραστηριότητα μετάδοσης γνώσεων σε διάφορα θέματα: φιλοσοφία, ψυχολογία, ιστορία, παιδαγωγική. Επιδιώξαμε να προκαλέσουμε συζητήσεις και προβληματισμούς σχετικά με αυτά τα θέματα. Αρκετοί εξειδικευμένοι σύντροφοι, κυρίως δάσκαλοι, ήταν υπεύθυνοι για τη διαδικασία εκπαίδευσης.

Η δραστηριότητα διεξαγόταν συστηματικά και συνεχώς, αποφέροντας καρποφόρα αποτελέσματα. Ο Nando και ο Silva ήταν δύο από τους σημαντικότερους συντονιστές της.

Είναι απαραίτητο να ανατρέξουμε στο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο πραγματοποιήθηκε η εκπαίδευση, προκειμένου να αντιληφθούμε τη σημασία που της αποδόθηκε. Ήταν μια εποχή που η καταστολή βρισκόταν σε πλήρη ανάπτυξη. Συνεχείς περιπολίες στους δρόμους, διώξεις, επιδρομές σε σπίτια και παρακολούθηση ύποπτων χώρων. Υπό αυτές τις συνθήκες, ήταν ανάγκη να συγκεντρωθούν σύντροφοι του ένοπλου μηχανισμού που δεν ανήκαν στην ίδια ένωση μαζί με τους ειδικούς και τους δασκάλους. Ταυτόχρονα, ήταν σημαντικό να ληφθεί μέριμνα για τη γενική ασφάλεια και τον διαμοιρασμό των συντρόφων.

Εκτός αυτού, το σπίτι ήταν άγνωστο στους περισσότερους. Αυτό απαιτούσε επιπλέον προσπάθεια, καθώς ήταν απαραίτητο να μεταφερθούν οι σύντροφοι εκεί, χωρίς να γνωρίζουν πού βρίσκονται. Οι συναντήσεις γίνονταν με τους μαχητές να φορούν κουκούλες που κάλυπταν τα πρόσωπά τους. Όλοι όμως ήταν πεπεισμένοι ότι ο στόχος άξιζε τον κόπο και τον κίνδυνο.

Η πρωτοβουλία αυτή προέκυψε στο Fomento (Ομοσπονδιακή Επιτροπή), το συμβουλευτικό όργανο της FAU. Δεν χρειάστηκε να γίνει μεγάλη συζήτηση, καθώς υπήρχε συναίνεση για το θέμα. Ήταν το είδος της εργασίας που αναμενόταν, καθώς η εκπαίδευση των αγωνιστών είχε πάντα μεγάλη σημασία. Υπήρχε μια ολόκληρη ιστορία πίσω από αυτό. Μόνο ο Silva, ο οποίος αργότερα θα γινόταν ένας ισχυρός υποκινητής, είχε κάποιες επιφυλάξεις, οι οποίες ήταν βασικά οι εξής: Δεν είναι αυτό ένα εγχείρημα που πρέπει να πραγματοποιηθεί λίγο αργότερα; Θα υπήρχε αρκετό ενδιαφέρον ώστε να αξίζει τον κόπο; Οι σύντροφοι της OPR που θα συμμετείχαν το θεωρούσαν απαραίτητο;

Όταν οι επιφυλάξεις ξεπεράστηκαν, αποφασίσαμε να προχωρήσουμε με τη δραστηριότητα, η οποία θα οργανωνόταν από τον Rogelio. Ο Nando θα αναλάμβανε το πρώτο μέρος, σχηματίζοντας έναν πυρήνα που θα συνεργαζόταν μαζί του και μια ομάδα που θα δημιουργούσε τεστ τα οποία θα εφαρμόζονταν σε όλα τα μέλη της OPR. Οι δοκιμασίες αυτές θα συζητούνταν στη συνέχεια σε κοινή συνάντηση.

Ο σύντροφος Nando ήταν ψυχολόγος υψηλού επιπέδου και άνθρωπος με εξαιρετικές ανθρώπινες ιδιότητες, ο οποίος μπορούσε να επικοινωνεί πολύ καλά. Οι άλλοι σύντροφοι που αποτελούσαν την ομάδα δίπλα του εκείνη την εποχή ήταν επίσης επαγγελματίες. Αυτή η ομάδα εργάστηκε ακούραστα και συνεχώς για το σχεδιασμό και την εφαρμογή των δοκιμασιών. Μόλις ολοκληρώθηκε αυτό το στάδιο, πραγματοποιήθηκαν τακτικές συλλογικές συναντήσεις στις οποίες συζητήθηκαν διάφορα άλλα θέματα.

Τα αποτελέσματα αυτών των πειραμάτων θεωρήθηκαν πολύ καλά. Αλλά είναι καλύτερα να αφήσουμε έναν από τους συμμετέχοντες να μιλήσει για αυτό — έναν συνάδελφο από την κλωστοϋφαντουργία, νομίζω — έναν “μαθητή” που συμμετείχε με ενθουσιασμό στη διαδικασία αυτή.

“-Ruben, τι θυμάσαι από την Escuelita?”

-Το πρώτο πράγμα ήταν η διαδικασία των ψυχολογικών δοκιμασιών στις οποίες μας υπέβαλαν. Θυμάμαι ότι αυτό έγινε για λίγες μέρες, σε ένα αμφιθέατρο νοσοκομείου, και περιελάμβανε μια σειρά από δοκιμασίες, σχέδια, ιστορίες και χάρτες. Όλες οι δοκιμασίες που χρησιμοποιήθηκαν τότε, και οι οποίες επανεξετάστηκαν μέσω της βιβλιογραφίας των συντρόφων, βασίστηκαν σε μια κριτική προοπτική της ψυχανάλυσης. Κι’ αυτό ήταν σημαντικό.

Ο Μαρξισμός δεν έδωσε ποτέ καμία σημασία σε αυτή την προοπτική, εξισώνοντάς την με τη φαρμακευτική ψυχιατρική. Αυτή η διαδικασία ήταν πολύ σημαντική για μένα και μου άνοιξε έναν εντελώς νέο κόσμο στη λογοτεχνία. Αργότερα, όταν το σχολείο άρχισε να λειτουργεί, αποδείχθηκε ότι τα αποτελέσματα των εξετάσεων ήταν εντυπωσιακά, καθώς οι μαθητές έλαβαν σωστές απαντήσεις στο 90% των αξιολογήσεων, όπως θα δούμε αργότερα.

Οι δοκιμασίες ήταν μόνο η αρχή. Σύντομα τέθηκαν θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα. Σε πρακτικό επίπεδο, διδάχθηκαν τα βασικά στοιχεία των εκρηκτικών, των όπλων και των τακτικών. Θυμάμαι επίσης ότι τέθηκαν ιστορικά και φιλοσοφικά ερωτήματα, και εκτός από μια ολόκληρη συζήτηση σχετικά με την επιστήμη, θυμάμαι ένα γράφημα, το οποίο είχε ένα τετράγωνο που μπορούσαμε να βάζουμε και να βγάζουμε.

Η Escuelita ενθάρρυνε επίσης τους μαχητές να διαβάζουν μόνοι τους, με δική τους πρωτοβουλία. Αν την συγκρίνουμε με τα οικοτροφεία στην Αργεντινή και αλλού, θα δούμε ότι η Escuelita δεν έχει καμία σχέση με αυτά. Για παράδειγμα, το Αργεντίνικο Partido Revolucionário de los Trabajadores (Επαναστατικό Εργατικό Κόμμα – PRT) παραήταν ιδεολογικό και, όσον αφορά τα όπλα, υπήρχε πολύς λυρισμός. Οι Montoneros επένδυσαν πολύ στην στρατιωτική εκπαίδευση και λίγο στην ιδεολογική κατάρτιση. Η Escuelita κάλυπτε ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων. Σε κάθε εκπαιδευτικό σύστημα υπάρχει πάντα μια σχέση, μια βάση της μεταφοράς γνώσης.

Ένα άλλο πράγμα που θυμάμαι είναι η κριτική προσέγγιση των αξιολογικών βάσεων των δοκιμασιών. Διότι σε αντίθετη περίπτωση, αν εφαρμόζονταν τα ορθόδοξα κριτήρια, θα θεωρούμασταν όλοι ακατάλληλοι ψυχοπαθείς. Οι τεχνικοί έπρεπε να επαναξιολογήσουν όλα τα τεστ με αυτά τα ξεχωριστά κριτήρια, και αυτό ήταν πολύ δουλειά. Υπήρχε μεγάλη ανησυχία για την ορθή λειτουργία της Escuelita.

Θα ήθελα να προσθέσω ακόμη ότι, συγκρίνοντας την εμπειρία των Μαρξιστών στην Αργεντινή, με ό,τι θυμάμαι από την Escuelita, κατάφερα να κατανοήσω καλύτερα την Escuelita, τόσο στη σεμνότητα όσο και στο μεγαλείο της, τόσο στις ψυχαναλυτικές τεχνικές της όσο και στα ανθρώπινα προβλήματα και τις φιλοσοφικές αμφιβολίες της.

Μονάχα ένας μαρξιστής μπορεί να ισχυριστεί ότι μόνο η ταξική πάλη κινεί την ιστορία. Ήταν καλό να γεμίσουμε τα κεφάλια μας με αμφιβολίες και βεβαιότητες, από τις οποίες ξεκινάμε για να κρίνουμε τη ζωή. Αυτό συνοψίζει την υπέροχη πτυχή ενός εκπαιδευτικού συστήματος.”

17ο κεφάλαιο:

FC: Άλλες σημαντικές συνεισφορές του ρεύματος μας στον αναρχισμό είναι οι θέσεις μας σχετικά με τη μαχητική δέσμευση και την αφοσίωση στον αγώνα, στο πλαίσιο μιας αναρχικής πολιτικής οργάνωσης. Θα μπορούσατε να αναφερθείτε στη σημασία αυτών των πτυχών για ένα πρόταγμα επαναστατικού μετασχηματισμού; Τέλος, ποιον όρο προτιμάτε: ελευθεριακό σοσιαλισμό ή αναρχισμό; Θέλατε να μας πείτε μερικά καταληκτικά λόγια;

JCM: Υπάρχει ένα παλιό ρητό: “Ο αναρχισμός είναι τρόπος ζωής”. Το έλεγαν οι παλιοί σύντροφοι στις αρχές του 1900, οι οποίοι ήταν ενεργοί από το 1905, το 1910, το 1920 και ούτω καθεξής. Όταν οργανώθηκε η FAU, αυτή η φράση, που τόσο συχνά έβγαινε από τα χείλη αυτών των νηφάλιων, μετριοπαθών, αυτοθυσιαζόμενων συντρόφων, έγινε ένα ιδεολογικό-ηθικό στοιχείο πρώτιστης σημασίας. Κάτι τόσο απλό και όμως τόσο σημαντικό. Πόσο σημαντικό ήταν! Χωρίς ίχνος περηφάνιας ή ελιτισμού. Θέλαμε να αποδώσουμε σε μια πρόταση την πλήρη αφοσίωση στον σκοπό, να τον νιώθουμε και να τον εφαρμόζουμε καθημερινά, να είμαστε συνεπείς, να αντιστεκόμαστε στη συνενοχή με το σύστημα μέσω της αντίστοιχης συμπεριφοράς, να πολεμάμε την επιπολαιότητα των εφήμερων και μάταιων λόγων.

Αυτοί οι παλιοί μαχητές πίστευαν ότι υπάρχουν πράγματα για τα οποία αξίζει να δώσεις τη ζωή σου, όπως η αναζήτηση μιας δίκαιης, ελεύθερης και αλληλέγγυας κοινωνίας. Πίστευαν ότι είναι αδιανόητο να βλέπεις τόσες ατιμίες και φρικαλεότητες και να μένεις αδιάφορος ή να ασχολείσαι μόνο με προσωπικά θέματα, θεωρώντας τα υπόλοιπα δευτερεύοντα.

Αλλά ας μην κάνουμε το λάθος να πιστεύουμε ότι αυτό συνεπαγόταν απομόνωση ή περιφρόνηση για διαφορετικά έθιμα. Όχι. Αυτοί οι μαχητές συναντιόνταν με τον κόσμο, διοργάνωναν αδελφικές γιορτές, ποδοσφαιρικές ομάδες, καρναβαλικές μπάντες, θέατρα, πικνίκ και είχαν απολύτως φυσιολογικές ανθρώπινες σχέσεις στις κοινότητες τους, καθώς και στην οικογενειακή τους ζωή, η οποία ήταν όπως κάθε άλλου γείτονα. Ήταν απαραίτητο για αυτούς να διορθώσουν οριστικά τα βαθιά ριζωμένα ελαττώματα και να αφιερώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο στον αγώνα και τη διάδοση του ιδανικού, στην προετοιμασία της επανάστασης.

Πιστεύω ότι η δέσμευση για τον αγώνα πρέπει να είναι βαθιά, όπως και η δέσμευση για την πολιτική οργάνωση με ένα κοινωνικό πρόταγμα μετασχηματισμού· την αναρχική οργάνωση που σκοπεύει να οργανώσει τα πάντα διαφορετικά, έτσι ώστε το συλλογικό να μην αναιρεί αλλά να ενισχύει το ατομικό.

Όσον αφορά το ερώτημα για τον ελευθεριακό σοσιαλισμό ή τον αναρχισμό, τα θεωρώ συνώνυμα. Ωστόσο, οφείλω να πω ότι προτιμώ τον όρο “αναρχισμό”. Είναι ένα συναισθηματικό ζήτημα που αφορά συναισθήματα και αναμνήσεις.

Επανέρχομαι τώρα στο παρόν και ολοκληρώνω τη συζήτησή μας. Για τις τελικές λέξεις δέσμευσης στην υπόθεση, θα αφήσω όλους τους συντρόφους της FAU που έχουν βασανιστεί, δολοφονηθεί, “εξαφανιστεί”,69 πυροβοληθεί — όπως πολλοί άλλοι στην αγαπημένη μας ιστορία — να μιλήσουν μέσω της συμπεριφοράς τους. Λαχταρούσαν αυτό το αύριο του σοσιαλισμού και της ελευθερίας από τα βάθη της “ψυχής” τους και δεν δίστασαν να αφιερωθούν πλήρως σε αυτό. Μας λένε πάντα: Ελάτε! Πάμε! Γιατί αυτός ο αγώνας αξίζει τα πάντα!

*

Παράρτημα Β

FAU-Chola70: Aguilar71

Απόσπασμα από το βιβλίο Acción Directa Anarquista-Una Historia de FAU του Juan Carlos Mechoso για τον ένοπλο βραχίονα της FAU.

Πηγή: https://web.archive.org/web/20251002070540/https://leomera.noblogs.org/post/2010/08/30/aguilar/

Η Aguilar ήταν η υπεύθυνη οργάνωση για όλες τις ένοπλες δραστηριότητες της FAU. Αποτελούνταν από τους υπεύθυνους των διαφόρων Επιχειρησιακών Μονάδων (Ενώσεις – Ligas) και από ένα μέλος της Fomento. Η Ένωση Πληροφοριών αν και δεν περιλαμβάνει την Aguilar, έιχαν άμεση σχέση ωστόσο, μέσω του συντρόφου της Fomento που είχε επιφορτιστεί με την δράση της Aguilar.

Η ανάπτυξη της της Chola έφτασε στο σημείο να σχηματίσει τρεις, διαχωρισμένες μεταξύ τους, Ενώσεις (8, 10, 12). Κάθε Ένωση απαρτίζοταν από 3 Ομάδες κατά κύριο λόγο 5 μελών και έναν υπεύθυνο. Ο υπεύθυνος κάθε μιας από αυτές ήταν μέλος της Aguilar.

Με αυτή τη δομή, η Aguilar διατηρούσε σχέσεις και γνώριζε τη δραστηριότητα κάθε Ένωσης καθώς και τις μόνιμες κατευθυντήριες γραμμές εργασίας του Fomento.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, την οργάνωση αποτελούσαν οι ακόλουθοι σύντροφοι: Οι Martín, Marcelo, Campos και ο Rogelio. Από τους δύο βραχίονες της FAU, η Aguilar ήταν το ένοπλο, ενώ η η ROE ήταν το μαζικό.

Όσον αφορά την Aguilar και συνολικά την Chola, θεωρούσαν και οι ίδιοι τον εαυτό τους ως μέρος της Οργάνωσης.

Σύμφωνα με αυτή τη μη-φοκιστική72 (no foquista) αντίληψη, αυτή της πολιτικής οργάνωσης με διακριτή μορφή έκφρασης συγκροτημένης στη βάση της ενότητας ιδεών και πρακτικής, η Aguilar ως οργάνωση δεν είχε την αρμοδιότητα να λαμβάνει πολιτικές αποφάσεις. Ενώ είχε τακτική αυτονομία, οι αποφάσεις για τις πολιτικο-κοινωνικές δράσεις προέρχονταν αποκλειστικά και μόνο από την Fomento, η οποία εκπροσωπούσε το σύνολο της Οργάνωσης.

Γενικά μιλώντας, οι ομάδες της Chola είχαν τα ίδια δικαιώματα με τις υπόλοιπες όσον αφορά τη διαμόρφωση της συνολικής πολιτικής κατεύθυνσης, την έκφραση απόψεων και την υποβολή προτάσεων για συγκεκριμένες πολιτικο-κοινωνικές αποφάσεις.

Ειδικότερα ωστόσο, οι αρμοδιότητες της Chola αφορούσαν τα τεχνικά ζητήματα, την εφαρμογή και επεξεργασία των αντικειμενικών στόχων και τις επιχειρήσεις εφοδιασμού.

Οι ομάδες μπορούσαν να υποβάλλουν προτάσεις σχετικά με ελλείψεις που παρατηρούσαν στη γενική οργάνωση και να προτείνουν λύσεις. Αυτό δεν αφορούσε πάντα τις ένοπλες δραστηριότητες, συνήθως είχε να κάνει με την πορεία των κοινωνικών δράσεων ή την εσωτερική πολιτική.

Αποστολή της Aguilar ήταν να αναλάβει την εκπαίδευση των αγωνιστών, να φροντίσει για την αναπαραγωγή ενός τρόπου λειτουργίας με σαφείς κανόνες και να μεριμνήσει ώστε οι σύντροφοι να έχουν επαρκή ενημέρωση για το γενικό πλαίσιο της δημόσιας και ομαδικής μας δράσης.

Προτείνονταν συγκεκριμένες βιβλιο-αναγνώσεις, οι σύντροφοι ενθαρρύνονταν να διαβάζουν, να ενημερώνονται συνεχώς, να οργανώνουν συζητήσεις για διάφορα θέματα. Υπήρχαν τα εσωτερικά κείμενα της Οργάνωσης που έπρεπε να γνωρίζουν όλα τα μέλη. Για αυτά συζητούσαν οι ομάδες σε περισσότερες από μία περιπτώσεις. Τα κείμενα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο συζήτησης των ομάδων.

Οι επισκέψεις των συντρόφων του Fomento στις Ομάδες ήταν ευκαιρίες για πολλαπλές και εποικοδομητικές προτάσεις. Υπήρχαν επίσης ηχογραφημένες ομιλίες για θεωρητικά-πολιτικά θέματα, θυμόμαστε πχ. μια σειρά για τον Ιμπεριαλισμό. Επίσης υπήρχαν ηχογραφήσεις από δημόσιες εκδηλώσεις. Υπήρχε η Escuelita73, στην οποία αναφερόμαστε σε άλλο κεφάλαιο.

Το κομμάτι της πολιτικής επιμόρφωσης δεν παραμελήθηκε, παρόλο που μπορεί ενδεχομένως να ήταν ανεπαρκές, καθώς πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι έπρεπε να πραγματοποιηθεί σε ένα διπλά περίπλοκο πλαίσιο: η ανάπτυξη της Chola με δικές της προτάσεις, εκτός του κινήματος των ανταρτών και ενόψει της αυξανόμενης καταστολής.

Στην Aguilar, ο υπεύθυνος της Ένωσης εξέταζε τα ζητήματα που υποβάλλονταν από κάθε Ομάδα, τα οποία κυμαίνονταν από συγκεκριμένες διαφωνίες έως προτάσεις για τη γραμμή του προγράμματος δράσης, καθώς και διευκρινίσεις σχετικά με γεγονότα που αφορούσαν τη δράση μας “εκτός”.

Η Aguilar κλήθηκε να διαχειριστεί το ζήτημα των φυλακισμένων (ο γενικός υπεύθυνος ήταν ένας σύντροφος από το Fomento). Από αιτήματα των συλληφθέντων συντρόφων, εκκλήσεις για αλληλεγγύη, έως γενικές πληροφορίες που δεν επηρέαζαν την ασφάλεια, παραλαβή και διακίνηση επιστολών αγάπης και τρυφερότητας που είχαν τεράστια σημασία για τους συντρόφους.

Η Aguilar ήταν επίσης υπεύθυνη για μια δράση που ονομαζόταν Solis και περιελάμβανε την υποστήριξη των οικογενειών των κρατουμένων που αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα, είτε οικονομικά είτε κάποιας μορφής ανυπόφορη αδικία.

“Πάμε αμέσως να δώσουμε μια κλωτσιά σε αυτόν τον ηλίθιο” έλεγε ο Martín. Και μια ομάδα συντρόφων έσπευσε να βρει έναν “πολλά βαρύ και ασήκωτο” τύπο που εκμεταλλευόταν τα παιδιά και εκφόβιζε την οικογένεια ενός συντρόφου που είχε συλληφθεί. Στη συνέχεια, ο ηλίθιος σταμάτησε να δημιουργεί προβλήματα.

“Πρέπει να αντιμετωπίσουμε επειγόντως ένα πρόβλημα στέγασης. Ο σύντροφος μέσα από τα κελιά μας ενημερώνει μέσω επιστολής που δώθηκε στο επισκεπτήριο, ότι η οικογένειά του έχει προβλήματα”.

Μια άλλη δραστηριότητα της Aguilar ήταν να πείσουν τους μάρτυρες κατηγορίας των συντρόφων τους ότι αυτό ήταν λάθος. Γενικά, αυτό έγινε αποτελεσματικά, εκτός από μια περίπτωση όπου ένας κλασσικός τύπος πατριώτη, συνέχισε τις κατηγορίες για 5 συναπτά έτη.

Τα καθήκοντα του Aguilar ήταν να αναπτύξει και να συμβάλει πρακτικά στην υλοποίηση εγχειρημάτων τεχνικής εκπαίδευσης και κατάρτισης: γνώσεις και χρήση όπλων, πρώτες βοήθειες, εκρηκτικά, συμπληρωματικές πληροφορίες, οδήγηση αυτοκινήτων, σωματική άσκηση, εκμάθηση πολεμικών τεχνών, θέματα ασφάλειας, κωδικοί για καθημερινή χρήση.

Η σχέση της Aguilar με τις Ομάδες ήταν ομαλή και ευέλικτη, οπότε κάθε φορά που αναλάμβανε μια συγκεκριμένη αποστολή, ήξερε σε ποια Ένωση και Ομάδα ταίριαζε καλύτερα αυτή η συγκεκριμένη δράση.

Το πρόβλημα κατά καιρούς αφορούσε τις αποστολές. Οι ομάδες ζητούσαν και χρειάζονταν δράσεις, όχι απαραίτητα οργανωμένες. Αυτό μερικές φορές έρχονταν σε αντίθεση με το γενικότερο σχεδιασμό. Για παράδειγμα, υπήρχαν ομάδες που ασχολούνταν με την ανάπτυξη της υποδομής, η οποία περιλάμβανε την κατασκευή καταφυγίων και μερικών πηγαδιών. Ενώ αφιερώθηκαν έξι μήνες σε αυτό το σχέδιο, κατά τη διάρκεια του πραγματοποιήθηκαν μόνο δύο επιχειρήσεις.

Το αρμόδιο όργανο της Chola είχε την ευθύνη να παράξει ή να ζητήσει την προετοιμασία υλικού που ήταν ζωτικής σημασίας για την υλοποίηση της αποστολής, τόσο από πρακτική όσο και από πολιτικό- θεωρητική άποψη.

*

Παράρτημα Γ

Το Μεγάλο Περιβόλι.

Έγγραφο εσωτερικής διανομής για το ζήτημα της θεωρίας , 1972

Πηγή: https://theanarchistlibrary.org/library/federacion-anarquista-uruguaya-huerta-grande

Εισαγωγή από την Black Rose Anarchist Federation:

Η Huerta Grande, ή “Μεγάλο Περιβόλι”, γράφτηκε το 1972 ως εσωτερικό έγγραφο συζήτησης της Federación Anarquista Uruguaya, μετά την αποτυχία της ένοπλης στρατηγικής foquismo της γκεβαριστικής ομάδας Tupamaros, και λίγο πριν το βίαιο στρατιωτικό πραξικόπημα του Ιουνίου του 1973.

Το κείμενο εξετάζει τη φύση της θεωρίας και της στρατηγικής και υποστηρίζει ότι μια θεμελιώδης πτυχή της επαναστατικής πολιτικής οργάνωσης ήταν η βαθιά κατανόηση της υλικής πραγματικότητας, η οποία βασίζεται στην εφαρμοσμένη θεωρία και την πολιτική πράξη (praxis). 74

Αυτό μπορεί να μην φαίνεται καινούργιο ή πρωτότυπο, ωστόσο η βαθιά επίδραση του στον αναρχισμό της Λατινικής Αμερικής το έχει καταστήσει ένα εμβληματικό κείμενο του κινήματος Especifismo.

Η Federación Anarquista Uruguaya, γνωστή ως FAU, ιδρύθηκε το 1956 και ήταν η πρώτη οργάνωση που προώθησε την οργανωτική ιδέα του Especifismo (για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Espeficismo, βλ. “Building a Revolutionary Anarchism” και “Especifismo: The Anarchist Praxis of Building Popular Movements and Revolutionary Organization in South America”). Η FAU οραματίστηκε τον σκοπό της οργάνωσής της ως τον συντονισμό των αγωνιστών προς μια στρατηγική “κοινωνική εισχώρηση”, που συνίσταται στην κινητοποίηση των αγωνιστών προκειμένου να δράσουν βάσει μιας κοινής στρατηγικής τόσο εντός των μαζικών οργανώσεων όσο και στην οικοδόμησή τους.

Ο ενδιάμεσος στόχος ήταν η οικοδόμηση της λαϊκής εξουσίας των μαζικών οργανώσεων και ο τελικός στόχος η δημιουργία ένα ελευθεριακού κινήματος ευρείας κλίμακας που θα μπορούσε να προκαλέσει ρήξη με το κράτος. Στη δεκαετία του 1960, η οργάνωση έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία της CNT της Ουρουγουάης, μιας εθνικής συνδικαλιστικής συνομοσπονδίας που ένωνε το 90% των οργανωμένων εργαζομένων, της Αντίστασης Εργαζομένων-Φοιτητών (ROE), μιας ομοσπονδίας μαχητικών ομάδων εργαζομένων και φοιτητών που αριθμούσε περίπου 12.000 μέλη, και του ένοπλου τμήματος της FAU, του OPR-33. Σχετικά πρόσφατα, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η FAU συνέβαλε στη δημιουργία αρκετών παρόμοιων αναρχικών οργανώσεων στη Βραζιλία, την Αργεντινή και τη Χιλή και ενέπνευσε άλλες αναρχικές οργανώσεις σε όλο τον κόσμο.

Σημείωση: Η χρήση του όρου “κόμμα” εδώ είναι σύμφωνη με τον τρόπο που χρησιμοποιείται ο όρος από τον Errico Malatesta ως συνώνυμο της πολιτικής οργάνωσης: “με τη λέξη “κόμμα” εννοούμε όλους όσους στέκονται στην ίδια πλευρά, δηλαδή όσους μοιράζονται τις ίδιες γενικές προσδοκίες και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αγωνίζονται για τους ίδιους σκοπούς ενάντια σε κοινούς αντιπάλους και εχθρούς”.

Huerta Grande – Το Μεγάλο Περιβόλι.

Για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει (στην παρούσα κατάσταση), είναι απαραίτητο να σκεφτόμαστε σωστά.

Το να σκεφτόμαστε σωστά σημαίνει να ταξινομούμε και να επεξεργαζόμαστε κατάλληλα τα δεδομένα που παράγονται για την πραγματικότητα σε τεράστιες ποσότητες.

Το να σκεφτόμαστε σωστά συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για να αναλύσουμε σωστά τι συμβαίνει σε μια χώρα σε μια δεδομένη στιγμή της ιστορίας αυτής ή άλλης χώρας.

Αυτό απαιτεί εργαλεία.

Για το έργο μας, τα εργαλεία είναι έννοιες και για να σκεφτούμε με συνέπεια, απαιτείται μια σειρά εννοιών που συνδέονται μεταξύ τους με συνέπεια. Επομένως, απαιτείται ένα σύστημα εννοιών, μια θεωρία.

Χωρίς μια θεωρία, διατρέχει κανείς τον κίνδυνο να εξετάσει κάθε πρόβλημα ξεχωριστά, μεμονωμένα, ξεκινώντας από απόψεις που μπορεί να διαφέρουν σε κάθε περίπτωση, ή να τα εξετάσει με βάση την υποκειμενικότητα, τις εικασίες ή την παρουσίαση κ.λπ.

Το κόμμα κατάφερε να αποφύγει σοβαρά λάθη, επειδή ήμασταν σε θέση να σκεφτούμε με βάση έννοιες που έχουν σημαντικό βαθμό συνάφειας. Έχει επίσης κάνει σοβαρά λάθη λόγω της ανεπαρκούς ανάπτυξης της θεωρητικής μας σκέψης ως οργάνωση.

Για να προτείνουμε ένα πρόγραμμα, πρέπει να γνωρίζουμε την οικονομική, πολιτική και ιδεολογική πραγματικότητα της χώρας μας. Το ίδιο είναι απαραίτητο για να δημιουργήσουμε μια πολιτική κατεύθυνση που να είναι αρκετά σαφής και συγκεκριμένη. Αν έχουμε ανεπαρκείς ή λανθασμένες γνώσεις, δεν θα έχουμε ένα πρόγραμμα, παρά μόνο μια πολύ γενικόλογη κατεύθυνση, που θα είναι δύσκολο να εφαρμοστεί σε όλα τα μέρη όπου δραστηριοποιείται το κόμμα.

Αν δεν υπάρχει σαφής κατεύθυνση, δεν υπάρχει αποτελεσματική πολιτική δράση. Η πολιτική βούληση του κόμματος κινδυνεύει τότε να αποδυναμωθεί, ο “εθελοντισμός” στην πράξη καταλήγει να γίνεται το να κάνουμε ό,τι προκύπτει από καθαρή καλή θέληση, αλλά δεν καθορίζει το αποτέλεσμα των γεγονότων, με βάση την ανακριβή πρόβλεψή του. Μας καθορίζουν [τα γεγονότα] και ενεργούμε αυθόρμητα βάσει αυτών.

Χωρίς μια κατεύθυνση για το θεωρητικό έργο, ένας οργανισμός, ανεξάρτητα από το μέγεθός του, θα μπερδευτεί από περιστάσεις που δεν μπορεί να επηρεάσει ούτε να κατανοήσει. Η πολιτική κατεύθυνση απαιτεί ένα πρόγραμμα, το οποίο νοείται ως οι στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν σε κάθε στάδιο. Το πρόγραμμα επισημαίνει ποιες δυνάμεις είναι ευνοϊκές, ποιες είναι εχθρικές και ποιες είναι μόνο προσωρινές σύμμαχοι. Αλλά για να το γνωρίζουμε αυτό, οφείλουμε να γνωρίζουμε επαρκώς την πραγματικότητα της χώρας. Επομένως, η απόκτηση αυτής της γνώσης είναι τώρα ένα έργο ύψιστης προτεραιότητας. Και προκειμένου να γνωρίζουμε, χρειαζόμαστε τη θεωρία.

Το κόμμα χρειάζεται μια ολοκληρωμένη εικόνα για να μπορεί να σκεφτεί με συνέπεια για τη χώρα και την περιοχή, καθώς και για τους αγώνες των διεθνών εργατικών κινημάτων κατά τη διάρκεια της ιστορίας. Πρέπει να διαθέτουμε ένα αποτελεσματικό πλαίσιο για να οργανώνουμε και να ταξινομούμε τον αυξανόμενο όγκο δεδομένων σχετικά με την οικονομική, πολιτική και ιδεολογική μας πραγματικότητα.

Πρέπει να έχουμε μια μέθοδο για να αναλύουμε αυτά τα δεδομένα, να βλέπουμε ποια είναι πιο σημαντικά, ποια πρέπει να προηγηθούν και ποια να ακολουθήσουν, προκειμένου να οργανώσουμε σωστά τις δυνάμεις μας σε αυτό το μέτωπο. Ένα εννοιολογικό σχήμα που θα μας επιτρέπει να συνδέουμε το ένα πράγμα με το άλλο με συστηματική και συνεκτική σειρά είναι ζωτικής σημασίας για τους στόχους μας ως αγωνιστές του κόμματός μας. Ένα τέτοιο σχήμα πρέπει να είναι σε θέση να αντλεί παραδείγματα για το πώς να ενεργούμε χρησιμοποιώντας αυτές τις έννοιες για άλλους που ενεργούν σε άλλες πραγματικότητες.

Ωστόσο, αυτό το έργο της κατανόησης της χώρας μας πρέπει να το κάνουμε εμείς οι ίδιοι, διότι κανείς δεν θα το κάνει για εμάς.

Δεν προτείνουμε να επινοήσουμε θεωρητικά σχήματα από το μηδέν. Δεν πρόκειται να δημιουργήσουμε μια νέα θεωρία και το σύνολο των επιπτώσεών της. Ο λόγος για αυτό είναι η γενική οπισθοδρόμηση του περίγυρου και των εξειδικευμένων θεσμών του, καθώς και η έλλειψη διαθεσιμότητας εκ μέρους μας να αναλάβουμε αυτό το έργο.

Επομένως, πρέπει να δεχτούμε τη θεωρία όπως έχει αναπτυχθεί, αναλύοντάς την κριτικά. Δεν μπορούμε απλώς να δεχτούμε οποιαδήποτε θεωρία με κλειστά μάτια, χωρίς κριτική, σαν να ήταν δόγμα.

Θέλουμε να πραγματώσουμε έναν πλήρη μετασχηματισμό της χώρας μας και δεν θα υιοθετήσουμε ως τρόπο σκέψης τη θεωρία που έχει δημιουργήσει η αστική τάξη. Με τις αστικές αντιλήψεις, θα σκεφτόμαστε ακριβώς όπως θέλει η αστική τάξη.

Θέλουμε να μελετήσουμε και να σκεφτούμε την Ουρουγουάη και την περιοχή ως επαναστάτες. Επομένως, μεταξύ των στοιχείων που αποτελούν μέρος των διαφορετικών σοσιαλιστικών ρευμάτων, θα υιοθετούμε πάντα εκείνα τα στοιχεία που μας βοηθούν να κάνουμε ακριβώς αυτό: να σκεφτόμαστε και να αναλύουμε την χώρα, την περιοχή και τις υπόλοιπες περιοχές και εμπειρίες ως επαναστάτες.

Δεν θα υιοθετήσουμε μια θεωρία μόνο και μόνο επειδή είναι της μόδας. Το να ζούμε επαναλαμβάνοντας “τσιτάτα” που είπαν άλλοι σε άλλα μέρη, σε άλλη εποχή, σχετικά με άλλες καταστάσεις και προβλήματα δεν είναι θεωρία. Μόνο οι τσαρλατάνοι τη χρησιμοποιούν έτσι.

Η θεωρία είναι ένα μέσο, ένα εργαλείο που εξυπηρετεί έναν σκοπό. Υπάρχει για να παράξει τη γνώση που χρειαζόμαστε. Το πρώτο πράγμα που μας ενδιαφέρει να γνωρίζουμε είναι η χώρα μας. Αν δεν είναι ικανή να παράγει νέα χρήσιμη γνώση για την πολιτική μας δράση, τότε η θεωρία είναι απολύτως άχρηστη, είναι απλά μια θεματική για άσκοπες φλυαρίες, για άγονες ιδεολογικές διαμάχες.

Όποιος αγοράζει ένα μεγάλο σύγχρονο μηχάνημα και αντί να εργάζεται σε αυτό, περνάει όλη την ημέρα μιλώντας γι’ αυτό, είναι ένας τσαρλατάνος που υποδύεται έναν κακό ρόλο.

Ακριβώς όπως και εκείνος που, έχοντας το μηχάνημα στη διάθεσή του, προτιμά να την χειρονακτική εργασία, επειδή “έτσι γινόταν παλιά…”.

Ορισμένες διαφορές μεταξύ θεωρίας και ιδεολογίας.

Είναι σημαντικό να επισημάνουμε μερικές διαφορές μεταξύ αυτού που συνήθως ονομάζουμε θεωρία και ιδεολογία.

Η θεωρία αποσκοπεί στην ανάπτυξη εννοιολογικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται για την αυστηρή σκέψη και την βαθιά κατανόηση της απτής, χειροπιαστής πραγματικότητας. Υπό αυτή την έννοια, μπορούμε να αναφερθούμε στη θεωρία ως ισοδύναμη με την επιστήμη.

Η ιδεολογία, από την άλλη, αποτελείται από στοιχεία μη-επιστημονικής φύσης, τα οποία προσδίδουν δυναμισμό στη δράση με βάση καταστάσεις που, αν και έχουν κάποια σχετίζονται με τις αντικειμενικές συνθήκες, δεν προκύπτουν αυστηρά από αυτές. Η ιδεολογία εξαρτάται από τις αντικειμενικές συνθήκες, παρόλο που δεν καθορίζεται μηχανικά από αυτές.

Η βαθιά και αυστηρή ανάλυση μιας απτής κατάστασης, με πραγματικούς και αντικειμενικούς όρους, είναι μια θεωρητική ανάλυση όσο το δυνατόν πιο επιστημονική. Η διατύπωση κινήτρων, η πρόταση αντικειμενικών στοχεύσεων, φιλοδοξιών, ιδανικών σκοπών – όλα αυτά ανήκουν στον τομέα της ιδεολογίας.

Η θεωρία εκλεπτύνει και διευκρινίζει την συνθήκη που καθορίζει την πολιτική δράση, ενώ η ιδεολογία παρακινεί, ωθεί και διαμορφώνει τους “ιδανικούς” στόχους και τον τρόπο δράσης.

Μεταξύ της θεωρίας και της ιδεολογίας υφίσταται ένας πολύ ισχυρός δεσμός, καθώς οι προτάσεις της δεύτερης θεμελιώνονται και υποστηρίζονται από τα συμπεράσματα της θεωρητικής ανάλυσης. Η αποτελεσματικότητα της ιδεολογίας ως κινητήρια δύναμη της πολιτικής δράσης εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο βασίζεται στα συμπεράσματα της θεωρίας.

Το εύρος της θεωρητικής εργασίας.

Η θεωρητική εργασία είναι πάντα μια εργασία που θεμελιώνεται και στηρίζεται στις πραγματικές διαδικασίες, σε ό,τι συμβαίνει στην ιστορική πραγματικότητα, σε ό,τι συντελείται. Ωστόσο, δεδομένου ότι είναι μια εργασία που βρίσκεται εξ ολοκλήρου στη σφαίρα της σκέψης, δεν υπάρχουν έννοιες που να είναι πιο πραγματικές από άλλες.

Είναι σημαντικό να επισημάνουμε δύο βασικές προτάσεις:

1) Τη διάκριση μεταξύ της υπάρχουσας, συγκεκριμένης, απτής πραγματικότητας, μεταξύ των πραγματικών, ιστορικών διαδικασιών και, από την άλλη πλευρά, των διαδικασιών που αποκτώνται από τη γνώση και την κατανόηση αυτής της πραγματικότητας. Με άλλα λόγια, είναι απαραίτητο να επιβεβαιώσουμε τη διαφορά μεταξύ ύπαρξης και σκέψης, μεταξύ της πραγματικότητας όπως είναι και αυτών πού που είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε για αυτήν.

2) Την προτεραιότητα της ύπαρξης έναντι της σκέψης, της πραγματικότητας έναντι της γνώσης. Με άλλα λόγια, η ακολουθία των γεγονότων είναι πιο σημαντική – έχει μεγαλύτερο βάρος ως καθοριστικός παράγοντας – σε ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα από ό,τι σκεφτόμαστε ή γνωρίζουμε για αυτή την πραγματικότητα.

Με βάση αυτές τις βασικές διαπιστώσεις, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε με ακρίβεια το εύρος της θεωρητικής εργασίας, δηλαδή την προσπάθεια της γνώσης που καθοδηγείται από τον σκοπό της απόκτησης αυστηρής, επιστημονικής γνώσης.

Η θεωρητική εργασία βασίζεται πάντα σε μια προκαθορισμένη πρώτη ύλη. Η [θεωρία] δεν προέρχεται από την πραγματική συγκεκριμένη πραγματικότητα ως τέτοια, αλλά από πληροφορίες, δεδομένα και έννοιες αυτής της πραγματικότητας. Το πρωτογενές αυτό υλικό υποβάλλεται, κατά τη διαδικασία της θεωρητικής εργασίας, σε επεξεργασία με τη χρήση συγκεκριμένων χρήσιμων εννοιών και εργαλείων σκέψης. Το προϊόν αυτής της επεξεργασίας είναι η γνώση.

Με άλλα λόγια, υπάρχουν μόνο πραγματικά, συγκεκριμένα και μοναδικά αντικείμενα (που καθορίζονται από ιστορικές καταστάσεις, συγκεκριμένες κοινωνίες, συγκεκριμένες εποχές). Η διεργασία της θεωρητικής εργασίας επιδιώκει να τα γνωρίσει.

Ορισμένες φορές η θεωρητική εργασία στοχεύει σε αφηρημένα αντικείμενα που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα, που υπάρχουν μόνο στη σκέψη, αλλά είναι απαραίτητα εργαλεία, προϋπόθεση για να γνωρίσουμε τα πραγματικά αντικείμενα (για παράδειγμα, η έννοια των κοινωνικών τάξεων κ.λπ.). Στην διαδικασία παραγωγής γνώσης, η πρώτη ύλη μετατρέπεται (επιφανειακή αντίληψη της πραγματικότητας) σε προϊόν (αυστηρή επιστημονική γνώση σχετικά με αυτήν).

Ο όρος “επιστημονική γνώση” πρέπει να οριστεί ως προς τη σχέση του με την κοινωνική πραγματικότητα. Εφαρμοσμένος στην πραγματικότητα, αναφέρεται στην κατανόησή της με αυστηρή ορολογία, την καλύτερη προσέγγιση της πραγματικότητας ως έχει.

Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η διαδικασία κατανόησης της κοινωνικής πραγματικότητας, όπως και κάθε άλλου πραγματικού αντικειμένου μελέτης, επιδέχεται απεριόριστη θεωρητική εμβάθυνση. Όπως η φυσική, η χημεία και άλλες επιστήμες μπορούν να εμβαθύνουν απεριόριστα τις γνώσεις τους σχετικά με τις πραγματικότητες που αποτελούν τα αντίστοιχα αντικείμενα μελέτης τους, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και οι κοινωνικές επιστήμες μπορούν να εμβαθύνουν απεριόριστα τις γνώσεις τους σχετικά με την κοινωνική πραγματικότητα.

Επομένως, όσο ανεπαρκής είναι η αναμονή για μια “ολοκληρωμένη” γνώση της κοινωνικής πραγματικότητας για να αρχίσουμε να ενεργούμε με σκοπό την αλλαγή της, άλλο τόσο είναι η προσπάθεια αλλαγής της χωρίς να την γνωρίζουμε σε βάθος.

Η αυστηρή επιστημονική γνώση της κοινωνικής πραγματικότητας, της κοινωνικής δομής, επιτυγχάνεται μόνο μέσω της ενασχόλησης με πληροφορίες, στατιστικά στοιχεία κ.λπ., μέσω πιο αφηρημένων εννοιολογικών εργαλείων, που παρέχονται και διαμορφώνονται στη θεωρία.

Μέσω της πρακτικής της θεωρητικής εργασίας επιδιώκουμε την παραγωγή αυτών των εννοιολογικών εργαλείων, κάθε φορά ολοένα και πιο ακριβών και συγκεκριμένων, που μας οδηγούν στη γνώση της συγκεκριμένης πραγματικότητας του περίγυρού μας.

Μονάχα μέσω μιας επαρκούς θεωρητικής κατανόησης, βαθιάς και επιστημονικής, είναι δυνατή η ανάπτυξη ιδεολογικών στοιχείων (φιλοδοξίες, αξίες, ιδανικά κ.λπ.) που συνιστούν επαρκή μέσα για τον μετασχηματισμό αυτής της κοινωνικής πραγματικότητας με συνέπεια αρχών και αποτελεσματικότητα σε πολιτική δράση.

Πολιτική Πράξη75 και επίγνωση της πραγματικότητας.

Επομένως, μια αποτελεσματική πολιτική δράση αξιώνει:

την γνώση της πραγματικότητας (θεωρία), την αρμονική συνύπαρξή της με τις αντικειμενικές αξίες του μετασχηματισμού (ιδεολογία) και συγκεκριμένα, απτά, πολιτικά μέσα για την επίτευξη αυτής του μετασχηματισμού (πολιτική δράση).

Τα τρία αυτά στοιχεία συνενώνονται σε μια διαλεκτική ενότητα που αποτελεί την προσπάθεια μετασχηματισμού που επιδιώκει το κόμμα.

Θα μπορούσε κάποιος να ρωτήσει: Πρέπει άραγε να περιμένουμε την ολοκλήρωση της θεωρητικής ανάπτυξης για να αρχίσουμε την δράση; Όχι.

Η θεωρητική ανάπτυξη δεν είναι ακαδημαϊκό πρόβλημα, δεν ξεκινά από το μηδέν.

Βασίζεται, παρακινείται και αναπτύσσεται από την ύπαρξη ιδεολογικών αξιών και πολιτικής δράσης.

Τα στοιχεία αυτά, λίγο-πολύ σωστά, λίγο-πολύ λανθασμένα, υπάρχουν ιστορικά πριν από τη θεωρία και κινητοποιούν την ανάπτυξή της.

Η ταξική πάλη υπήρχε πολύ πριν από τη θεωρητική της νοηματοδότηση.

Ο αγώνας των εκμεταλλευομένων δεν περίμενε την εκπόνηση ενός θεωρητικού έργου.

Η ύπαρξή του προηγείται της γνώσης γι’ αυτόν, προϋπήρχε πριν γίνει γνωστός, πριν από τη θεωρητική ανάλυση της ύπαρξής του.

Επομένως, από αυτή τη βασική τοποθέτηση, καθίσταται θεμελιώδες και απαραίτητο να ενεργήσουμε, να ασκήσουμε πολιτική πράξη (praxis).

Μόνο μέσω της [πράξης], μέσω της συγκεκριμένης ύπαρξής της στις υφιστάμενες συνθήκες της ανάπτυξής της, μπορούμε να αναπτύξουμε ένα χρήσιμο θεωρητικό πλαίσιο.

Το πλαίσιο αυτό δεν είναι μια άχρηστη συσσώρευση αφηρημένων δηλώσεων με κάποια συνοχή στην εσωτερική του λογική, χωρίς όμως καμία συνοχή με την εξέλιξη των πραγματικών διαδικασιών.

Προκειμένου να θεωρητικοποιήσουμε αποτελεσματικά, πρέπει να δράσουμε με σαφήνεια.

Μπορούμε να καταργήσουμε τη θεωρία με την δικαιολογία της επιτακτικής ανάγκης της πράξης; Όχι.

Μπορεί να υπάρχει, φερ’ειπείν, μια πολιτική πράξη (praxis) που βασίζεται αποκλειστικά σε ιδεολογικά κριτήρια, και ως εκ τούτου, αβάσιμη ή δεν είναι επαρκώς θεμελιωμένη σε κατάλληλη θεωρητική ανάλυση. Αυτό είναι συνηθισμένο στο περιβάλλον μας.

Κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι, στην πραγματικότητά μας ή στην πραγματικότητα της περιοχής της [Λατινικής] Αμερικής, υπάρχει επαρκής θεωρητική ανάλυση, δηλαδή μια επαρκώς εννοιολογική κατανόηση, δεν ισχύει ούτε κατά διάνοια. Αυτή η διαπίστωση ισχύει επίσης για το σύνολο της πραγματικότητας μας. Η θεωρία βρίσκεται μόνο στα αρχικά της στάδια. Ωστόσο, για δεκαετίες και δεκαετίες υπήρξαν αγώνες, υπήρξε αντιπαράθεση. Αυτή η κατανόηση δεν πρέπει να μας ωθήσει να περιφρονήσουμε τη θεμελιώδη σημασία του θεωρητικού έργου.

Στην ερώτηση που τέθηκε προηγουμένως πρέπει λοιπόν να απαντήσουμε: Προτεραιότητα έχει η πράξη, ωστόσο η αποτελεσματικότητα αυτής της πράξης εξαρτάται από μια ακριβέστερη γνώση της πραγματικότητας.

Σε μια πραγματικότητα όπως η δική μας, στην κοινωνική δομή της χώρας μας, η θεωρητική ανάπτυξη πρέπει να ξεκινήσει, όπως άλλωστε συμβαίνει παντού, από μια ομάδα αποτελεσματικών θεωρητικών εννοιών, που λειτουργούν με όσο το δυνατόν πιο εκτενή δεδομένα, τα οποία θα αποτελέσουν την πρώτη ύλη για τη θεωρητική ανάπτυξη.

Τα δεδομένα από μόνα τους, που εξετάζονται μεμονωμένα, χωρίς επαρκή θεωρητική εννοιολογική επεξεργασία, δεν αντιπροσωπεύουν επαρκώς την πραγματικότητα. Απλώς διακοσμούν και συγκαλύπτουν τις ιδεολογίες στο πλαίσιο των οποίων εργαλειοποιούνται αυτά τα δεδομένα.

Οι αφηρημένες έννοιες, καθαυτές, ως επαρκείς βασικές πληροφορίες, δεν παρέχουν ούτε αυτές περαιτέρω γνώση της πραγματικότητας.

Το θεωρητικό έργο που υπάρχει στη χώρα μας συνήθως κυμαίνεται μεταξύ αυτών των δύο λανθασμένων άκρων.

*

Παράρτημα Δ

Juan Carlos Mechoso PRESENTE!

Πηγή: https://federacionanarquistauruguaya.uy/juan-carlos-mechoso-presente/

Ο Juan Carlos Mechoso (24 Μαρτίου 1935 – 11 Οκτωβρίου 2022) ήταν ο τελευταίος επιζών μαχητής των ιδρυτικών μελών της Αναρχικής Ομοσπονδίας της Ουρουγουάης (FAU).

Η οργάνωση ξεκίνησε να αναπτύσσει μια στρατηγική και μια πρακτική για την αναρχική οργάνωση στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου στη Λατινική Αμερική. Ανέπτυξαν το οργανωτικό μοντέλο του especifismo76 ως παρέμβαση στην τότε κυρίαρχη στρατηγική του αναρχο-συνδικαλισμού, ο οποίος διαδραμάτισε θεμελιώδη ρόλο στα πρώτα εργατικά συνδικάτα της Ουρουγουάης του εικοστού αιώνα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, μια Νέα Αριστερή συμμαχία με επίκεντρο την FAU έλεγχε περίπου το ένα τρίτο των εργατικών συνδικάτων της χώρας. Από το 1968 έως το 1973, οι εργάτες της Ουρουγουάης πραγματοποίησαν πάνω από δύο χιλιάδες εργατικές κινητοποιήσεις, οι περισσότερες από τις οποίες ήταν αυθόρμητες απεργίες και καταλήψεις υπό την εποπτεία της συμμαχίας που συγκροτούσε η FAU. Η συμμαχία υποστήριζε την τακτική της άμεσης δράσης στο εργατικό κίνημα. Η αυξανόμενη (αντι)ηγεμονία αυτής της τακτικής οδήγησε, κατά πάσα πιθανότητα, στο στρατιωτικό πραξικόπημα του Ιουνίου 1973.

Ο Juan Carlos εργάστηκε ως γραφίστας εκείνη την περίοδο. Τελικά μπήκε στην παρανομία ως μέλος της OPR-33 μιας μικρής ένοπλης μονάδας της FAU, η οποία λήστευε τράπεζες και απήγαγε στυγνούς εργοδότες σε μια προσπάθεια να επιλύσει εργασιακές διαφορές. Συνελήφθη το 1971 και επέζησε από αλλεπάλληλα βασανιστήρια από το στρατό και την αστυνομία. Εκείνη την εποχή στην Ουρουγουάη, 1 στους 30 ανθρώπους είχε υποστεί κράτηση και 1 στους 62 είχε υποστεί βασανιστήρια. Ενώ βρισκόταν στη φυλακή, ο Juan Carlos έχασε τον αδελφό του και σύντροφο της FAU Alberto “Pocho” Mechoso, ο οποίος εξαφανίστηκε στο πλαίσιο μιας πιλοτικής επιχείρησης για μια διακρατική πρωτοβουλία κρατικής τρομοκρατίας (υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ), γνωστή ως “Επιχείρηση Κόνδορας”77. Η FAU είδε 35 μαχητές της οργάνωσής της να εξαφανίζονται κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Ο Juan Carlos αφέθηκε ελεύθερος μετά την πτώση της πολιτικο-στρατιωτικής κυβέρνησης της Ουρουγουάης το 1985. Επέστρεψε στο σπίτι του στο El Cerro και συμμετείχε στην ανασυγκρότηση της FAU για να αντιμετωπίσει τη νεοφιλελεύθερη εποχή μετά τη δικτατορία. Μέρος αυτής της προσπάθειας ήταν η συλλογή ιστορικών εγγράφων που ήταν κρυμμένα σε ασφαλή καταφύγια σε όλο το Μοντεβιδέο, με σκοπό την οργάνωσή τους και τη διατήρησή τους σε ένα αρχείο προσβάσιμο στο κοινό.

Ο Juan Carlos ήταν ένας πολυ-επίπεδος διανοούμενος. Έχοντας απλώς δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αφιέρωσε τη ζωή του στην κατανόηση της αριστερής πολιτικής θεωρίας και στην ανάπτυξη καινοτόμων μοντέλων για τη σύγχρονη πρακτική εφαρμογή της από αναρχική σκοπιά. Επηρεάστηκε τόσο από την ψυχανάλυση όσο και από τη μεταμοντέρνα θεωρία. Για το λόγο αυτό, η έννοια του poder popular (λαϊκή εξουσία) της FAU δίνει έμφαση στο ζήτημα του μαζικού υποκειμενικού μετασχηματισμού.

Όσοι είχαν την τύχη να επισκεφθούν το αρχείο του σπιτιού του Juan Carlos, μοιράζονταν επίσης το μεσημεριανό με παραδοσιακό γεύμα από ραβιόλια με σάλτσα και ώρες συζήτησης γύρω από τις ιδέες θεωρητικών από τον Bakunin έως τον Foucault. Επίσης, ήταν μάρτυρες της ενσάρκωσης αυτής της υποκειμενικότητας από τον Juan Carlos, όταν τον συνόδευαν σε μια βόλτα στη γειτονιά του El Cerro – όλοι τον γνώριζαν και, με τη σειρά του, εκείνος μπορούσε να σου διηγηθεί την ιστορία κάθε ρωγμής στο πεζοδρόμιο.

Η ριζωμένη του παρουσία ήταν προϊόν της πολιτικής του δέσμευσης, στην οποία πραγματικά έβλεπε τον εαυτό του ως μέρος του λαού και μαζί με τον λαό.

Η ζωή του αποτελεί πρότυπο για την αναρχική μαχητική αντι-υποκειμενικότητα σε όλο τον κόσμο.

*